| Kush ishte Bogdan Bogdanoviē? |
| Publikuar më 08 korrik, 2010 nė orėn 00:41 ( ) |
Fehmi Ramadani | Opinion | |
|
|
|
Pas vdekjes sė disidentit dhe humanistit
Jetėn e disidentit dhe humanistit tė madh serb Bogdan Bogdanoviē e karakterizojnė gjashtė momente kryesore: 1946, demobilizimi i tij nga ushtria jugosllave, 1981 braktisja e tij nga Akademia serbe e shkencave, 1990 dėbimi nga Universiteti i Beogradit, 1993 largimi nga Beogradi pėr nė Vjenė tė Austrisė dhe kėrkim strehimi politik, 1999 nėnshkrimi i tij nė peticionin e intelektualėve botėror pėr bombardimin e Serbisė gjatė luftės sė Kosovės dhe gjatė tėrė jetės sė tij nga regjimet serbe ishte i kėrcėnuar me likuidim dhe vdekje
Jeta dhe veprimtaria
Atėbotė, tė paktė ishin ata intelektualė dhe humanistė serb, qė kishin guximin tė kundėrviheshin nacionalizmit serb, veēmas regjimit tė egėr tė Millosheviqit, i cili pas Plenumit tė 8 tė Komitetit Qendror tė Partisė Komuniste tė Serbisė nė vitin 1988 kishte marrė hov tė madh zhvillimi. Ky regjim, pėr veē urrejtjes dhe luftės ndaj popujve tė ish-Jugosllavisė, nė shėnjestėr tė tij kishte edhe luftėn dhe urrejtjen ndaj shtresave tė mirėfillta intelektuale qė kundėrshtonin kėtė politikė fashiste. Regjimi shovinist i Millosheviqit hallkė nė sy kishte jo vetėm intelektualėt e kombeve tjera, por edhe tė nacionalitetit serb, siē ishin Bogdan Bogdanoviē, Jevrem Bėrkoviē, Mihajllo Kovaē, Sonja Biserko, Natasha Kandiē, Nenad Ēanak, Ivan Gjuriē, Zagorka Golluboviē, Millan Nikoliē, Ēedomir Jovanoviē, Sllavko Ēuruvija (i vrarė gjatė bombardimeve nė vitin 1999), etj.
Edh pse, numri i tyre ishte simbolik, por kjo tregon se nė frymėn e popullit serb kurrė nuk ishin shuar zėrat e arsyes qė kundėrshtonin tė keqen e regjimeve tė kohės, tė cilat mė vonė do tė prodhojnė tragjedi tė shumta ndėr popujt e ish-Jugosllavisė.
Padyshim, kjo arsye kishte rrėnjėt e mėhershme nė patriotėt dhe humanistėt e vėrtet serb, si Dimitrije Tucoviqit, Svetozar Vukmanoviqit, etj, nė raport me fqinjėt, veēmas me shqiptarėt qė kishin pikėpamje liberale dhe mbėshtetnin idenė e vetėvendosjes sė popullit shqiptarė. Njė mendim tė tillė kishin edhe kėta intelektual, por edhe shumė tė tjerė, tė cilėt nuk guxonin haptas tė shprehen pėr shkak tė reprezaljeve tė mėdha ndaj tyre. Por, nga kjo nuk u frikėsua Bogdan Bogdanoviē, ky intelektual dhe humanist i madh serb, i cili mė 18 qershor 2010 nė Vjenė tė Austrisė, nė moshėn 87 vjeēare kishte ndėrruar jetė.
Kundėrshtar i nacionalizmit serb
Bogdan Bogdanoviē ishte njė arkitekt, ndėrtues, artist, filozof, profesor dhe kryebashkiak i Beogradit, por nė radhė tė parė ishte njė njeri human dhe kundėrshtar i madh i nacionalizmit serb dhe regjimit tė Millosheviqit. Ky njeri mund tė konsiderohet si disident i vėrtet dhe sė bashku me Jevrem Bėrkoviēin, njė intelektual dhe humanist malazez, tė cilėt pas ardhjes nė pushtet tė Millosheviqit kishin kėrkuar strehim politik jashtė kėtij shteti. Bogdanoviē ishte i pathyeshėm dhe nuk iu kishte nėnshtruar diktateve politike tė regjimeve komuniste nė ish-Jugosllavi dhe pėr kėtė kishte vuajtur mjaft. Ai gjatė vitit 1981 ishte kundėr politikės nacionaliste serbe dhe manipulimit tė saj nė Kosovė. Ishte kundėr reprezaljeve serbe qė bėheshin ndaj njerėzve tė Kosovės. Ai ishte ithtar i ndarjes sė qetė nė mes popujve tė Jugosllavisė, kundėr luftės dhe shkatėrrimit tė saj. Ai ishte kritik i madh i pseudo-nacionalistėve serb, tė cilėt nga Beogradi nxitnin situata tė pakėndshme nė Kosovė. Edh pse vetė kishte jetuar rreth 17 vjet nė Mitrovicė kurrė nuk kishte urrejtje ndaj shqiptarėve. Filozofia e tij jetėsore ishte filozofi humane dhe njerėzore.
Bogdan Bogdanoviē kishte lindur nė Beograd nė vitin 1920 dhe ishte pjesėmarrės i Luftės Nacional Ēlirimtare tė vitit 1941-45. Gjatė kėsaj lufte ishte plagosur dhe pėr kėtė arsye ishte dekoruar me ēmimin Urdhri pėr Trimėri, por mė vonė regjimi i Titos e kishte demobilizuar edhe pse kishte gradėn toger dhe kurrė mė nuk i kishte shėrbyer kėtij regjimi. Edhe ndaj kėtij regjimi ishte kritik, po nuk kishte pėsuar reprezalje sikur nė kohėn e nacionalistėve serb.
Prof.dr.Bogdan Bogdanoviē ishte profesor nė Fakultetin e Arkitekturės nė Beograd dhe nga viti 1970 ishte dekan i kėtij Fakulteti. Ai ishte autor i njė sėrė monumentesh kushtuar viktimave tė luftės sė dytė botėrore, por edhe autorė i disa veprave, si arkitektonike, por ishte eseist dhe shkrimtar.
Ai ka shkruar rreth 25 libra dhe tekste tė ndryshme tė botuar nė revistat mė prestigjioze ndėrkombėtare si, "El Pais", "Die Zeit", etj.
Ky njeri nė vitin 1981 kishte dhėnė dorėheqje nga Akademia Serbe dhe kurrė mė nuk kishte mbėshtetur politikėn e tyre. Njė kohė tė gjatė ishte bojkotuar nga profesorėt dhe kolegėt e tij tė Universitetit nė Beograd, por ky nuk mėrzitej shumė pėr ta. Vetėm gjashtė vjet mė vonė ishte ndėr themeluesit dhe anėtarėt e parė tė Akademisė Ndėrkombėtare tė Arkitekturės.
Ndėrsa, nga viti 1982 deri 1986 ishte zgjedhur kryebashkiak i Beogradit, kurse mė vonė falangat e Millosheviqit e kishin larguar nga Universiteti, por edhe nga jeta shoqėrore e politike. Mė vonė Bogdanoviēi kishte hapur njė shkollė private pėr arkitekturė nė Mali Popoviē, por regjimi kriminal i Millosheviqit nuk e la rahat dhe ia kishte mbyllur shkollėn. Kjo torturė ēnjerėzore e njė regjimi tė egėr e kishte detyruar qė nė vitin 1993 pėrfundimisht tė braktisė qytetin e tij tė lindjes Beogradin dhe tė migroj nė Vjenė tė Austrisė, ku kishte kėrkuar strehim politik. Ai thoshte se intelektualėt mė tė mėdhenj serb, si Vuk Karaxhiē, Branko Radiēeviē, etj, kishin jetuar nė Vjenė dhe jo nė Karpate tė Rusisė, sepse kultura serbe synim parėsor qysh atėherė kishte Evropėn dhe kulturėn e saj. Ai mburrej me vendimet e kėtyre intelektualėve. Njė fat tė tillė kishte pasur edhe njė intelektual tjetėr dhe mik i madh i shqiptarėve, shkrimtari malazez Jevrem Bėrkoviq, i cili nė kohėn e regjimit tė Millosheviqit kishte kėrkuar strehim politik nė Shqipėri.
Bogdan Bogdanoviē pėr veprat e tij kishte marrė dy herė ēmimin e Tetorit nė Beograd, por ishte edhe fitues i ēmimit Herder. Ndėrsa, pėr merita tė veēanta, si njeri dhe humanist i madh evropian, mė 12 mars 2003 kishte marrė ēmimin e artė tė qytetit tė Vjenės.
Bogdanoviē kishte shkruar mjaftė libra, por ato janė botuar kryesisht nė Austria, Hungaria, Kroacia, Republikėn e Ēekisė, etj. Ai pas konfrontimit me nacionalizmin serb dhe me diktatorin Millosheviq kishte shkruan librin Kutia e gjelbėr dhe aty shpjegon tė gjitha peripecitė e tij gjatė kėsaj periudhe. Deri nė momentin e vdekjes kishte jetuar me bashkėshorten nė Vjenė tė Austrisė.
Lajmi pėr vdekjen e tij
Lajmi pėr vdekjen e Bogdan Bogdanoviēit nė Serbi, nuk kishte pasur ndonjė jehonė tė duhur. Mediumet serbe kishin dhėnė disa informata tė shkurta pėr vdekjen e tij, por nuk kishte ndonjė informim mė tė analizuar pėr jetėn dhe veprimtarinė e tij politike, arkitektonike dhe humaniste. Nuk ishte mbajtur as Akademi Pėrkujtimore, apo ndonjė mbledhje komemorative. Meqenėse, pėr katėr vjet ishte kryebashkiak i Beogradit, qytetit dy milionėsh nė Ballkan, nė Kėshillin bashkiak tė kėtij qyteti kishte vetėm njė informatė tė zakonshme pėr vdekjen e tij. Sot e kėsaj dite, ky njeri edhe pėr sė vdekuri ėshtė injoruar nga politika e kėtij vendi. I vetmi njeri qė kishte dėrguar njė telegram ngushėllimi familjes sė tij ishte kryebashkiaku i tanishėm i Beogradit Dragan Gjillas. Kurse, politikanėt e kėtij vendi nuk kishin treguar interesim tė shprehin ndonjė telegram ngushėllimi pėr tė afėrmit e tij. Kjo tregon, se mediokriteti i politikės serbe ende ėshtė i madh, edhe pse i ndjeri tėrė jetėn e tij kishte luftuar kundėr kėtij mediokritetit dhe primitivizmi politik. Nė kėtė vend ende nuk ka fituar ideja e tij pėr njė politikė me demokraci tė mirėfilltė dhe vlera tė larta humane dhe njerėzore. Ky vend ende mbahet peng nė duart e nacionalistėve dhe shovinistėve serb, kundėr tė cilėve ishte Bogdanoviēi dhe ishte i pėrkushtuar me tėrė qenien e tij.
Ndėrsa, nė mediumet e rajonit kishte informata tė theksuara pėr vdekjen dhe veprimtarinė e tij, kurse nė Prishtinė pak mė shumė kishte informuar gazeta Koha ditore, e cila kishte dhėnė njė pėrshkrim mė tė theksuar. Politikanėt dhe intelektualėt e Kosovės, por as tė Shqipėrisė nuk e kishin pa tė udhės qė familjes sė tij ti shprehin respektin dhe ngushėllimin pėr tė. Ai ishte serb, por lufta e tij kundėr tė keqes qė kishte zėnė fill, sidomos pas viteve 1980 nė gjirin e popullit tė tij nuk kishte tė ndalur dhe ishte e pakompromis, por edhe mbėshtetja ndaj shqiptarėve nuk mungonte, sepse kishte tė bėnte me regjime tė egra. Ai gjatė kohės sė luftės nė Kosovė (bombardimeve nė vitin 199) ishte nėnshkrues i peticionit pėr bombardimin e Serbisė sė bashku me shumė intelektual dhe humanist botėror. A nuk tregon kjo se ēfarė vėrtet ishte ky njeri? Kush e kishte kėtė guxim kaq tė madh intelektual e njerėzor qė tė kėrkohet nga NATO-ja tė bombardohet vendi i tij i lindjes? Kjo nuk do shumė shpjegim! Kjo le tė mbetet nė ndėrgjegjen e politikanėve dhe intelektualėve shqiptarė, pse sė paku familja e tij nuk u ngushėllua. Politika shtetėrore e Kosovės duhet tė jetė nė kontakt tė pėrhershėm me intelektualėt dhe humanistėt e mirėfilltė serb, sepse Serbia ėshtė shteti fqinjė i Kosovės dhe domosdo nė njė tė ardhme tė afėrt duhet vėnė kontakte normale me intelektualėt dhe njerėzit e mirė tė kėtij vendi.
Nė fund, kryebashkiaku i dikurshėm i Beogradit, por edhe disidenti dhe humanisti Bogdan Bogdanoviē ishte njė njeri qė pėr njerėzit, pėrveē urave dhe monumenteve tė ndryshme arkitektonike kishte ndėrtuar edhe ura miqėsie, bashkėpunimi, mirėkuptimi, mbėshtetje dhe kishte pėrcjell njė frymė krejt humane dhe dashamirėsie ndaj popujve tjerė tė ish-Jugosllavisė. Ky njeri kishte shpirt tė madh, ishte kundėr tė kėqijave qė i bėheshin popujve joserbė, edhe pse deri nė momentet e fundit tė jetės sė tij nė Vjenė kėrcėnohej vazhdimisht me vdekje. Por, pėrkundėr tė gjitha kėtyre peripecive, vdekja i kishte ardhur nga Zoti dhe jo nga kriminelėt e regjimeve serbe. Hiri i trupit tė tij nė muajin shtator tė kėtij viti do tė prehet nė varrezat e reja tė Beogradit.
|
Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues! |
| Vlerësimi juaj për lajmin |
 |
|
|
|
|
| I keq |
I dobët |
I mirë |
Shumë i mirë |
I mrekullueshëm |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Është vlerësuar nga 33 vizitorë |
| Lexuar:
807 herė
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
| JO, AUTONOMI SPECIALE, AS SOVRANITET TĖ DY... |
E shtunė, 04 shkurt 2012 - 03:25
Barometri Diplomatik
*** Bajram Rexhepi: Jemi tė vetėdijshėm se, do tė jetė problem integrimi i veriut nė sistemin e Kosovės, por oferta jonė ėshtė qė... |
| REPUBLIKA E SHATĖRVANIT |
E shtunė, 04 shkurt 2012 - 02:39
Kam jetuar nė Prizren dhe, kur shkoj nė tė, ndjehem si nė vendrrėnjėn time, nė Shestan. Le qė, edhe po tė mos kem jetuar aty, Prizreni ėshtė qytet i shenj... |
| Bashkimi kombėtar, mollė e ndaluar!? |
E premtė, 03 shkurt 2012 - 02:37
28 Nėntori 1912 ishte njė fat i pavarėsisė sė Shqipėrisė, por 1913 ishte viti i mbrapshtė tragjik i copėtimit mė tė bujshėm e mė tė paturpshėm, pse jo mė i... |
më shumë nga - Opinion » |
|
|
|
|
|
