Ballina
Lajme
Opinion
Intervista
Histori
Kulturė
Tė ndryshme
English
Galeria
Libri i miqve
Dėrgo lajme
Kush jemi ne?
Kontakti
 
RSS Furnizuesi
RSS Furnizuesi
   
 
Ēfarė ėshtė FOSS?
Publikuar më 21 tetor, 2010 nė orėn 10:58 ( ) Teknologji |
Rrit madhësinë e shkronjave
FOSS qėndron pėr “Free and Open Source Software” (nė shqip: Softueri i Lirė dhe me Burim tė Hapur). Ėshtė njė lėvizje e nisur nė vitin 1983 nga Richard Stallman dhe Free Software Foundation (FSF) – Fondacioni pėr Softuerė tė Lirė, i cili rishtazi ka qenė edhe nė Kosovė.

“I lirė” nė kėtė kontekst i referohet “lirisė” (si nė lirinė pėr tė drejtėn e fjalės, jo si ēmim. Siē thonė nė FSF “Softueri i lirė ėshtė ēėshtje e lirisė dhe jo e ēmimit" dhe ky ėshtė njė dallim i rėndėsishėm qė duhet bėrė. Shumė lloje softuerėsh pohojnė tė jenė “tė lira”, dhe jam i sigurt qė keni dėgjuar pėr shprehjet si “freeware” dhe “shareware”. Kėto lloje softuerėsh tentojnė tė janė tė lira (si nė ēmim), por jo tė lira (si nė liri).

Tė gjithė softuerėt qė ju operoni nė kompjuterin tuaj janė krijuar tė punojnė nė sistemin tuaj operativ. Nėse pėrdorni Microsoft Windows, atėherė softueri ėshtė “paketuar” pėr tė punuar nė Windows. Nėse ju pėrdorni Apple OSX apo edhe Linux atėherė e njėjta rregull vlen. Softueri qė “paketohet” dhe instalohet nė kompjuterin tuaj ekziston nė formėn e ashtuquajtur “binare”, si njė “ekzekutues”.

Softueri binar ėshtė “i mbyllur” nė njė mėnyrė sepse ėshtė nė gjuhė kompjuterike. Kjo nėnkupton se ėshtė virtualisht e pamundur pėr njerėzit tė shohin se si ai operon dhe ēfarė ėshtė duke bėrė aktualisht! Njė shembull i mirė i kėsaj ėshtė spyware dhe softueri pėr viruse. Kur kėto aplikacione instalohen nė njė makinė kompjuteri ėshtė shumė vėshtirė tė kuptohet se ēfarė ato bėjnė saktėsisht. Ato mund tė dėrgojnė informatat tuaja bankare nėpėr internet, apo duke ua vjedh tė gjitha fjalėkalimet (password-at) tua tė rėndėsishėm. Ju thjesht nuk e dini, sepse ato janė tė bllokuara.

Tė gjitha programet kompjuterike fillimisht shkruhen nga njerėzit nė gjuhė tė lexueshme, e cila quhet “source code” (kodi i burimit). Microsofti zotėron kodin e burimit pėr Windowsin dhe produktet e tij, siē bėn edhe Apple pėr tė sajat, etj. Mendoni pėr njė virus kompjuteri. Po tė kishim ne kodin burimor tė virusit, ne do tė dinim saktėsisht ēfarė ai bėn, dhe do tė mund ta ndalnim lehtė. Krijuesit e viruseve, Microsofti, Apple dhe tė tjerėt nuk e bėjnė kodin e tyre publik, qė do tė thotė se askush nuk mund tė thotė se ēfarė bėn softueri i tyre.

Megjithatė ka krijues tė softuerėve nė mbarė botėn, tė cilėt besojnė se secili e ka tė drejtėn tė dijė saktėsisht ēfarė ėshtė duke bėrė softueri nė kompjuterin e tyre. Ata jo vetėm qė i lirojnė versionet “e paketuara” tė softuerėve por edhe mė me rėndėsi, kėta njerėz e bėjnė kodin burimor tė softuerit tė tyre tė disponueshėm pėr secilin. Kjo quhet “open source” (burim i hapur). Njė shembull i shkėlqyeshėm i softuerit me burim tė hapur ėshtė Mozilla Firefox njė shfletues i lirė uebi pėr Linux, Windows dhe OSX, i cili ėshtė i sigurt.

Nė esencė ju mund t’i besoni vetėm softuerit me burim tė hapur, sepse ėshtė nė dispozicion pėr ēdokėnd tė lexojė nė mėnyrė njerėzore dhe tė shoh saktėsisht se ēfarė bėn softueri. Pėr kėtė arsye qeveritė, agjencitė tjera, shkollat dhe individėt nė mbarė botėn janė duke kaluar nė sigurinė e softuerit me burim tė hapur (dhe kėtė duhet ta bėni edhe ju!).

(CC: Material i pėrgatitur nga ekipi i OneWorld Platformės pėr Evropėn Juglindore – OWPEJL)

Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues!
 
 
Vlerësimi juaj për lajmin
I keq I dobët I mirë Shumë i mirë I mrekullueshëm
 
Vlerësimi:
Jep vlerësimin tënd
Është vlerësuar nga 17 vizitorë
Lexuar: 2,679 herė
Versioni për printim Dërgoje tek miku/mikja juaj Shtoje këtë artikull në listën e favoritëve
 
 
"Philae" bėn ulje historike nė kometėn 67P
E enjtė, 13 nėntor 2014 - 00:30
Sonda Philae ėshtė ulur me sukses, njė ngjarje historike, nė njė kometė, pasi u shkėput nga anija “mėmė”, moment i cili ėshtė raportuar gjatė paradites i f...
DOLI NĖ TREG NUMRI I PARĖ I EDICIONIT MBARĖSH...
E merkurė, 26 dhjetor 2012 - 00:22
Tiranė-Prishtinė, 25 dhjetor 2012 - Shtėpia Botuese ICTS Media nxori nė treg edicionin special nė lėminė e teknologjisė, revistėn periodike COMPUTERWORLD A...
Ēfarė ėshtė Linux?
E enjtė, 21 tetor 2010 - 10:55
Linux ėshtė njė sistem operativ pėr kompjuterin tuaj, nė njė mėnyrė tė ngjashme siē janė edhe Microsoft Windows e Apple OSX sisteme operative pėr kompjuter...
Promovimi botėror i sistemit operativ Microso...
E premtė, 30 tetor 2009 - 19:29
MICROSOFT WINDOWS 7 NE TREGUN KOSOVAR Pėrmes kompanive dhe rrjeteve tė shitjes, Login Systems do tė bėj distribuimin e Windows 7 nė Maqedoni, Kosovė dhe...
Windows 7, rekord shitjeje
E hėnė, 26 tetor 2009 - 07:36
Ai vlerėsohet dhe mė i rėndėsishėm se libri mė i fundit nga JK Rowling, 'Harry Potter and the Deathly Hallows'.
më shumë nga - Teknologji »
 
 

© 2017 AlbaniaPress.com :: Agjensia Informative Shqiptare Ballina | Moti | RSS | Kontakti
Të gjitha të drejtat e rezervuara Programimi dhe dizajnimi i faqës: Arlind Nushi