| Hebreu me pasaportė gjermane qė si duron Berishėn e Thaēin |
| Publikuar më 23 janar, 2012 nė orėn 23:47 ( ) |
Tė ndryshme | |
|
|
|
I mbėshtjellė me njė pallto tė madhe ngjyrė kafeje, me njė kapelė tė gjelbėr nė kokė qė njihet si republika dhe me njė ēantė tė zezė nė dorė, ai nė dukje tė parė krijon perceptimin se mund tė jetė vetėm njė pensionist i zakonshėm qė gjendja ekonomike nė vend e ka detyruar tė bėjė xhiro.
Por kjo pėrshtypje ėshtė shumė jetėshkurtėr. Rrėnohet sapo ai ta ēelė gojėn pėr tė thėnė me njė theks tė asnjė rajoni shqiptar: Unė jam Max Brym, boton sot rrėfimin e tij Koha Ditore. Aty ngrihen dyshime se me aksentin e cilės gjuhė ai foli shqip pėr ta kuptuar edhe se nga mund tė jetė. Mirėpo, Max sėrish nuk tė lė tė presėsh shumė. Unė jam nga Gjermania, thotė ai. Nė fakt, ani pse me shtetėsi gjermane, Max ėshtė biri i njė ēifti hebrenjsh. Ai ėshtė filozof me profesion, ndėrsa nė Prishtinė vjen shpesh, meqė ekziston njė marrėveshje nė mes tė Universitetit tė Prishtinės dhe Universitetit tė Regensburgut tė Gjermanisė pėr shkėmbimin e profesorėve dhe tė studentėve. Nė Fakultetin Filozofik tė UP-sė, Max mban ligjėrata tė lėndės hyrje nė filozofi. Mirėpo, lidhja e pesėdhjetekatėrvjeēarit nga Munihu me Kosovėn ėshtė mė e fortė sesa marrėveshja midis dy universiteteve pėr shkėmbime. Kjo falė sė ėmės sė Maxit. Ajo gjatė Luftės sė Dytė Botėrore kishte qenė njėra nga tė mbijetuarat e tėrė asaj qė kishte ndodhur falė pėrkujdesjes sė shqiptarėve tė Shqipėrisė pėr tė.
Max tregon se me tė kuptuar nė fėmijėri tė vėrtetėn e nėnės sė tij, kjo gjė tė ketė ndikuar tek ai qė tė interesohet pėr shqiptarėt. Thotė se i njeh shumė mirė personalitetet shqiptare prej Hysen Tėrpezės e deri te kėta qė janė aktualisht, por lutet qė tė mos i kėrkohet tė flasė pėr tė kaluarėn. Ajo qė hebreu me shtetėsi gjermane dėshiron ta thotė ndėrlidhet me aktualitetin. Sipas tij, shqiptarėt janė njerėz tė mirė pėr tė merituar udhėheqės politikė si Sali Berisha nė Shqipėri dhe Hashim Thaēi nė Kosovė. E vlerėsoj popullin shqiptar shumė lart, sidomos historinė e tij tė lavdishme qė prej kohės sė Skėnderbeut e deri te Lidhja Shqiptare e Prizrenit. Si filozof kam lexuar Friedrich Engelsin qė thotė: Lidhja Shqiptare e Prizrenit ėshtė lėvizja mė pėrparimtare qė ka ndodhur gjatė asaj kohe nė Ballkan. Nė anėn tjetėr, kemi Bismarkun i cili nė kohėn e Kongresit tė Berlinit ka thėnė: Shqiptarėt pėr mua nuk ekzistojnė, shprehet ai. Mirėpo, mė vonė, gjatė luftėrave ballkanike intelektualė tė mėdhenj evropianė dhe botėrorė janė pozicionuar kundėr masakrave ndaj shqiptarėve. Max thotė se e vlerėson traditėn e shqiptarėve dhe pjesėmarrjen e tyre nė luftėn antifashiste. Shqipėria veēohet nė histori prej tė gjitha vendeve tė tjera: para aneksionit fashist nė Shqipėri kanė jetuar diku rreth 200 hebrenj, ndėrsa pas pushtimit fashist nė Shqipėri me tė strehuarit numri i hebrenjve ėshtė rritur nė mbi 1000, kujton ai. Pra kjo ėshtė e veēantė nė tėrė Evropėn. Sipas tij, populli shqiptar pas Luftės sė Dytė Botėrore nuk e ka merituar qė tė jetojė i ndarė dhe as, siē i quan ai, diktaturat pseudosocialiste dhe staliniste si nė Shqipėri ashtu edhe nė Jugosllavi. Pėr tė ardhur te aktualiteti, shqiptarėt me vetitė qė i kanė, nuk i meritojnė qeveritė qė i kanė si nė Kosovė edhe nė Shqipėri. Nė tėrė Evropėn tashmė dihet se si Berisha nė Shqipėri dhe Thaēi nė Kosovė i kanė pllakosur vendet nė korrupsion, thotė Max. Mirėpo, unė besoj se shumė shpejt populli shqiptar nė tė dyja anėt e kufirit do ta heqė qafėsh kėtė model tė qeverisjes.
Cristopher Dell, Zeusi i Kosovės
Nė prizmin e shtetasit gjerman me origjinė hebraike, Kosova sot pėrballet me shumė probleme. Por ai thotė qė dy tė jenė kryesoret: mungesa e sovranitetit dhe gjendja e rėndė ekonomike. Nėse e shikojmė Kosovėn nga kėndvėshtrimi real, atėherė mund tė themi se nuk ėshtė shtet sovran. Edhe pse Kosova ka Qeveri, ka Parlament, prapėseprapė ICO-ja nėpėrmjet Pakos sė Ahtisaarit e ka fjalėn pėrfundimtare. ICO-ja mund tė kthejė ligje, ti ndėrrojė ministrat etj., thotė Max. Pėr ta marrė edhe njė shembull tjetėr: ėshtė ambasadori amerikan Christopher Dell ai qė tashmė e ka marrė nofkėn Zeusi i Kosovės; ai gjatė zgjedhjes sė Presidentit krijoi skandalin e SMS-ve, gjė e cila nė Gjermani nuk do tė tolerohej, sepse asnjė diplomat i huaj nuk do tė lejohej qė tė ndėrhynte nė punėt e brendshme tė Gjermanisė. Sipas tij, nėse njė ambasador i huaj nė Bundestag do tė tentonte qė tė pėrzihej nė zgjedhjen e presidentit tė Shtetit, atėherė shumė shpejt ai diplomat nė Gjermani do tė shpallej person non grata.
Me tė ilustruar mungesėn e sovranitetit, Max del te problemi i dytė thelbėsor sipas tij, me tė cilin pėrballet shoqėria nė Kosovė. Sipas Bankės Botėrore, 36 pėr qind e qytetarėve tė Kosovės jetojnė me mė pak se dy euro nė ditė dhe 16 pėr qind me mė pak se njė euro nė ditė. Nė anėn tjetėr, e kemi njė grup tė vogėl njerėzish tė cilėt janė bėrė milionerė brenda natės e qė jetojnė pėr mrekulli. Kjo paraqet njė mospėrputhje tė tmerrshme midis kėtyre dy kategorive, thotė ai. I kam dėgjuar shumė njerėz nė Kosovė duke thėnė se si shumė politikanė gjatė natės bėhen biznesmenė: unė dua ti besoj popullit, sepse kur ėshtė fjala pėr kėso gjėrash ēdo popull ka shqisa tė mprehta pėr ti ndier ato. Hebreu me pasaportė gjermane thotė se nė Kosovė nė rrafshin ekonomik ėshtė duke mbizotėruar neoliberalizmi i egėr. Kosova, nė njėrėn anė, ėshtė shumė e pasur, ēka kėtė e vėrtetojnė edhe studime tė ndryshme, kurse, sipas njėrit qė e kam lexuar nė Gjermani, kam parė qė pasuria nėntokėsore e Kosovės vlerėsohet tė jetė rreth njė bilion dollarė. Ndėrsa Qeveria e Kosovės ani pse nė kėto rrethana nėpėrmjet procesit tė privatizimit i josh investitorėt e huaj duke iu thėnė: Kėtu nė Kosovė ofrojmė fuqi shumė tė lirė punėtore, nuk keni nevojė qė tė paguani tatim ndaj shtetit tė Kosovės etj. Kosova ka perspektivė nė zhvillimin ekonomik vetėm nėse e ndalon kėtė doktrinė tė neoliberalizmit tė egėr, shprehet ai. Ndėrmarrjet strategjike publike, mirėpo edhe pasuria nėntokėsore duhet tė mbeten nė pronėsi publike, qė nėpėrmjet tyre tė paguhen shėrbimet sociale pėr qytetarėt e Kosovės qė kanė nevojė pėr to e jo qė kėto pasuri tė bien nė duart e korporatave private tė huaja.
Budallallėku i Kadri Veselit
Shtetasi gjerman ka treguar se ka qenė duke ndenjur nė qetėsi tash ditėve tė fundit derisa nuk ka hasur nė njė intervistė tė ish-shefit tė Shėrbimit Informativ tė Kosovės, Kadri Veseli, dhėnė njė portali gjerman. Apelin e Veselit pėr kompanitė gjermane qė tė vijnė nė Kosovė dhe tė investojnė sa vijnė kompani turke Max e ka quajtur apel budallallėku. Apeli i zotit Veselit ka qenė apel budallallėku. Nuk ka rėndėsi se a vjen investitori privat nga Turqia apo nga Gjermania. Investitori privat i huaj ėshtė i interesuar qė nė Kosovė tė nxjerrė sa mė shumė pėrfitime, sa mė shpejt, pa paguar tatime dhe me fuqi punėtore sa mė tė lirė, shprehet ai. Lufta e korporatave private pėr pėrfitime maksimale nuk ka tė bėjė asgjė me kombet. Max ka treguar se ka parė qė Veseli e ka lavdėruar kompaninė gjermane ANR, njė kompani kjo qė, sipas tij, nė rajonin e Rahovecit ėshtė e interesuar qė tė nxjerrė kromin qė gjendet aty. Nė vend se zoti Veseli tė marrė parasysh nevojėn e madhe tė tregut pėr kromin, tė kujtojė faktin se si Kosova e Shqipėria sė bashku e kanė njė tė tretėn e rezervave botėrore tė kromit dhe tė pėrkrahė idenė qė kromi kėtu nė vend tė pėrpunohej e mė pas tė shitej e tė ringjallej ekonomia, ai shpėrfaq simpati pėr korporatat e huaja qė do tua merrnin pasurinė, thotė ai.
Kosova, nga kėndi i Gjermanisė
Filozofi qė falė prejardhjes hebraike shkollimin e tij e ka kryer nė Izrael, ka treguar edhe pėr atė se si e sheh ai politikėn e Berlinit nė raport me Kosovėn. Ka thėnė se Gjermanisė i intereson vetėm njė gjė nė Kosovė: stabiliteti. Politika zyrtare gjermane e ka vetėm njė interes nė Kosovė: qė tė mbizotėrojė stabiliteti. Mirėpo stabiliteti qė proklamohet nga Qeveria gjermane dhe tė tjerat, pėr mua ka njė kuptim negativ. Kur thuhet se gjendja duhet tė mbetet stabile atėherė nėnkuptohet qė ajo tė mos zhvillohet pozitivisht, thotė Max. Pas vizitės sė zonjės Merkel nė Beograd, kam vėrejtur se ajo ka fituar simpati tė madhe tek shqiptarėt e Kosovės. Shumė gjėra qė ajo i ka thėnė kanė tingėlluar pozitivisht, por edhe zonja Merkel ėshtė e interesuar qė nė Kosovė tė vazhdojė stabiliteti. Sipas tij, kancelarja Merkel ka interes tė madh pėr marrėdhėnie tė mira me Serbinė, meqė Serbia partner tė dytė pėr shkėmbime tregtare e ka Gjermaninė. Ndėrsa nė Kosovė pėr tu pėrfshirė nė procesin e privatizimit, interesim tė madh kanė shfaqur edhe kompani tė ndryshme gjermane. Deutsche Telekom nėpėrmjet selisė sė saj nė Kroaci ėshtė interesuar qė ta privatizojė PTK-nė dhe kėtė pėr njė ēmim sa mė tė lirė, madje ēmimi prej 350 milionė eurosh u ėshtė dukur shtrenjtė, thotė ai.
Portali gjermanisht, me lajme nga Kosova
Pesėdhjetekatėrvjeēari nga Munihu, pos filozofisė, i ka dhėnė vetes njė angazhim shtesė. Atė thotė se e ka bėrė pikėrisht pėr shqiptarėt. Max sė bashku me disa shqiptarė nė vitin 2002 e kishin hapur portalin www.kosova-aktuell.de Aty ka lajme pėr Kosovėn nė gjuhėn gjermane. Patėm vlerėsuar se shtypi gjerman informonte shoqėrinė gjermane keq dhe jomjaftueshėm rreth ngjarjeve nė Kosovė. Kosova zė vend nė shtypin gjerman vetėm nėse ndizet ndonjė zjarr dhe kur vdesin njerėz. Pra vetėm kur pėrkeqėsohet situata nė masė tė madhe raportohet dhe atė shkurt. Arsyeja tjetėr pse e kemi bėrė portalin lidhet me numrin e madh tė shqiptarėve nė Gjermani, Zvicėr dhe Austri, tregon Max. Diaspora shqiptare nuk ka shumė akses nė jetėn politike, kulturore e shoqėrore e tė tjera sfera nė vendet ku jeton dhe nėpėrmjet portalit tonė kemi tentuar qė ta aktivizojmė. Ai thotė se, meqenėse shumė tė rinj shqiptarė shpeshherė harrojnė prej nga janė, ai bashkė me kolegėt e tij tė portalit mundohen qė nėpėrmjet Kosova-aktuell... qė editohet nė gjuhėn gjermane tua kujtojnė origjinėn e tyre. Pra Kosova-aktuell i ka dhėnė vetės misionin qė gjeneratėn e tretė tė mėrgatės shqiptare tė mos e lėrė tė shkėputet plotėsisht prej vendit tė origjinės, tregon ai.
Mbėshtetja e aksionit tė lėvizjes Vetėvendosje
Shtetasi gjerman me origjinė hebraike i ka dhėnė tė drejtė lėvizjes Vetėvendosje nė aksionin e saj pėr mbylljen e kufirit me Serbinė. Protestat e kėsaj lėvizjeje janė plotėsisht legjitime. Lėvizja Vetėvendosje po e mbron sovranitetin e Kuvendit nga Qeveria autoritare dhe antidemokratike e Thaēit, thotė Max. Sipas tij, vendimi i Kuvendit tė Kosovės i 7 dhjetorit tė vitit 2011 pėr reciprocitet tė plotė politik, ekonomik e tregtar ndaj Serbisė nėnkupton qė Kosova tė sillet nė po atė mėnyrė siē sillet Serbia ndaj saj.
Pra, nėse Serbia nuk i njeh tabelat e automjeteve tė Republikės sė Kosovės, edhe Kosova me tė drejtė nuk duhet ti njohė tabelat e Republikės sė Serbisė. Pėrderisa Serbia nuk njeh dokumentacionin e Republikės sė Kosovės nė ēdo sferė tė shtetit tė Kosovės, as Kosova nuk duhet tė njohė dokumentacionin e Republikės sė Serbisė,e kėshtu me radhė, shprehet ai. Ky vendim i Kuvendit nuk po zbatohet nga Qeveria Thaēi dhe kjo do tė thotė se Qeveria po i sipėrvendoset dhe ky ėshtė akt antidemokratik i Qeverisė sė Kosovės. Sipas Maxit, qeveria Thaēi nuk mund tė quhet mė demokratike dhe mund tė krahasohet me qeverinė Urban nė Hungari. I vetmi dallim nė kėtė krahasim ėshtė se Urban ka shumicėn parlamentare dhe me kėtė shumicė po i shfuqizon tė gjitha tė drejtat e opozitės, ndėrsa Thaēi pa shumicėn formale ėshtė duke vepruar kundėr tė drejtave demokratike tė qytetarėve tė Kosovės, thotė ai.
(koha)
|
Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues! |
| Vlerësimi juaj për lajmin |
 |
|
|
|
|
| I keq |
I dobët |
I mirë |
Shumë i mirë |
I mrekullueshëm |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Është vlerësuar nga 56 vizitorë |
| Lexuar:
373 herė
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
| Barazia gjinore nė Kosovė |
E premtė, 18 maj 2012 - 12:31
Mundėsitė e femrės pėr integrim edhe pengesat
Me edukatė nga nėna e arsimuar, kemi fėmijė tė edukuar
Sami Frashėri
Nė organizim tė Shoqat... |
| TRAGJEDIA GREKE |
E enjtė, 10 maj 2012 - 20:50
Forcat politike greke dėshtuan kėtė javė nė pėrpjekjet e tyre pėr tė formuar njė qeveri tė re. Zgjedhjet e fundit parlamentare pėrfunduan nė njė ngėrē po... |
| NĖN NDIKIMIN E VETĖVRASJES SĖ ARDIAN KLOSIT |
E premtė, 04 maj 2012 - 07:13
Vetėvrasja e Ardian Klosit mė kujtoi idenė e njė vėtėvrasjeje: vetėvrasjes sime.
Nė rrethana tė caktuara jetėsore jam gjetur dy herė nė tė tilla situata,... |
më shumë nga - Tė ndryshme » |
|
|
|
|
|
