| Intervistė ekskluzive me zotin Hydajet Hysenin organizator i ngjarjeve tė vitit 1981-shit ,intelektual krijues dhe ish i burgosur politik |
| Publikuar më 02 prill, 2011 nė orėn 01:51 ( ) |
Intervista | |
|
|
|
Ta pėrmendėsh emrin e zotit Hydajet Hysenit njė kohė ishte frikė nga regjimi jugosllav, por ishte krenari dhe gėzim i veēantė ta takosh njė intelektual, njė patriot, njė guximtar dhe njė idealist tė veprimtarisė ilegale tė demonstratave tė vitit 1981, ku shfrytėzuam rastin ta zhvillojmė njė intervistė nė Prishtinė nė vitin jubilar tė 30-vjetorit tė Pranverės se ngjarjeve tė vitit 1981 dhe kryetar aktual i "Shoqatės sė ish tė burgosurve politik tė Kosovės"qė bėri analizė tė thukėt rreth ngjarjeve tė lartshėnuara, por edhe pėr artin, kulturėn, mediat, luftėn e Kosovės, mėrgatėn shqiptare etj.
 Hydajet Hyseni
Hydajet Hyseni: Si iniciues jemi ne "Shoqata e ish tė burgosurve politikė" duke parė se vėrtet janė ngjarje me rėndėsi pėr historinė e Kosovės kemi bėrė pėrpjekje qe edhe kėto ngjarje tė manifestohen sikur i kemi manifestuar edhe demonstratat e viteve tė 68-ta nė bashkėpunim me Arkivin Historik, Institutin Albanologjike, Universitetin e Kosovės dhe Institucione tjera pėrfshirėse qe kanė shprehur gatishmėri tė bashkė-organizimit. Dėshira e jonė ėshtė qė kėto organizime tė tilla tė marrin karakter institucional, deri me tani nuk kemi pasur ndonjė harmonizim tė mirėfillit, por nė tė ardhmen pritet qė tė intensifikohet bashkėpunimi nė interesin e kėtyre ngjarjeve, qė ishin nacionale dhe kombėtare. Kemi bėrė njė program tė ngjeshur me karakter kulturor manifestues, do tė kemi edhe konferenca dhe simpoziume, tubime, si nė Kosovė ashtu edhe nė mėrgatėn shqiptare ku besoj se do t'ia dalim nė krye qė nė forma dinjitoze do ta shėnojmė pranveren e vitit 1981.
Zoti Hydajet, ju u shprehet se keni pasur manifestim edhe pėr pėrvjetorin e vitit 1968-tės, si dhe nga kush?
Hydajet Hyseni: Edhe ato janė organizuar nga" Shoqata e tė burgosurve politikė", nga "Muzeu i Kosovės", "Instituti Albanologjik" ai Historik etj. Atė pėrvojė qė kishim pėr ato ngjarje, po me tė njėjtin program jemi edhe nė vazhdimin e shėnimit tė demonstratave tė 81-shes ku ceka edhe ma herėt se tani ekziston shteti dhe institucionet dhe ėshtė mirė qė mos t'u lihen ma tutje, vetė aktorėve tė atyre ngjarjeve tė merren me kėto organizime qė ishim vetė protagonistėt e tyre dhe ishim haraēpaguesit pėr to.
Kėto ngjarje ishin si mė masivet qė u mbėshtetėn nga mbarė shtresa e lartė e vetėdijes siē ishin studentėt, profesorėt, intelektualėt, punėtorėt etj. A konsideroni se kėto ngjarje duhet tė shėnohen edhe si ngjarje tė rėndėsishme si tradicionale, sepse kėto ngjarje ishin si zėdhėnėse e ndryshimit tė sistemit komunist nė ish-Jugosllavi, por edhe tė parėt nė rajonin evropian?
Hydajet Hyseni: Ne nė rastin konkret jemi duke e bėrė njė shėnim tė kėtyre ngjarjeve nė formė jubilare qe ka njė ndryshim se janė mė masive, mė tė pėrqendruara nė njė organizim tė mirėfilltė. Shoqata jonė ka bėrė mė shumė se ēdo institucion tjetėr pėr t'i nderuar kėto ngjarje nė njė pretekst tė veēantė, duke i pėrkujtuar figurat e veēanta, datat historike vlerat e tyre etj, ku siē thatė edhe ju se nė atė kohė ishin masive dhe kėto vlera tė asaj kohe po shkohet qė tė jenė manifestime gjithėpopullore. Ne kemi ngjarje tė hidhura sa tė duash qe ēdo ditė mund ta zėne njė vend, por do tė pėrpiqemi t'i shėnojmė nė forma simbolike. Ngjarjet mė tė rėndėsishme siē janė kėto mund tė mbesin si tradicionale dhe jubilare. Shqiptarėt ishim tė parėt nė revoltėn qė regjimi jugosllav i shuajti ato demonstrata me dhunė dhe terror nė formė tė pėrgjakshme, ku pati edhe shumė viktima dhe tė burgosur!
Edhe tė popujt tjerė shėnohen data te ndryshme pikėrisht aty ku unė jetoj nė Gjermani psh, data me karakter historik po edhe data lokale apo edhe familjare qe konsiderohen i ma tė veēanta, prandaj pėr kėto ngjarje si plan program ēka keni fillimisht?
Hydajet Hyseni: Po kemi bėrė njė serė planesh ku fillimisht do tė jemi tė "Qendra e Studentėve" qė edhe filluan ato ngjarje, do tė vazhdojmė edhe nė sallėn 1 -tetori qė janė mbajtur njė mori aktivitetesh. Atje do tė mbahet njė program i pasur artistik, tė cilin e kemi titulluar "Kujtimi i marsit" po me 26 mars ashtu do tė jemi tė organizuar edhe nė Bibliotekėn Universitare qė do tė mbahet njė orė e madhe letrare. Nė kėtė organizim do tė jenė prezentė edhe Lidhja e Shkrimtareve tė Kosovės qė do tė jetė letėraro-artistike, me njė prill do tė kemi njė akademi qė do tė bėhet ndonjė pėrurim i ndonjė libri qė do t'u kushtohet dėshmove tė kombit, njėri nga librat do tė jetė edhe njė libėr i zotit Jakup Krasniqit qė do tė pėrurohet atė ditė. Nė kėtė tubim do tė jetė edhe njė libėr nga Selatin Novosella pėr dėshmorėt e vitit 1981-shit. Me 13 maj do tė jetė njė takim kushtuar dėshmorit Tahir Mehes. Nė datėn 3 qershor do tė jetė njė konferencė e kėtyre ngjarjeve qė do tė jetė mjaft i ngjeshur me aktivitete tė ndryshme d.m.th do tė ketė njė sėrė aktivitetesh tė larmishme qė besoj se do tė kemi njė vit manifestues jubilar tė 30-vjetorit tė Pranverės se marsit tė ngjarjeve tė vitit 1981. Vetėm nė kėtė mėnyrė mund ta shėnojmė bujėshmerinė e atyre ngjarjeve.
Kėto manifestime qė pritet tė bėhen faktikisht shpėrthimi i ngjarjeve ishte nė Prishtinė, kėto ngjarje a mendoni qe tė organizohen edhe nė qytete tjera ne koordinim me kėshillin organizativ, po edhe nė Mėrgatėn shqiptare?
Hydajet Hyseni: Mendojmė qė edhe nė qytetet tjera tė organizojmė aty ku ka pasur aktivitete tė atyre ngjarjeve, por edhe ne Mėrgatėn shqiptare si nė: Amerikė, Gjermani, Zvicėr Belgjikė etj, po nė Maqedoni njėkohėsisht do tė ketė organizime te kėtilla kushtuar kėtyre ngjarjeve. Nuk do te kėtė kufij se nė ato ngjarje ka pasur njerėz qe ishin aktivė, pa kufij, por me njė theks te veēantė e falėnderoj mėrgatėn shqiptare qė ishte flaka e ndezur gjithnjė dhe ajo dha maksimumin e vet qė ndikoi edhe nė shumė fusha pėr njė organizim sa mė dinjitoz nė interesin e ēėshtjes kombėtare. Besoj se ėshtė njė vit i pasurimit tė sė vėrtetės lidhur me ato ngjarje, ėshtė koha tė ndriēohen ato ngjarje dhe ta zėnė vendin e vet nė historinė e re shqiptare.
Zoti Hydajet, ju thatė se tani ka shtet, ka institucione, seksione, ministri, gazetarė, publicistė aktorė etj. A mendoni se kėto organizma e kanė dhėnė provėn pranė popullit shqiptar pėr ngjarjet e asaj kohe apo edhe tė luftės se Kosovės, me libra, broshura, vepra, shkrime, filma, drama etj?
Hydajet Hyseni: Nuk mund tė themi se u bė diēka e kėnaqshme nuk ka pasur njė unifikim tė pėrbashkėt pėr t'i pasqyruar ato ngjarje sa e si duhet! Ka mangėsi edhe nė programet dramaturgjike, programe TV-ve, por edhe ne publicistikė, qė vėrtetė ėshtė njė boshllėk qe do t'i kushtojė popullit shqiptar, pasqyrimi i luftės, i atyre ngjarjeve tė 81-shit, i rezistencės se minatorėve, por edhe i popullit nė tėrėsi, shpresojmė se nė tė ardhmen do tė jetė njė publicitet mė i dendur, me qėllim qė tė plotėsohet ky boshllėk. Mendoj se do tė kėtė edhe programe televizive mė efikase, nė dramė, por edhe nė ndonjė film, se kjo periudhė ėshtė mjaft e pasur, pėr ti lėnė vepra me vlerė popullit shqiptar nė bazė tė kronologjisė sė atyre ngjarjeve tė 81-shit, por edhe tė luftės sė mė vonshme. Por me kėtė rast ėshtė njė sinjal i mire i kėtij viti qė pėrmes takimeve tė ftohen njerėzit e tė gjitha zhanreve, gjithēka qe kanė, t'i qesin nė letėr dhe t'ju lemė brezave qe po vijnė pas nesh.
A keni ndonjė mesazh pėr krijuesit qe tė punojnė mė me pėrkushtim pėr ndryshimet qė u bėnė nė kėtė periudhė duke filluar me ngjarjet e Kosovės tė 81-shit, rezistencės sė mė vonshme e deri tė fronti luftarak, ku si rezultat erdhi deri tė njė synim i yni i shpalljes se pavarėsisė sė Kosovės, por edhe nxitjen e krijuesve me financime nga organet kompetente tė qeverisė aktuale?
Hydajet Hyseni: Pėrmes kėsaj interviste shfrytėzoj rastin t'i ftoj tė gjithė krijuesit qė tė punojnė mė me pėrkushtim nė realizimin e veprave nė fjalė. Nėse e lėmė tė na ikė koha dhe tė na del nga dora dhe mendja, do tė na kushtojė, sepse konsideroj se kjo kohė ėshtė shumė e pasur dhe e lavdishme pėr popullin shqiptar. Mendoj tė jetė njė moment i fundit qė tė veprohet dhe tė ndriēohet kjo kohė se pėr ndryshe do tė tretemi, do tė harrohemi dhe do ta sakrifikojmė njė periudhė qė la gjurmė tė veēanta. Prandaj shpresojmė se edhe qeveritarėt do tė ndėrgjegjėsohen dhe do t'u kushtojnė rėndėsi krijuesve si nė financė ashtu edhe nė nxitje pėr tė gjitha ngjarjet me vlerė kombėtare nė tė ardhmen.
Ne jemi dėshmitarė tė kohės se historia e popullit shqiptar ėshtė shtrembėruar nga tė huajt, por tani kemi njė potencial tė mjaftueshėm historianėsh, krijuesish dhe publicistėsh qė ta pėrmirėsojnė tė kaluarėn tonė, tė djeshmen tė tanishmen dhe tė nesėrmen! Nuk ėshtė koha mė tė kėndojmė vetėm kėngė odash, por tė dalim para botės me filma gjė qė nuk u bėnė, me libra, gjė qė nuk u shkruan, kemi njė thesar dhe bagazh tė madh dėshmish dhe argumente mbi terrorin qe u zhvillua nga pushtetarėt serbė tė kėsaj periudhe, ndėrsa Serbia ka nxjerr me qindra dokumente, libra, filma etj. Tė gjitha tė rrejshme, pa pasur argumente lidhur me Kosovėn, ku propaganda e saj me dokumente tė shkruara dhe te shtrembėruara, pazari po i han tek shumė popuj !?... Heshtja dhe mos veprimi ynė, neve do tė na kushtojė, por edhe po na kushton, opinioni i juaj ju lutėm?
Hydajet Hyseni: Kjo pyetje ėshtė shumė me vend qė vėrtet nuk ėshtė shtruar asnjėherė seriozisht dhe mund te themi se as pėr sė afėrmi nuk ėshtė bėrė diēka e tillė. Ka mangėsi dhe gjėra tė pa qarta me vetėn tonė, tė pa shpjegueshme...! Ne akoma jemi nė mjegull nuk dimė tė propagandojmė tė vėrtetėn tonė tė dhimbshme, por edhe krenare edhe se i kemi arsyet e plota tė pėrcėlluara me tragjedi kombėtare, qe rrallė ndonjė popull i ka. Ne i kemi mbetur borxh edhe luftės sė dytė botėrore, pa u shtjelluar gjėrat dhe pa u pasqyruar ashtu si ėshtė dashur! Ne nuk kemi as njė film qė tė dalim para bote me ato periudha, t'i plasojmė tė kaluarėn tonė tek shikuesi i huaj, diēka te prodhuar nga vetja e jonė!? Nuk kemi as pėr luftėn nacional-ēlirimtare, as vepra letrare sa duhet. Akoma jemi nė njė kohė agonie, tė pa qartė pėr vetėn tonė. Siē duket akoma kėrkon kohė tė kthjellohen edhe mediet e mirėfillta nacionale pėr t'u hyrė kėtyre obligimeve historike qe e kėrkon kombi shqiptar, qė vlerat tona tė jenė prezentė edhe pranė popujve tjerė. Me njė fjalė duhet ta shfrytėzojmė kohen dhe freskinė e kėtyre ngjarjeve me qėllim qė mos t'ia lėmė kohės tė na i pluhurosė frymėzimet, kujtimet dhe inspirimet pėr krijimin e veprave, si nė tė shkruar, si nė pikture, muzikė apo edhe te filmi, ashtu siē e meriton ky popull.
Siē e dimė tė gjithė figura e Adem Jasharit hyri nė historinė e kombit siē ishte edhe i madhi Skėnderbeu, ku dha ēdo gjė nga vetja pėr ēlirimin e Kosovės! A ka merituar ky qė ta ketė njė film, apo dhe ndonjė vepėr, drame apo diē tjetėr?
Hydajet Hyseni: Po si tė themi ka pasur pėrplasje, iniciativa, diēka simbolike, por kur thua nė fushėn kinematografike nuk ėshtė bėrė asgjė !?... Pėr projekte tė tilla duhet tė ketė njerėz serioz, me njė fjale ajo ėshtė njė figurė qė nuk guxon tė degradohet me projekte shkel e shko. Kėtu duhet tė jenė njerėz profesionalistė, por edhe tė financuar nga shteti, duke i mbledhur njerėzit, artistėt nga hapėsira gjithėshqiptare. Kėtu duhet tė mblidhen tė gjitha forcat kombėtare qė tė dalim me vepra sa mė tė mira pranė publikut shqiptar, po edhe atij ndėrkombėtar. Ka qenė mirė qė edhe mėrgata shqiptare pėrmes organizimeve te veta tė jetė prezente, sa ma afėr, sepse tė bashkuar do tė krijojmė fuqinė e tė krijuarit dhe tė vepruarit.
Tani pas lutės kemi mjaft programe televizive me kohėzgjatje edhe nga 24 orė, por janė kontestuese, janė programe tė pa vlera, me programe tė dobėta, nuk kanė program edukativ sa duhet, histori, gjeografi, nė tė gjitha lėmitė ka mangėsi qe nga RTK-ja si program shtetėror e tė gjitha tė tjerat,ku nga njėherė janė aq irituese a thua se a ka ndonjė kontrolleė nga ndonjė institucion shtetėror?
Hydajet Hyseni: Po pa dyshim se situata ėshtė e pa kėnaqshme, ka vėshtirėsi, ka ngėrēe, ka punė jo profesionale dhe jo adekuate nė kėto programe. Mungojnė programet shkollore, mungojnė programet edukative, pjesa intelektuale ngurron tė kyēet nė ēėshtjen e sė vėrtetės duke ju lėshuar hapėsirėn pseudovlerave, nga njerėz tė nivelit tė ultė jo profesional, me logjikė tė vjetėr, duke vrapuar pas karrierės, pėrfitimeve, kapitalit etj .
A mundet kėtyre medieve apo programeve t'u ndalet hovi, ngase njė numėr i tyre edhe kanė ardhur deri tė paraja, nuk e di se nga, por nuk ka plasim te interesave tė popullit nė fushėn e kulturės, artit, shkencės etj?
Hydajet Hyseni: Nga organet kompetente shpresohet se do tė ketė efikasitet nė tė ardhmen duke intervenuar shteti pa u pėrzier ecuria e politikes nė media dhe pa e cenuar tė drejtėn e fjalės se lirė tė medieve, shpresojmė se do tė ketė progres. Jemi shtet akoma i ri duhet ta kalojmė kėtė fazė tranzicioni i tė kėqijave edhe pa dėshirėn tonė.
Ma nė fund ju falėnderojmė pėr kohėn qė gjetėt pėr kėtė intervistė duke i shpalosur shumė gjėra nė segmentin kombėtar tė kulturės, artit dhe historisė sė lavdishme, tė ngjarjeve tė vitit 81-shit e kėndej, keni ndonjė mesazh tuajin meqė ju ishit protagonisti po thuajse numėr njė i atyre ngjarjeve te pėrgjakshme dhe ish i burgosur shumėvjeēar?
Hydajet Hyseni: I pėrshėndes tė gjithė qytetarėt e Kosovės dhe lexuesit e kėsaj interviste qe sa do pak u munduam t'ua kujtojmė atė periudhė tė hidhur, por edhe tė lavdishme tė popullit shqiptar me qėllim qė tė jetė si synimi i bashkimit tė tė gjitha forcave politike dhe krijimin e unitetit institucional, kur ėshtė ne pyetje ēėshtja e Kosovės. Shfrytėzoj rastin t'i pėrshėndes tė gjithė mėrgimtarėt ku do qe janė nėpėr botė .
Nė kėtė intervistė shpesh pėrmendet mėrgimtarėt dhe ma imponuat njė pyetje; A mendoni se"Mėrgatės Shqiptare" po i hyjnė nė hak organet qeveritare nga e para qeveri deri mė sot pas luftės sė Kosovės, duke e harruar dhe shpesh edhe duke e keqtrajtuar nga njerėz tė pa ndėrgjegjėsohem qė rastėsisht janė futur nė institucionet qeveritare qė aspak nuk meritojnė tė jenė aty ku janė!?... Dihen meritat e mėrgatės nė tė gjitha kohėrat. Sot nuk kanė asnjė pėrfaqėsues nė parlamentin e Kosovės?
Hydajet Hyseni: Me keqardhje e them se mėrgatės shqiptare nuk mund t'i dilet haku asnjėherė duke e pasur parasysh pa kursyeshmėrinė ne asnjė kohė tė vetės sė tyre. Asnjėherė nuk e kanė kursyer kapitalin qė tė jenė prezentė pranė atdheut. Nuk i harrojmė sakrificat e tyre edhe nė luftėn e Kosovės. Nuk harrohen edhe investimet e tyre tė deri tanishme . Nuk them se ėshtė pėrfillur sa duhet, por pėrfaqėsimin e tyre besoj se Parlamenti i Kosovės do ta kėtė nė qendėr te vėmendjes, se pėr ndryshe, deri me tani Kosovėn e ka mbajtur gjallė mėrgata dhe kėto janė gjėra qė duhet tė diskutohen nė tė ardhmen!
Intervistoi: Asllan Dibrani
Prishtinė, shkurt 2011
 Hydajet Hyseni duke mbajtur fjalim para
demonstruesve nė Prishtinė, Viti 1981
 Takim nė Shoqatėn e ish tė burgosurėve
politikė nė Prishtinė. Nga e majta
Selatin Novosella, Hydajet Hyseni,
Asllan Dibrani, Meriman Braha
dhe Berat Luzha |
Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues! |
| Vlerësimi juaj për lajmin |
 |
|
|
|
|
| I keq |
I dobët |
I mirë |
Shumë i mirë |
I mrekullueshëm |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Është vlerësuar nga 81 vizitorë |
| Lexuar:
1,460 herė
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
| Intervistė me historianin Alexandre Lambert |
E dielė, 13 maj 2012 - 10:40
Evropa sabotoi historinė tuaj nė shekullin XIX, kur Ilirinė e quajti Ballkan.
Pėrderisa ne nuk e njohim vetveten mirė, pėrderisa ngremė zėrin, nxijmė ... |
| Intervistė e imagjinuar me Hasan Prishtinėn |
E premtė, 10 shkurt 2012 - 21:04
Tė bėhet Shqipėria ashtu siē e meriton
Kemi hyrė nė vitin jubilar tė shpalljes sė pavarėsisė sė Shqipėrisė. Ēdo datė historike ka edhe personalitetet e ... |
| RAMA: Mes Shqipėrisė e Serbisė nuk ėshtė mė K... |
E merkurė, 08 shkurt 2012 - 20:16
EKSKLUZIVE: « Serbia vazhdon tė jetė peng i sė shkuares dhe nuk po don ende ta kuptojė realitetin rreth statusit tė Kosovės. Sa me shpejt ta kuptoje Serbia... |
më shumë nga - Intervista » |
|
|
|
|
|
