| Danaj: Bashkimi i shqiptareve ne nje shtet eshte i pandalshem |
| Publikuar më 16 prill, 2010 nė orėn 17:40 ( ) |
Intervista | |
|
|
|
Koēo Danaj: Bashkimi i shqiptareve ne nje shtet eshte edhe ne interes te Rajonit dhe te vete Europes. (Interviste botuar ne gazeten SOT, date 15 prill 2010)
 Prof. Dr. Koēo Danaj
Duke ju referuar ēėshtjes sė vizave, Danaj theksoi se BE ėshtė njė klub i krishterė, qė merr vendime fetare dhe kjo sipas tij u vėrtetuar vitin e kaluar, kur Shqipėria u penalizua si vend me popullsi pėrkatėsisht myslimane. Danaj shprehu bindje se vendimi pėr vizat ėshtė mė shumė politik dhe nuk ka tė bėjė aq sa flitet me plotėsimin e kritereve teknike. Sipas tij shkaku i mos liberalizimit tė vizave ėshtė fetar dhe politikanėt tanė pėr interesa tė pushtetit nuk kanė pasur asnjėherė guximin tua thonė tė vėrtetėn shqiptarėve nė sy. Danaj u ndal edhe tek qėndrimi i opozitės pas zgjedhjeve tė qershorit, ku ndėr tė tjera theksoi se opozita ėshtė marrė vetėm me kutitė pėr njė vit rresh, pra me pushtetin e saj, duke lėnė mėnjanė problemet qė shqetėsojnė vėrtetė shqiptarėt. Politologu Danaj komentoi edhe vizitėn e Metės nė Serbi. Ai pohoi se Ministri i Jashtėm Shqiptar duhet ta shtonte nė diskutim me palėn serbe shkeljen qė serbėt i kanė bėrė marrėveshjes ndėrkombėtare tė Konculit pėr Luginėn e Preshevės, ku parashikohej respektimi i simboleve kombėtarėve pėr shqiptarėt. Danaj ka folur edhe pėr Platformėn e Shqipėrisė natyrale, domosdoshmėrinė e saj dhe arsyen e jehonės nė median serbo malazeze.
Z. Danaj, Shqipėri sapo ka festuar njė vjetorin e anėtarėsimit nė aleancėn e sigurisė mė ta madhe nė botė, NATO. Si ka evoluar diplomacia shqiptare gjatė kėsaj periudhe?
Duhet ta pohojmė tė gjithė se anėtarėsimi nė NATO ishte njė fitore e madhe e kombit shqiptar, e popullit shqiptarė dhe e politikės shqiptare nė tėrėsi. Pra, kemi tė bėjmė ndėr ato tė pakta raste, kur opozita dhe maxhoranca gjejnė njė gjuhė tė pėrbashkėt, gjejnė njė konsensus pėr njė ngjarje madhore. Dhe, pikėrisht, duhej qė festimi i njė vjetorit tė pranimit nė NANO, pėrsėri shqiptarėt ti gjente bashkė. Pra, duhej qė pėr njė ēast tė lihej mėnjanė ajo qė quhet politikė e ditės dhe ajo qė quhet politikė e pushtetit pėr hir tė politikės sė kombit, gjė qė nuk ndodhi, sepse u festua nė tė dy krahėt veē e veē. Mazhoranca festoi mė vete, opozita festoi mė vete. Ndaj, mė duhet tė them se ka ardhur momenti qė ngjarje tė mėdha kombėtare tė mos jenė mė pronė politikanėsh, apo grupe politikanėsh, apo partish politike, por tė jenė vetėm pronė dhe atribut i tė gjithė popullit, e njė kombi tė tėrė, pasi ka ardhur koha qė nė ngjarje tė tilla politika e pushtetit duhet tė heshtė dhe vendin e saj duhet ta zėrė politika kombėtare. Ngjarje tė tilla janė evenimente madhore nė historinė e njė kombi. Imagjinoni qė pranimi nė NATO ndodhi 15 ditė pas tragjedisė sė Gėrdecit. Pra, nėse duhet tė flitej pėr kushte, situata ishte e atillė pėr tė thėnė jo, por pranimi nė NATO ishte njė vendim politik, pėr kontributin qė dha kombi shqiptarė gjatė tėrė kėsaj periudhe dhe meqė ishte njė vendim politik nuk hodhėn nė tavolinė kushte nėse keni plotėsuar apo kriteret, por u hodh nė tavolinė jetėsimi i njė kėrkesa, i njė vendimi politik, se shqiptarė dhe Shqipėria e meriton tė jetė anėtare e NATO-s, pėr atė kontribut shumė tė madh qė ka dhėnė pėr stabilitetin dhe paqen nė rajon.
Ēmendim keni pėr punė e diplomacisė shqiptare nė tėrėsi pėr tė promovuar nė qarqet ndėrkombėtare ecurinė e reformave dhe plotėsimin e kushteve pėr marrjen e vizave?
Ne nuk mund ta mohojmė se Shqipėria ėshtė njė vend i vogėl. Nuk mund ta mohojmė se ky vend i vogėl, ky shtet i vogėl, kufizohet mbi 80 % tė kufirit tė tij me veten e tij. Ne nuk mund ta mohojmė qė Shqipėria ka ende probleme qė kanė tė bėjnė me mirėqenien, me konsolidimin e reformave demokratike, apo mė shumė me konsolidimin e mentaliteti demokratik, jo thjeshtė nė gjirin e shoqėrisė, por nė mjaft raste nė gjirin e asaj qė quhet shtresė politikanėsh. Dhe, nė kėtė aspekt ndodh qė nė mjaft raste politika apo diplomacia i nėnshtrohet njė lloj fatalizmi, meqė jam i vogėl nuk kam nevojė tė flas sepse nuk mė dėgjon kush, nė njė kohė qė harrohet se nė sistemet demokratike dėgjohet si i vogli ashtu edhe i madhi. Pėr shembull, Gjermania ėshtė kontributorja mė e madhe nė Bashkimin Evropian, por ka vetėm njė ministėr nė Komisionin Evropian. Qipro ėshtė vendi mė i vogėl i BE, por gjithsesi ajo ka prapė njė ministėr dhe fjala e komisionerit qipriot ėshtė e njėjtė dhe e barabartė mė atė tė komisinerit Gjerman. Tė drejtėn e vetos, siē e ka Gjermania, ashtu e ka edhe Qipro. Pra njohja e mekanizimit e veprimit tė BE, duhet ta ēojė diplomacinė shqiptare nė eliminimin e kėtij lloji ballkanizmi dhe nė pėrpunimin e atyre ideve qė kanė tė bėjnė nė radhė tė parė me dinjitetin e Shqipėrisė. Domethėnė, mė shumė se kushdo, luftėn, pėrpjekjen, pėr dinjitetin e kombit shqiptar duhet ta kryejė diplomacia shqiptare kudo qė ajo vepron. Jo thjeshtė si qendėr institucionale nė Tiranė, por nė tė gjitha ato vende tė botės ku ekzistojnė ambasadat e Shqipėrisė. E dyta, duhet qė kjo diplomaci tė pėrpunojė ato teza dhe ato ide, tė cilat shqetėsojnė sot Shqipėrinė nė veēanti dhe popullin shqiptar nė pėrgjithėsi. Pra, sot popullin shqiptarė nė veēanti e shqetėson ēėshtje e liberalizimit tė vizave. Atėherė, ėshtė detyra numėr njė e diplomacisė shqiptare, jo vetėm pėr tė bėrė deklaratat propagandistike se ne e meritojmė liberalizimin e vizave, jo vetėm pėr tė thėnė - takuam atė apo kėtė diplomat tė Brukseli - por pėr tė thėnė edhe tė vėrtetėn.
Cila ėshtė e vėrteta z. Danaj?
E verteta nė kėtė rast ka tė bėjė jo me kėto deklarata, e vėrteta ka tė bėjė qė Bashkimi Evropian lidhur me ēėshtjen e liberalizimit tė vizave ndaj Shqipėrisė, mbajti njė qėndrim tė gabuar, mbajti njė qėndrim me ngjyrime fetare dhe etnike. Mė lejoni tju them qė ish-komisioneri pėr zgjerim i KiE, Oli Ren, nė fjalėn e tij qė mbajti nė Parlamentin Evropian lidhur me plotėsimin e kushteve nga Serbia dhe Mali i Zi pėr liberalizimin e vizave, u shpreh qė Serbia nuk i ka plotėsuar shumicėn kushteve, Mali i Zi nuk i ka plotėsuar shumicėn e kushteve, por duhet ta marrim kėtė vendim politik. Unė shtroj pyetjen, pse su tha edhe pėr Shqipėrinė qė nuk i ka plotėsuar kushtet, por duhet pėrsėri ta marrim kėtė vendim politik, por u la jashtė pėr njė arsye qė fatkeqėsisht diplomacia shqiptare nuk thotė. U la jashtė pėr arsye fetare. Por, njė nga nga eurodeputetėt u shpreh hapur: Tua liberalizojmė vizita qė me 19 dhjetorė vėllezėrve tanė nė Mal tė Zi, Serbi dhe Maqedoni, qė ata ti gėzojnė dhe ti shijojnė krishtlindjet evropiane. Kėtu del qartė shkaku i mos liberalizimit tė vizave. Fatkeqėsisht politika shqiptare, pėr interesin e pushtetit nuk e thotė kėtė, por flet pėr kushte, flet pėr kritere, flet pėr arsye teknike, tė cilat ekzistojnė, por nė qoftė se do tė mbetemi tek ato, nėse vendimi do tė varet tek ato, tė jemi tė sigurt qė asnjėherė nuk do tė ketė vendim pozitiv. Vendimi nė radhė tė parė ėshtė politik.
Z. Danaj, pas zgjedhjeve tė 28 qershorit opozita shqiptare ka mbajtur njė qėndrim radikal ndaj institucioneve dhe maxhorancės. Sa e ka dėmtuar imazhin e Shqipėrisė nė sytė e ndėrkombėtarėve kjo sjellje agresive?
Unė gjykoj dhe analiza na ēon nė konkluzionin se mė shumė sesa imazhin e Shqipėrisė, opozita ka dėmtuar imazhin e vet, pasi pėr afro njė vit opozita ka luajtur nė boshllėk, pėr afro njė vit opozita nuk ka hedhur asnjė ide. Opozita ka kėrkuar vetėm tė hapen kutitė. Tė hapen kutitė nuk ėshtė ide, ėshtė luftė pėr pushtet. Pra pėr afro njė vit nuk u hodh asnjė ide. Cili ėshtė qėndrimi i tė majtės shqiptare pėr mirėqenien e kombit? Cili ėshtė kontributi i tė majtės shqiptare lidhur me reformat qė duhet tė kryejė Shqipėria pėr tė plotėsuar atė bllok reformash qė ka kryer ēdo vend i BE? Duke thėnė kėtė, kam parasysh qė, tė gjithė kėtė periudhė opozita mė shumė ka dėmtuar veten e saj, ka dėmtuar imazhin e saj, sepse mė shumė ka bėrė luftė deklaratash politike tė shkruara e tė lexuara dhe asnjė gjė tjetėr, e cila mund tė pėrgatisė vetė kėtė opozitė, qė nesėr kur tė vijė nė pushtet tė dijė tė qeverisi vendin. Tė qeverisėsh vendin nuk do tė thotė tė mbetesh rob, nuk do tė thotė qė tė mendosh vetėm pėr pushtetin tėnd. Tė qeverisėsh nė vend, do tė thotė qė tė mendosh sesi do tė zhvillohet ky vend, sesi do tė zhvillohen zona tė veēanta, e qė ti bėsh kėto objekt i njė diskutimi tė gjerė. Pėr shembull, opozita ka njė fondacion Qemal Stafa. A dini gjė ju qė ky fondacion ėshtė mbledhur njė herė pėr tė diskutuar ato probleme qė shqetėsojnė qytetarėt shqiptarė? Jo. Pra, pėr ta pėrfunduar dua tė them qė nuk ėshtė dėmtuar imazhi i Shqipėrisė. Nė luftėn pėr pushtet nuk dėmtohet imazhi i njė vendi, dėmtohet imazhi i atyre politikanėve, tė cilėt harrojnė Shqipėrinė pėr hir tė interesit pėr pushtet.
Z. Danaj, ish-ministri i Jashtėm Lulzim Basha ėshtė nisur dy ditė mė parė drejt Brukselit pėr tė prezantuar plotėsimin e kushteve pėr heqjen e vizave, ēfarė impakti do tė ketė kjo vizitė nė vendimin e samitit tė 2 qershorit?
Kėtė po e lidh me atė ēka thashė mė lart, me arsyen e mos marrjes sė vendimit pėr liberalizimin e vizave pėr Shqipėrinė dhe Bosnjėn qysh vitin e kaluar. Shpreh bindjen se BE do tė marrė vendimin pėr liberalizimin e vizave, pasi nuk do ta pėrsėrisė mė gabimin e vitit tė kaluar. Prandaj, kjo vizitė e ministrit tė Brendshėm, i cili do te ketė njė seancė dėgjimore, tė jeni tė sigurt qė do tė dalė me sukses sepse vendimi qė ėshtė marrė nuk kthehet. Pra, vendimi ėshtė politik. Brukseli ėshtė i detyruar ti liberalizojė vizat, pėr ndryshe duhet tė pranojė se ėshtė njė klub i krishterė. Dhe kėtė nocion Klub i Krishterė, nuk jam unė i pari qė e them, shumė politikėn dhe analistė pėrpara meje e kanė thėnė. Pra, Brukseli nuk duhet tė sillet si klub i krishterė ndaj shqiptarėve, tė cilėt janė me shumicė tė pėrkatėsisė myslimane.
Disa javė mė parė, kryediplomati shqiptar Ilir Meta, zhvilloi njė vizitė nė Beograd, vizitė e cilat u komentuar shumė nė dy aspekte - njė palė e cilėsuan si kundėr interesave tė Kosovės, ndėrsa pala tjetėr e konsideroi tė suksesshme dhe hap drejt rivendosjes sė marrėdhėnieve me Serbinė. Ju ēfarė mendoni pėr kėtė vizitė?
Ēdo vizitė e ēdo politikani shqiptarė, kudo qė bėhet apriori ėshtė e rėndėsishme, pėr mė tepėr vizita ministrit tė Jashtėm Shqiptarė nė njė vend me tė cilin Shqipėria ka pasur dhe vazhdon tė ketė probleme tė mprehta. Pra, problemi nuk ėshtė i tillė. Ministri i Jashtėm mund tė shkojė kudo dhe duhet tė shkojė kudo pėr hir tė interesave tė kombit shqiptarė, pėr hir tė interesave tė vendin qė pėrfaqėson. Dhe nė kėtė aspekt, ēdo vizitė duhet konsideruar si pozitive. Por, thelbi i problemi nuk qėndron nėse duhet tė shkonte apo nuk duhen tė shkonte, siē janė shprehur disa qė nuk duhet tė shkonte, duhet tė shkonte edhe nė Sarajeve, edhe nė Podgoricė, edhe nė Zagreb, nuk ka rėndėsi kjo, pasi kjo ėshtė detyra.
Atėherė ku qėndron problemi i vizitės z. Danaj?
Ajo qė ėshtė e rėndėsishme dhe qė meriton analizė ėshtė se ēfarė mesazhesh pėrcjell vizita, cila ėshtė problematika, e kėtu, pėrveē anėve pozitive unė kam rezervat e mira. Cilat janė kėto rezerve? Po marr tė parėn. Ministri i Jashtėm i Shqipėrisė e ka pėr detyrė tė dijė qė nė vitin 2001 ėshtė nėnshkruar njė marrėveshje ndėrkombėtare pėr Luginėn e Preshevės, e firmosur nga ish-pėrfaqėsuesi special i NATO-s, Piter Fiejt dhe nga ish-komandanti i pėrgjithshėm i UĒKMB, Shefqet Myslimi. Ajo quhet Marrėveshja e Komculit. Kjo marrėveshje ndėrkombėtare, e cila mė vonė iu dėrgua edhe autoriteteve serbe ka njė sėrė klauzolash. Unė e kam lexuar, studiuar dhe ballafaquar, ku del se kjo marrėveshje nė 80 % tė saj jo vetėm qė nuk ėshtė zbatuar, por ėshtė injoruar. Atėherė ky ishte problemi i parė qė duhej tė trajtohej me homologun e tij serb dhe me presidentin e Serbisė. Problemi i dytė ka tė bėjė qė ministri i Jashtėm i Shqipėrisė shkoi nė Luginėn e Preshevės dhe kjo ishte njė gjė shumė pozitive. Por kush jeton nė Luginėn e Preshevės? Jeton njė pjesė e popullit shqiptarė? Po. Kjo pakicė shqiptare njė nga simbolet kombėtare ka flamurin shqiptar. Si ka mundėsi qė nuk u lejua tė pėrdorej asnjė flamur shqiptar! Pritej Ministrit i Jashtėm i Shqipėrisė pėr herė tė parė pas 50 vitesh. Ētė keqe kishte tė pėrdorej flamuri shqiptar? Kush ka frikė nga flamuri shqiptar? Pra pėrgjegjėsia bie te qeveria serbe, e cila ka injoruar marrėveshjen, duke mos lejuar shqiptarėt e Preshevės tė pėrdorin simbolet e tyre. Pikėrisht kjo qeveris serbe duhet tė bėnte gjestin fisnik duke thėnė: po pėrdoreni shqiptarė flamurin tuaj sepse ju vjen ministri shqiptar, i kombit tuaj. Dhe tė mos thuhet se bėhet nė Beograd qė shqiptarėt e Luginės sė Preshevės duhet tė gjejnė njė flamur tjetėr. Ēfarė flamuri tė gjejnė? Tė shpikin njė flamur tjetėr si ai i Kosovės? Unė do tė ti thosha homologut serb po tė isha se nga Lugina e Preshevės nė vitin 2001 kanė ikur 30 mijė shqiptarė tė cilėt sot janė nė Kosovė. Ēfarė bėhet pėr rikthimin e tyre? Sot Metvegja dikur shqiptare ėshtė serbe. Tani kanė mbetur vetėm 7 % shqiptarė. Pra, do tė thosha se demokraci dhe marrėdhėnie e fqinjėsisė sė mirė nuk do tė thotė spastrim etnik i krahinave ku jetojnė pakicat. Pra, unė e kam fjalėn nė kėtė aspekt, ne duhet tė takohemi me kėdo, por duhet ti paraqesim shqetėsimet tona kujtdo dhe jo pėr hir tė asaj qė tė mos na quajnė nacionalistė tė harrojmė problemet reale, duke dalė mė sloganin e fqinjėsisė sė mirė. Fqinjėsi e mirė do tė thotė secili me dinjitet nė shtėpinė e vet. Nė qoftė se nuk jeton secili me dinjitet nuk ka fqinjėsi tė mirė, pėrkundrazi ka racizėm.
-Z. Danaj, tashmė ėshtė hedhur ideja e Shqipėrisė natyrale. A mendoni se ka ardhur koha qė shqiptarėt tė kėrkojnė Shqipėrinė natyrale, pra tė bashkohen si shtet?
Koha mė shumė sesa ėshtė ajo po ikėn, sepse kjo ėshtė thelbi i saj, ajo ik, nuk qėndron. Dhe nuk mund tė qėndrojė tė presė shqiptarėt se kur do tė zgjohen nga gjumi. Prandaj bashkimi i shqiptarėve nė njė shtet, tė cilin unė e quaj Shqipėri natyrale, sot ėshtė njė realitet, sot ėshtė njė domosdoshmėri, sot ėshtė njė kėrkesė e cila duhet tė realizohet sa mė parė pėr disa arsye. Arsyeja e parė ka tė bėjė mė vetė Shqipėrinė. Pra, shqiptarėt nuk mund tė jenė mė kaq artificial nė ndėrtimin e shtetit tė tyre. Nuk ka artificialitet mė tė madh nė botė pėr njė komb sesa ai tė kufizohet nė 80 % tė kufirit me veten e tij, qė fillon nga Hani i Hotit, vazhdon nė Qafėn e Prushit, Vazhdon nė Qafėn e Morinės, vazhdon nė Qafėn e Thanės etj. Atėherė duke qenė ky artificialitet, ky absurd kaq i madh, shqiptarėt duhet tė kėrkojnė qė edhe ata tė jenė si kombet e tjerė, qė tu lejohet e drejta tė bashkohen. Me kėtė nuk kam parasysh qė shqiptarėt tė vazhdojnė luftėn, nuk kam parasysh qė shqiptarėt tė derdhin gjak. Shqiptarėt, pėr gjatė njė shekulli me radhė kanė derdhur aq shumė gjak sa tė bėjnė pesė Shqipėri. Tani nuk ka mė nevojė. Nėse deri dje shqiptarėt thoshin tė vdesim nė kėmbė, sot duhet tė thonė tė jetojmė nė kėmbė. Tė jetosh nė kėmbė do tė thotė tė kesh dinjitet nacional dhe shqiptarėt duhet ta bėjnė kėtė. Pra, po i rikthehem pyetjes suaj, koha po ikėn dhe prandaj shtohet urgjentisht bashkimi i shqiptarėve nė njė shtet. Sot mė shumė se kurrė kjo mund tė realizohet.
Pse mund tė realizohet?
Janė disa arsye. E para, ne tė gjithė pranojmė se sot jetojnė nė njė rajon demokratik, pra pranojmė se ka demokraci. Atėherė, demokraci do tė thotė tė mos ketė tabu, Vetėm nė sistemet totalitare nuk tė lejohej tė flisje pėr ēdo gjė. Nė sistemet demokratike tė lejohet dhe e ke pėr detyrė tė flasėsh. Sot, pėr shembull po bėhet gjithė kjo zhurmė e madhe, madje angazhohet edhe diplomatė tė fuqive tė mėdha pėr tė drejtat e homoseksualėve. Kjo bėhet nė kuadėr tė demokracisė dhe nuk ka asgjė tė keqe. Po kur ka angazhim kaq tė madh pėr homoseksualizmin, pse tė mos kėtė njė angazhim shumė herė mė tė madh pėr bashkimin etnik tė shqiptarėve? Kujt i prish punė kjo? Pėrkundrazi kjo kėrkon pėrkushtim nė radhė tė parė, e dyta kėrkon qė tė jesh politikan dhe tė mos mendosh vetėm derisa sa tė kesh pushtetin, por tė jesh politikan dhe tė mendosh pėr kombin sa tė kesh jetėn. Pra, nė radhė tė parė tė jesh shqiptarė me mendėsi progresiste, e jo europeist me origjinė shqiptare. Problemi i dytė. Tė gjithė qeveritė shqiptare, tė gjithė politikanėt shqiptarė, kanė festuar 28 nėntorin e vitit 1912 si ditėn e shpalljes sė pavarėsisė. Po ēėshtė 28 nėntori? 28 nėntori ėshtė shpallja e pavarėsisė sė Shqipėrisė natyrale dhe jo e kėsaj Shqipėrie artificiale. Kjo e fundit u vendos mė 29 korrik tė vitit 1913 nga Konferenca e Londrės. Tė gjithė politikėn shqiptarė qė nga Ismali Qemali, Ahmet Zogu, Mithat Frashėri, Enver Hoxha etj., kanė festuar 28 nėntorin, pra nė heshtje nuk e kanė pranuar vendimin e Konferencės sė Londrės, nė heshtje kanė pranuar Shqipėrinė natyrale. Sė treti. Tashmė bashkėsia ndėrkombėtare ėshtė duke i riparuar gabimet e sė kaluarės. Ėshtė riparuar gati 80 % Konferenca e Versajės, e cila mbas shpėrbėrjes sė perandorisė Austro-Hungareze, krijoi mbretėrinė Serbo-Kroate-Sllovene. Po ju jep njė shembull. Mali i Zi deri nė vitin 1919 ishte shtet i pavarur, Konferenca e Versajės ia mohoi pavarėsinė sepse e futi brenda mbretėrisė, ashtu siē bėri me Bosnjėn. Ndėrkohė sot kemi pavarėsinė pėr tė gjithė kėto shtete. Pra u rregulluan gabimet e Konferencės sė Versajės, ku tashmė ka mbetet ende pa u rregulluar gabimet e Konferencės sė Londrės. Prandaj, unė kam hedhur idenė qė sot ka nevojė pėr njė konferencė ndėrkombėtare Londėr 2, natyrisht me pjesėmarrjen e aleatit mė tė afėrt tė shqiptarėve, SHBA. Pa u rregulluar me Londrėn 2, nuk do tė ketė as progres dhe as paqe pėr vendet e Ballkanit. Shqiptarėt nuk po e hedhin pėr herė tė parė kėtė tezė ka njė shekull qė e kanė kėrkuar bashkimin. Shqiptarėt janė vrarė pėr kėtė ide, pėr bashkimin e trojeve shqiptare. Tani problemi shtrohet qė duke pėrfituar nga fakti se jemi nė njė sistem demokratik ky problem duhet tė zgjidhet. Ky problem nuk ka tė bėjė vetėm mė shqiptarėt, por edhe me vetė rajonin e Ballkanit.
A e ndalon Kushtetuta jonė bashkimin e trojeve shqiptare?
Ne e pranojmė nė Kushtetutėn e Shqipėrisė tė drejtėn legjitime tė shqiptarėve pėr tu bashkuar. Kjo Kushtetutė u miratua edhe nga Komisioni i Venecias. Pse nuk e hoqi Komisioni kėtė pikė? Po tu thoshte, tė jesh i sigurt qė partitė tonė do tė ndryshonin Kushtetutėn siē e kanė ndryshuar herė tė tjera brenda natės. Pra e la dhe shqiptarėt u pranuan nė NATO. Po tė jenė ndėrkombėtarėt kundėr bashkimit tė shqiptarėve, ekspertėt e NATO-s para se tė merrnin vendimin e pranimit, e kanė studiuar Kushtetutėn e Shqipėrisė mė mirė sesa vetė ne dhe e kanė parė nė Kushtetutė tė drejtėn legjitime pėr tu bashkuar. Dhe nuk thanė asnjė gjė. Atėherė, ėshtė njė detyrimi Kushtetues e drejta pėr tu bashkuar. Duke qenė njė detyrim i tillė, mos angazhimi pėr bashkim ėshtė shkelja mė e rėndė qė i bėhet Kushtetutės. Dhe kjo ka tė bėjė me tė gjithė politikėt shqiptarė, tė cilėt propagandojnė Shqipėria Evropiane dhe jo Shqipėri Natyrale. Shqipėria Evropiane ėshtė nė thelb Shqipėri otomane. Nė thelb sot kemi mbeturina tė perandorisė otomane, ku kishim vilajet, pavarėsisht kostumit modern dhe deklaratave moderne. Shqipėria natyrale ėshtė Shqipėria Evropiane. BE nuk mund tė pranoje mbeturina otomanizmi, pa u bashkuar trojet shqiptare. Nuk pranon vilajet me kostum modern. Prandaj them se koha po ikėn dhe ne duhet me ēdo kusht tė bashkojmė trojet e copėtuara nga Konferenca e Londrės.
Pas rikthimit tė idesė nga ana juaj pėr Shqipėrinė Natyrale, deri mė tani nė mediat elektronike dhe tė shkruara serbe janė botuar mbi 100 artikuj, natyrisht kundėr kėsaj ideje. Si e shpjegoni kėtė superndjeshmėri pėr njė kohė kaq tė shkurtėr?
Shumica e mediave serbe dhe malazeze njėkohėsisht e kanė shprehur kėtė mospajtim. Ndjeshmėria ka tė bėjė me diēka tjetėr, sepse nė platformėn qė i ėshtė dhėnė publikut, e cila ėshtė botuar nė serbisht, greqisht, maqedonisht dhe anglisht, ka disa elementė qė politikės serbe i kane hequr armen kryesore nga dora pėr tė atakuar dhe pėr tė etiketuar shqiptarėt si destabilizues. Nė platformė nuk bėhet fjalė pėr dhunė as pėr armė, platforma ka njė devizė - domosdoshmėri e Shqipėrisė natyrale me dialog me kėdo, edhe me serb, me grek etj. Dialog pėr gjithēka. Ejani tė ulemi nė tavolinė. Nėse ju keni argumente mė shumė, ne tėrhiqemi. Nėse ne kemi mė shumė argumente, pra nėse nuk kemi me vete vetėm tė drejtėn historike, por edhe realitetin aktual, atėherė ne tėrhiqemi. Ato hedhin tezėn e rrezikut te prishjes sė monumente serbe qė ndodhen nė trojet shqiptare. Kjo tezė nuk ekziston, ėshtė njė tezė qė nuk ngjit dhe e vjetruar, Pse? Ku kanė qenė kėto monumente para 100 vjetėsh? A kanė nė qene ne mes tė shqiptarėve? Po. Pse nuk i prekėn atėherė? Pėrkundrazi i mirėmbajtėn. Murgjit manastireve serbe aty kanė qenė dhe janė. E dyta, diplomacia serbe ka nevojė tė njohė mė mirė historinė. Nėn logjikėn e diplomacisė serbe duhet tė themi se Bregdeti i Izmirit nė Turqi ėshtė tokė greke, sepse nė kėtė gji para shumė shekujsh lindi ajo shkollė e madhe filozofėsh qė quhet shkolla e Miletit, e drejtuar nga tre filozofėt e shquar grek. Por. Turqia, ende sot e mban si njė monument tė lartė kulture atė vend ku kanė jetuar dukur ato tre filozofė tė shuar. Po marr Sicilinė. Nė Sicili, ne Krotone, ka jetuar Pitagora, Portagora, Anaksagora Ksenofani. Po tė ecim me logjikėn e diplomacisė serbe duhet qė Greqia tė ēojė trupat ushtarake nė Sicili. Pra dalėngadalė logjika nacionaliste serbe po ēmontohet ne saje te argumenteve qe sjellin shqiptaret. Kėshtu do te ndodhe edhe me Shqipėrinė natyrale. Ata kane frike nga dialogu, nga Tavolina, prandaj patėn edhe atė ndjeshmėri qe thate ju.
Para vizitės sė Presidentit Topi nė Maqedoni, kryetari i PDSH, Mendu Thaēi, hodhi idenė e federalizimit tė Maqedonisė. Po ashtu, Arbėr Xhaferri, njė nga nėnshkruesit e Marrėveshjes sė Ohrit ka hequr firmėn qė hodhi nė vitin 2001. Cila ėshtė e ardhmja e Maqedonisė?
Po jo vetėm nga detajet qė pėrmendėt ju me tė drejtė nė pyetjen tuaj, por edhe nga njė takim tė zhvilluar para disa ditėsh me ekspertė dhe juristė tė njohur shqiptarė, u hodh dhe u argumentua domosdoshmėria e federalizimit tė Maqedonisė, pėr njė arsye madhore. Maqedonia nuk mund tė jetojė dot kėtu siē ėshtė, pasi kemi njė nacionalizėm gjithnjė e mė agresiv tė partive maqedonase, siē kemi njė pėrulje tė partive shqiptare. Pra, nuk kemi nė Maqedoni opozitė etnike shqiptare, kemi vetėm opozitė politike. Atje problemi etnik ėshtė ende i pazgjidhur opozita etnike ėshtė domosdoshmėri. Shqiptarėt nė Maqedoni marrin pjesė formalisht nė Parlament. Marrėveshja e Ohrit e vitit 2001 e shpėtoi Maqedoninė. Po mos ta kishin shpėtuar shqiptarėt, sot Maqedonia do tė ishte mė dysh. Sot Qafa e Thanės nuk do tė ishte pikė kufitare, por do tė ishte thjeshtė njė nocion brenda njė territori. Shqiptarėt asokohe dėgjuan ndėrkombėtarėt, por edhe besuan se pala maqedonase ishte ulur me kėmbė nė tokė. Tani Marrėveshja e Ohrit ka vdekur, nuk ekziston mė. Por, politikanėt shqiptarė kanė frikė tė thonė tė vėrtetėn, sepse po tė thonė tė vėrtetėn duhet tė japin dorėheqjen. Presidenti i Shqipėrisė ndodhet pėr njė vizitė nė Maqedoni, por nuk e di a ja kanė thėnė se shqiptarėt e atjeshėm nuk lejohen ta pėrdorin flamurin e tyre. Nė vitin 2004 u miratua njė ligji nė Parlamentin Maqedonas pėr pėrdorimin e flamurit nga grupi etnik shqiptarė, por nė marrėveshje tė fshehtė njė grup deputetėsh nacionalistė e ēuan kėtė vendim nė Gjykatėn Kushtetuese. Dhe Kushtetuesja Maqedonase nė 2007 mori vendim pėr mospėrdorimin e flamurit shqiptarė. Sot flamuri pėrdoret pa leje, Qė do tė thotė qė mund tė ndodhė ēdo gjė. Federalizimi i Maqedonisė ėshtė i pashmangshėm. Ashtu siē ėshtė i pashmangshme me vone bashkimi me Shqipėrinė.
16.04.10
|
Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues! |
| Vlerësimi juaj për lajmin |
 |
|
|
|
|
| I keq |
I dobët |
I mirë |
Shumë i mirë |
I mrekullueshëm |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Është vlerësuar nga 136 vizitorë |
| Lexuar:
1,804 herė
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
| BISEDĖ ME SABIT VESELIN, NJĖ HERO I HESHTUR... |
E enjtė, 02 shtator 2010 - 18:56
Ramadan PLLANA - DĖSHMI TĖ KOHĖS
( Nė pėrkujtim tė njėmujorit tė vdekjes sė veprimtarit tė paepur pėr ēlirim e ribashkim kombėtar, qė ra tragjikisht... |
| Intervistė me poetin Tafil Duraku |
E martė, 10 gusht 2010 - 01:32
Bisedė e qėllimtė: Tafil Duraku - shtigjet e jetės sė tij krijuese, artistike e atdhetare, 2
PĖR SHOQĖRIMIN E DIPLOMATĖVE SHQIPTARĖ, NUK MĖ THIRRĖN NĖ ... |
| R. Qosja: Kur shpėrfytyrohet kultura! |
E enjtė, 01 korrik 2010 - 23:59
Figura poliedrike prej studiuesi, kritiku, shkrimtari, eseisti, Akademik Rexhep Qosja, padyshim ėshtė njėri ndėr intelektualėt mė tė mėdhenj shqiptarė, i c... |
më shumë nga - Intervista » |
|
|
|
|
|
