|
Lugina e Preshevës si zona kyqe e vendëndarjes dhe vendëbashkimit të dy lumenjëve potencialishtë të lundrueshëm ,asaj të Moravës dhe Vardarit, ka nxitur kurreshtjen e ekspertëve të inxhinjerisë së hapjes së kanaleve në botë, përkatësishtë Kompania Gjermane RWE e cilla merret me ndërtimet e sistemeve energjetike ujore dhe tubacioneve të gasit , pas nënshkrimit të memorandumit të bashkëpunimit me kompanin shtetërore serbe "Elektrodistribucija" ka propozuar ndërtimin e kanalit ujor artificial përmes Luginës së Preshevës , për të bërë lidhjen e Moravës Jugore me Vardarin sipas tyre kështu për të krijuar një rrugë të re lundrimi trans-europian nga Roterdami (Holandë) deri tek porti grek i Selanikut.
 Plani i propozuar
" Rruga lundruese Danub-Morava-Vardar-Selanik do të ndahet në 5 zona. E para do të përfshinë Moravën e madhe prej Danubit deri në Stallaq , pjesa e dytë Moravën jugore dhe kanalin lateral prej Stallaqit deri tek ujëndarësi i Preshevës , pjesa e tretë do të quhej kalimi prej ujëndarësit të Preshevës . Zona e katërt do të jetë lidhja e ujëndarësit të Preshevës me Vardarin dhe kanalin lateral me Greqin dhe zona e pestë rregullimi i rrugës së Vardarit deri në Selanikë. Përgjithësisht 650 km prej të cilave 345 km do ti takonin sektorit të Moravës , është projektuar transporti vjetor që do të shënonte mbi 10 milion tonelata mjete të ndryshme që do të transportoheshin.
Ideja e lidhjes me rrugë ujore të Danubit dhe Selanikut është e vjetër prej fillimshekullit 20 dhe me realizimin e këtij projekti përfitimet do të ishin marramendëse shum të mëdha.Do të krijohej rruga lundruese moderne që do të lidhte shum qendra industriale të Serbis qendrore me Danubin dhe mandej , Danubin me anën e kanalit Rajna-Danub-Rajna do ta lidhte me Europen qendrore dhe veriore në Perëndim , deri sa në Lindje me Detin e Zi dhe ne jug me Suezin .Do të shfrytëzohej potenciali hidroenergjetik , me cka Beogradi do të fitoj statusin e qytetit udhëkryqë në rrjetën më të madhe të lumenjëve transportues .Për realizimin e këtij projekti do të duhen rreth 5 miliard euro investime" - vlerëson profesor Nenad Milleusniq .
Kompania Gjermane REW e cila është pronare e dhjetra sistemeve ujore në Hungari dhe SHBA , me hapjen e këtij kanali planifikon të bëjë lidhjen e dy porteve më të mëdha europiane , Roterdamit dhe Selanikut me cka sipas tyre lundrimi i anijeve transportuese nga Europa Veriore drejt Detit Mesdhe dhe kanalit të Suezit do të zvogëlohej për 1200 km.
Me hapjen e kanalit si pjesë e tij është edhe zhvillimi i në ato zona ku do të kalojë kanali lateral. Aty potencohet dhe propozohet në ndërtimin e hapësirave tregtare , pushimoreve , ambulancave , zonave hotelerike që do të jenë në shërbim për udhëtarët tranzit. .
Eshtë interesante se këtë ide e kishte propozuar ish Presidenti Udrou Uillson në vitin 1913 dhe më pas e kishin dizejnuar Asociacioni i Inxhinjeris Civile të Nju Xhersit duke e emëruar "Linja e gravitetit e ekonomis europiane në relacion me kanalin e Suezit" .(INA)
Arben Jahiu
|
