|
UASHINGTON- Njė zbulim rekord. Nė njė konferencė tė titulluar Drejt tokave tė tjera protagonistėt e projektit HARPS (High Accuracy Radial Velocitą Planet Search) kanė deklaruar se kanė zbuluar plot 32 planete tė reja ekstra solare, qė sillen rreth yjeve tė tjera tė galaktikės tonė Rruga e Qumėshtit: Janė tė gjithė mė tė mėdhenj se Toka, dhe asnjė i banueshėm. Projekti nisi 5 vjet mė parė nėn drejtimin e Michel Mayor tė Osservatorit tė Xhenevės dhe nė tė janė pėrfshirė nja 20 astronaut europianė.
Celėsi i suksesit ishte njė instrument i instaluar nė teleskopin 3.6 metra tė ESO-s (European Southern Observatory) i cili vepron nė La Silla nė Kili. Bėhet fjalė pėr njė spetroskop me njė rezolucion ekstremisht preciz me tė cilėn shkencėtarėt kanė matur lėvizjet e vogla ( para dhe pas) tė shkaktuara nga rrotullimi i planetėve, duke arritur tė marrin njė variacion tė shpejtėsisė deri nė 3. 5 km nė orė.
Me HARPS studiuesit kanė zbuluar prezencėn e 75 planeteve nė njė hark kohor prej 5 vitesh nė 30 sisteme planetare tė ndryshme, nė rreth 400 planete ekstrasolare tė zbulura deri tani nga tė gjithė studiuesit e astronomisė. Identikiti i planeteve janė komplet tė ndryshme: Nga planete pak mė tė mėdhenj se Toka, nė gjigandė me madhėsi disa herė mė tė madh se e Jupiterit, i cili vetw wshtw 318 herw mw i madh se planeti Tokw
Kėto vėzhgime i kanė certifikuar astronomėve ekzistencėn e planeteve tė shumtė dhe tė ndryshėm qė ndodhen rreth yjeve tė largėt duke na ndihmuar tė shpjegojmė mė mirė formimin e sistemit solar i cili fillimisht bazohej vetėm nė sistemin tonė vėren Nuno Santos, i grupit tė kėrkuesve. Grupi ka paralajmėruar dhe zbulime tė reja.
|
