| Akademik Idriz AJETI: Lugina e Preshevės ka qenė dhe do tė jetė Kosovė Lindore |
| Publikuar më 06 korrik, 2011 nė orėn 23:41 ( ) |
Intervista | |
|
|
|
EKSKLUZIVE PĖR "PRESHEVA JONĖ": Intervistė me akademikun nga Medvegja prof. dr. Idriz AJETIN, veprimtar i shquar dhe ambasador i gjuhės shqipe nė Gadishullin Ilirik
Sa i pėrket gjuhės sė njėsuar shqipe jam i kėnaqur me evoluimin e kėtij procesi kombėtar sot nė gadishullin Ilirik, pėr cka unė dhe kolegėt e mi nga Kosova dhe Shqipėria kemi luftuar me vite tė tėra dhe ja sot kombi ynė ka gjuhėn e vetė, gjuhėn e njėsuar shqipe. Gjuha, nė kėtė rast shqipja si mjet i tė shprehurit ėshtė dicka mė shumė se mjet komuinikimi, ėshtė njė simbol indetifikues i popujve autokton ku shtrihen ata,dhe gjeografikisht aty ku i thonė bukės - bukė e ujit ujė, ato janė toka shqiptare, pra aty ėshtė Shqipėri .., shprehet pėr agjencinė informative kombėtare Presheva Jonė akademiku ynė nga Medvegja Idriz Ajeti i cili edhe pse nė moshėn 94 vjeqare ėshtė vital dhe vazhdon ti kotribuoj nė Prishtinė gjuhės shqipe, kombit tonė.
Akademiku Idriz Ajeti ėshtė dhe mbetet ndėr emrat mė tė njohur nė fushėn e linguistikės dhe ambasador i kulturės shqiptare. Iu kanė dhanė disa shpėrblime, mirwnjohje e dekorata deri tek e fundit Akademik Idriz Ajeti u nderua me mirėnjohjen "Ora e Presidentit". Nė vitin 1958 ka mbrojur disertacionin e doktoratės me temėn: Zhvillimi historik i formės gege tė shqiptarėve tė Zarės sė Dalmacisė Gjatė vitit 1969-1971 ishte drejtor i Institutit Albanologjik, mė 1971-73 ishte dekan i Fakultetit Filozofik, nė vitet 1973-75 rektor i Universitetit tė Prishtinės. Nė vitet 1979-1981 dhe 1996-1999 ishte kryetar i Akademisė sė Shkencave dhe tė Arteve tė Kosovės. Siq e dini pėr njė kohė tė gjatė isha kryetar i Parlamentit tė Kosovės, cka pėr mua ishte privilegjė jo vetėm pėr besimin e popullit, por edhe pėr atė se mu dha rasti ti kontrbuoj vendit tim pėr cka kishim punuar me vite tė tėra.., thotė fillimisht nė intervistėn e akademik Idriz Ajetit (nga Medvegja) dhėnė agjencisė informative kombėtare Presheva Jonė i cili edhe pse nė moshėn 94 vjeqare ai ėshtė vital dhe vazhdon ti kotribuoj nė Prishtinė gjuhės shqipe, kombit tonė. intervistėn e zhvilluam nė kabinetin e tij tė Akademinė e Shkenca nė kryeqendrėn e Republikės sė Kosovės.
Fillimisht z.akademik cfarė mund tė na thoni pėr jetėn e juaj, megjithse ne dime mjaft pėr ju, keni njė autbiografi tė pasur, por megjithė kemi dėshirė ta dėgjojmė nga goja e juaj dhe tė na thoni pėr lexusit, vizitorėt e agjencisė informative Presheva Jonė ?
Akademik AJETI: Po, fillimisht unė ju pėrgoje pėr punėn dhe misonin e agjencisė sė juaj informastive Presherva Jonė nė Kosovėn Lindore. Thonė se mjekėt me prsionin etyre bėjnė njė mision humanitar, pro ju gazetarėt dhe agjencia juaj po bėnė njė mision mė shumė se humanitar, po bėnė njė mison dhe kontribut tė madh kombėtar si nė Preshevė ashtu edhe nė Gjenevė prej nga veproni nė sensibilizimin e cėshjes shqiptare nė Medvegjė, Bujanoc dhe Preshevė por edhe asaj mbarė kombėtare nė arenėn ndėrkombėtare. Siqa e dini ju unė jam lindur nė Topalė tė Kosovės Lindore. Shkollėn fillore e kam mbaruar nė Banjėn e Sijarinės mė 1930, ndėrsa atė mesmen e nė Shkup mė 1938, kur nė atė kohė Serbia dėbonte shqiptarėt nga trojet e tyre etnike nė d rejtim tė Kosovės apo Shqipėrisė, por njė pjesėse e madhe nga ky presion detyrohej tė shpėngulen nė Turqi. Dhe pas Prishjes sė Jugosllavisė sė atėhershme nė vitn 1941 Kosova i takoi Shqipėrisė, gjė krejt normale qka na lidhte jo vetėm gjuha dhe falmuri por edhe doket, tradita, kultura. Kėtu po ndalem pak tek kjo shkolla e mesme nė Shkup e cila njihej si Medresja e Madhe. Quhej Medrese e Madhe (e mbretit e hapur 1925) por nuk mėsohej vetėm pėr fe...por edhe profile tė shkencave tjera. ku kishte studentė nga Kosova dhe viset tjera, ku njė numėr i konsiderueshėm ishte edhe nga Lugina e Preshevės. Kėtu nė Shkup pėr tetė vjet mėsova pos pėr fe edhe pėr shkencat natyrore po ashtu pastaj dhe pėr matematikė, kemi mesuar edhe gjuhė tė huaja si gjermanisht, frengjisht , latinisht etj..Pasi diplomuam, nga kjo Medrese nja 2-3 vetė i mėsyem studimet nė Zagreb, ku mua mė interesonte lingustiki Petar Skok. Pastaj pėr pak kohė kam qėndruar edhe nė Padovė tė Italisė, ku mė intersonte gjuha. Po atė vit kasha regjistruaar nė Fakultetin e Filozofisė tė Universitetit tė Zagrebit Degėn e romanistikės. Ku mbarova fakultetin menjėherė pas luftės (1949) nė Fakultetin e Filozofisė. Qė atėherė e deri nė vitin 1953, me cilėsi profesori tė gjuhės shqipe kam shėrbyer nė gjimnazin e Prishtinės dhe deri nė vtitin 1963 me cilėsi lektori dhe jepja mėsim mėsim nė Fakultetin Albanologjik nė Beograd. Nė vitin 1958 kam mbrojur disertacionin e doktoratės me temėn: Zhvillimi historik i sė folmes gege tė shqiptarėve tė Zarės sė Dalmacisė.
z.Profesor ajeti aghti njė shekull jetė dhe mės shumė se njė gjysmėm shekulli pčunė instensive shkencore si professor dhe albanolog i shquar mund tė na thoni dic mė tpeØr pėr aktivitet dh rkijimatrinė e juaj letrare. Jeni i kenaqur sot me gjuhėn e njėsuar ndėr shqiptarėt nė Gadishullij Ilir?
Akademik AJETI: Po patjetėr po pėrpiqen tju pėrshrkuaj me pak fjalė nga krijimtaria ime shkencore dhe kuilturore nėse memorja nuk mė tardhton pas 94 vjetėve (qeshet akademik Ajeti, shėn.ynė) Siq e dini pėr njė kohė tė gjatė kam qenė rektor i Universitetit tė Prishtinės dhe njėkohėsisht kryetar i Parlamentit tė Kosovės, cka ishte privlegjė pėr mua jo vetėm pėr besimine popullit, por edhe pėr atė se mu dha arsti ti kontrbuoj vendit tim pėr cka kishim punuar me vite tė tėra. Jam autor i shumė studimeve dhe veprave nga fusha e albanologjisė cka edhe sot e kėsaj dite lexoj, punojė kėtu siq po mė shifni nė zyrėn time nė Akademinė e Shkenca tė Kosovės nė Prishtinė. Hetimi i dialekteve nga pikėpamja diakronike, pastaj trajtimi i dokumenteve tė moēme gjuhėsore tė shkruara me alfabetin arabo-turk dhe mė nė fund studimi i marrėdhėnieve tė shojshoqme shqiptare-serbe ishin prioritet im nga fusha ime e studimit. Padyshim ja marru dhe merrem ende me ēėshtje tė gjuhės sė sotme shqipe. Pastaj isha iniciator dhe hartues i plaprogrameve dhe teksteve shkollore pėr nxėnės tė shkollave tė mesme dhe pėr studentė tė Degės sė Gjuhės dhe tė Letėrsisė Shipe nė vedin tone dhe jashtė. Si hap i parė i angazhimit tone dolėm me revistne shkencore Gjurmime albanologjike (1962) e mė pastaj nga viti 1974 nisėm organizimin e Seminareve tė i Kulturės dhe gjuhės Shqiptare nergut pėr albanologė tė vendeve tė ndryshme tė botės. Sa i pėrket gjuhės sė njėsuar shqipe jam i kėnaqur me evoulimin e kėtij procesi kombėtar sot nė gadishullin Ilirik, pėr cka unė dhe kolegėt e mi nga Kosova dhe Shqipėria kemi luftuar pėr njė gjė tė tillė me vite tė tėra dhe ja sot kombi ynė ka gjuhėn e vetė, gjuhėn e njėsuar shqipe. Gjuha, nė ket rast shqipja si mjet tė shprehurit ėshtė dicka mė shumė se mjet komuinikimi, ėshtė njė sdimbol dhe indetifikues i popujve autokton ku shtrihet ata. Dhe gjoegrafikisht aty ku i thonė bukės - bukė e ujit ujė, ato janė toka shqiptare, pra aty ėshtė Shqipėri! Sot, pėr shmbull gjuha fringe flitet nė disa shtetev nė Evropė. Pėrveq nė Francė, gjuha frėnge sot flitet nė Belgjikė, nė Zvicėr etj
Edhe shqipja ka tė njetjin fat ku sot flitet nė disa shtete si nė Shqipėri, Kosovė, Maqedoni, Luginė tė Preshevės, Mal tė Zi, Greqi .. Por dallimi mes atyre vendeve frakofone dhe albanofone ėshtė se tė parat janė ndarė me dėshirė dhe flasin gjuhėn frėnge me dėshirė.. Ndėrsa gjuha jonė edhe pse flitet dhe shkruhet nė gjitha trojet etnike, ne shqiptarėt jemi tė ndarė padrjetėsisht dhe kundėr vullnetit tonė. Kėshtu ngjet edhe me gjuhėn gjermane qė flitet nė tri katėr shtete.
NGA KOHA E KRALIT EDHE SOT SYNIMET E SERBISĖ JANĖ TA ZBRAZIN KOSOVĖN LINDORE NGA SHQIPTARĖT, E CILA VEQ KA FILLUAR ME MEDVEGJĖN...
Z.Ajeti, pėrmendėt pėr Luginėn e Preshevės Kosovė Lindore cka pajtohem me ju. A mund tė quhet Kosovė Lindore nėse aty njė ditė nuk do tė ketė shqiptarė, apo dėbimi i tyre po po vazhdon dhe vendbanimet shqiptare po zbrazen, sioq eshte rasti i Medvegjės sė juaj, largim ky qoftė me dhunė apo duke zbatuar politika diskiminuese si nė punėsmi, ashtu edhe nė arsim superior etj
me qėllim tė mbylljes sė gjitha rrguiėve tė perspkrtivės, duke imponuar dhe nxitur largimi e shqiptarėve nga trojet e tyre etnike dhe cili do tė ishte mesazhi juaj drejtuar rinisė, shqiptarėve tė Kosovės Lindore?
Akademik AJETI: Natyrisht se nuk mund tė quhet Kosovė Lindore. Ju a nuk po e shfini se Serbia pėr 2-3 kisha nė Kosovė, Kosovėn edhe pas kaptulimit ende vazhdon ta quaj Serbi ?! Qėllimet e Serbisė nė Luginėn e Preshevės dikund po i realizon me sukses e dikund po vazhdon. Pėr Medvegjėn do tė thoja se situata atje ėshtė e mjerushme, sa i pėrket perspektivės sė shqiptarėve nė atė komunė, ku dikur ishte e populluar me shumicė shqiptare, ndėrsa sot aty dominojnė serbėt dhe janė bėrė artifialisht shumicė. Nė Medvegjė sot mjerisht mbi 80 pėr qind shqiptarėve e kanė lėshuar vendlindjen pėr shkaqe tashmė tė njohura, por pjesea dėrmuese nga dhuna, represioni e kush tjetėr nga mos perspektiva, ku Serbia po ju pėrgatit terrenin duke ju imponuar largimin nga trevat e tyre. Kėtu kisha pasur dėshirė tė pėrkujtoj se, qysh nga koha e luftės 1941-45, ashtu edhe nė kohėn e sundimit tė Milosheviqit, shqiptarėt e komunės sė Medvegjės, nga mė pak se dhjetė katunde, zunė, herė mė pak e herė mė shumė, tė lėvizin, tė luajnė nga vendi stėrgjyshor pos nė Kosovė sot edhe nė drejtime tė ndryshme. Prandaj, mesazhi im do tė ishte qė mundėsisht popullata, sidomos rinia jonė tmos levizin nga trojet e tyre etnike. Nė kėtė drejtim mund tė kontribuojnė me shumė edhe partitė politike dhe inteletjkualėt nė Medvegjkė dhe nė mbarė Luginen e Preshevės. Rina mund tė lėviz pėr tė kėrkuar punė apo studiuar, por asesi t'i kthjenė shpindėn pėrgjithmonė vendlidjen dhe tmos e harrojė atė, tė kthehen aty ku kanė lindur ata dhe tė parėt e tyre. Ne dhe askund nuk ka tė drejtė apo mund ta detyrojė dikė t mos levizin nga vendi kur ai eshte i kėrcnuar apo ushtrohet dhunė serike mbi ta, sepse ne bile sot qė jemi nė Kosovė e dimė mire se Serbia tė vetmėn armė, pėr spastirme etnike e pėrdor mjetet e dhunės, provokimet dhe diskirminimin tė cilat do tė nxisnin shpėrnguljet e imponuara sepse askush sot nuk ka dėshirė ta leshojė vendlidjen pa pasur ndonjė hall tė madh. Fundja edhe shqiptarėt, sikur tmos jenė tė diskriminuar apo sikur ti kishin kushtet sikur serbėt nė Medvegjė apo Nish sigurisht nuk do ta braktisnin vendin e tyre.
|
Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues! |
| Vlerësimi juaj për lajmin |
 |
|
|
|
|
| I keq |
I dobët |
I mirë |
Shumë i mirë |
I mrekullueshëm |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Është vlerësuar nga 58 vizitorë |
| Lexuar:
1,011 herė
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
| Intervistė me historianin Alexandre Lambert |
E dielė, 13 maj 2012 - 10:40
Evropa sabotoi historinė tuaj nė shekullin XIX, kur Ilirinė e quajti Ballkan.
Pėrderisa ne nuk e njohim vetveten mirė, pėrderisa ngremė zėrin, nxijmė ... |
| Intervistė e imagjinuar me Hasan Prishtinėn |
E premtė, 10 shkurt 2012 - 21:04
Tė bėhet Shqipėria ashtu siē e meriton
Kemi hyrė nė vitin jubilar tė shpalljes sė pavarėsisė sė Shqipėrisė. Ēdo datė historike ka edhe personalitetet e ... |
| RAMA: Mes Shqipėrisė e Serbisė nuk ėshtė mė K... |
E merkurė, 08 shkurt 2012 - 20:16
EKSKLUZIVE: « Serbia vazhdon tė jetė peng i sė shkuares dhe nuk po don ende ta kuptojė realitetin rreth statusit tė Kosovės. Sa me shpejt ta kuptoje Serbia... |
më shumë nga - Intervista » |
|
|
|
|
|
