| TRE USHTARËT EMBLEMATIKË TË UÇK-së (II) |
| Publikuar më 03 shkurt, 2012 në orën 02:52 ( ) |
Histori | |
|
|
|
(PJESA E DYTË)
Në 15 vjetorin e rënies së Zahir Pajazitit, Edmond Hoxhës dhe Hakif Zejnullahut
SI U GJEND EDMOND HOXHA NË MAKINË ME ZAHIRIN DHE HAKIFIN?
Që në çastin e parë, pra që në momentin kur u bë i njohur fakti se tre djem të rinj, luftëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovë, sipas Komunikatës nr. 30 të Shtabit Qendror të UÇK-së dhe, “viktima të terrorit serb që përvetësohen nga UÇK-ja”, sipas Lidhjes Demokratike të Kosovës, kur ende gjithçka ishte nën mjegullën e natës, njëri nga tre të rënët ishte ende i panjohur, jo vetëm për ata që i kishin përcjellë Zahirin dhe Edmondin, por edhe për gjurmuesit, ndjekësit e vrasësit, pra për milicinë serbe. Në të gjitha deklarimet e para zyrtare të Shërbimit Informativ të Ministrisë së Brendshme serbe nuk jepet emri i Edmondit. As në lajmet speciale të dhëna nga radio dhe TV beogradase nuk jepet një gjë e tillë. As në lajmin e dhënë nga Radio Moska, emisioni në gjuhën serbe, tri orë pas ngjarjes, nuk jepet emri i njeriut të tretë që vritet në Pestovë. Vetëm theksohet se është terrorist dhe anëtar i të ashtuquajturës Ushtri Çlirimtare e Kosovës. Të dukej sikur, duke qenë në dijeni të udhëtimit që do të ndodhte dhe të dy personave të parë, Zahirit dhe Hakifit, ata ende nuk kishin dijeni për të tretin që do të ishte mes tyre.
PËRSE ME ZAHIRIN, EDMONDIN DHE HAKIFIN NUK RRUGËTOI EDHE ILIR KONUSHEVCI?
Ishte ajo thjeshtë në ditën e 31 janarit kur po udhëtonin së bashku dhe nisja kishte njëkohësisht edhe fundin e njëkohshëm? Ishte një udhëtim i rastit apo i organizuar, kishte lidhje kjo me një rastësi rutinë apo ishte gjithçka e përgatitur prej ditësh? U ndodh krejt rastësisht Edmondi në makinën e tyre? Përse nuk rrugëtoi me ta edhe Ilir Konushevci siç ishte parathënë dhe përse gjithçka ndërroi në momentet e fundit? Cili do të ishte caku i atij udhëtimi? Përse morën ata pikërisht atë drejtim dhe çfarë do të kishte ndodhur nëse do të kishin marrë një drejtim tjetër? A kishin udhëtuar edhe më parë me njëri-tjetrin apo kjo kishte qenë njohja e parë, udhëtimi i parë dhe i fundit? Rastësia në udhëtimin e tyre, qoftë edhe si bashkëluftëtarë, duhet përjashtuar krejtësisht, sepse Edmond Hoxha nuk kishte qenë në atë makinë si një udhëtar i zakonshëm, i cili në fillimin e mbrëmjes së 31 janarit kishte dalë buzë rruge dhe kishte ngritur dorën për të udhëtuar, nuk dihej se ku dhe nuk dihej se me kënd. Që ka qenë një udhëtim i përgatitur, këtë e ka dëshmuar që të nesërmen e motra e Edmond Hoxhës, Lumja, pa e ditur se për çfarë dhe me cilët do të udhëtonte vëllai i saj. Një ditë para krimit, më 30 janar, tha në ditën e varrimin të vëllait të saj, Lumnije Hoxha, e martuar në Prishtinë, “vëllai im, Edmond Hoxha, gjendej në shtëpinë time. Kishte ardhur tek në darkë. Edi, kështu e thërrisnim Edmondin, më tha se do të shkoj nesër për darkë, iftar, në Vushtrri. Bile, si me shaka, më tha se “a do të vish edhe ti?”. Thënia e saj më 3 shkurt 1997 dëshmon se ishte përgatitur, të paktën prej disa ditësh, udhëtimi i tyre i përbashkët. Ajo dëshmon se edhe lajmi i dhënë në gazetat e kohës, se, sipas informatave të pasqaruara, Edmondi më datën 30 janar kishte qenë i arrestuar nga policia serbe, ishte po ashtu i pasaktë. Pra Edmondi e dinte se do të udhëtonte në drejtimin e Vushtrrisë, kjo edhe ndodhi, e dinte se do të udhëtonte pasdite, pasi do të bënin iftar diku, kjo edhe ndodhi, e dinte se do të kishin strehim në një bazë të luftës, pasi këto ishin bazat e Zahirit, kjo nuk ndodhi sepse gjithçka u ndërpre egërsisht. Por ka edhe arsyetime e njohje të tjera, që e saktësojnë mendimin se asgjë nuk ka qenë e rastësishme. Së pari, në kushtet e fundjanarit të vitit 1997, kur egërsia serbe ishte në kulmin e saj dhe do të burgoseshin më shumë se 110 vetë, do të ishte tejet e vështirë të mendohej se një ilegal i përmasave të jashtëzakonshme si Zahir Pajaziti do të udhëtonte me një njeri të panjohur apo që sapo e kishte njohur. Gjendjen e janarit të vitit 1997 nuk mund ta nënvlerësonte një drejtues i luftës, aq më tepër se pak para nisjes ai kishte marrë mesazhe të qarta se duhej ndërruar gjithçka nga taktikat dhe rrugëlidhjet e deriatëhershme. Për më tepër, dy ditë para ngjarjes, më 29 janar, është bërë i njohur lajmi, nëpërmjet Televizionit satelitor shqiptar, se është zhdukur ish i burgosuri politik, albanologu Nait Hasani. Po atë natë, kujton Xhavit Hoxha, duke kujtuar se Nait Hasani kishte lidhje me mjekun Xhevat Hasani, mora në telefon këtë të fundit për t’i kumtuar lajmin. Ka pasur disa rrugë që kanë çuar drejt njohjes së Edmondit me Zahir Pajazitin dhe lidhjes në mes tyre. Më e rëndësishmja prej tyre ka qenë ajo që mund të quhet si lidhje institucionale. Ushtria Çlirimtare e Kosovës ka qenë një institucion i veçantë i luftës. Ajo ka pasur strukturat e saj, lidhjet, organizimet, mbulesat, mbështetjen politike e financiare etj. Në radhët e saj nuk mund të futeshe sipas qejfit dhe kohës që do të donte secili. Kishte një kohë strukturë dhe shkallë verifikimi. Jo rrallëherë, në kohët e para të organizimit të saj, edhe për pranimin e një njeriu të veçantë është bërë kujdes i veçantë, sepse, duke mësuar nga goditjet e deriatëhershme, LPK-ja, si organizatore e luftës, nuk dëshironte përsëritjen e gjërave. Në kohën që është bërë njohja e Edmondit me linjën e Llapit, si quhej atëherë, ka qenë i ndërtuar dhe funksiononte Shtabi Qendror i UÇK-së, brenda në Kosovë dhe jashtë saj, ishin zgjedhur drejtuesit e Shtabit Operativ Qendror, që bënte përcaktimet ushtarake dhe kishte filluar lidhja dhe koordinimi i saktë i veprimeve.
CILAT ISHIN LIDHJET E ZAHIR PAJAZITIT ME ZONËN E DUKAGJINIT?
Në linjë strukturore të UÇK-së është bërë i mundur kalimi i Edmondit në linjën e Llapit, në fillimin e vitit 1996. Por, pjesëmarrja e tij në radhët e UÇK-së është më e hershme, pasi në linjën e Llapit ai hyri si pjesëtar i saj dhe jo si rishtar. Megjithatë, kjo nuk është e tëra. Në atë kohë në Prishtinë një numër i madh studentësh, sidomos nga zona e Llapit, por jo vetëm nga ajo, të cilët kishin si figurë kryesore Rrustem Mustafën- “Remi”, pasuesin e mëvonshëm të denjë të punës së Zahirit dhe të Ilir Konushevcit, ishin në strukturat e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Zahir Pajaziti u përfshi në këto struktura të larta drejtuese dhe vendimmarrëse pas takimit të tij me Nait Hasanin në dhjetorin e vitit 1995, takim i organizuar në varrezat e qytetit të Prishtinës, në lagjen e sotme Mirditë. Njohja e tyre është bërë nëpërmjet strukturave të tjera ndërlidhëse dhe drejtuese. Duke qenë se koordinatori kryesor i këtij takimi, pas miratimit që ishte marrë në sektorin e veçantë, ishte Ali Ahmeti- “Abazi”, edhe Nait Hasani u paraqit me emrin “Abaz” - njëri nga emrat e shumtë të luftës së tij. Ndërsa Zahiri, duke qenë se kishte si ndërmjetës në atë fazë Ismet Abdullahun, që jetonte në Zvicër, u paraqit me emrin “Ismeti”. Zahiri shoqërohej nga njeriu i pandarë me të, djali trim Avni Ajeti, njeri i afërt i komandantit të parë të çetës së njohur të Llapit, dëshmorit Ali Ajeti. Takimi ka qenë i shkurtër, diçka më shumë se një gjysmë ore, por shumë i frytshëm. Natyra impozante, e sinqertë dhe komunikative e Naitit ka ndikuar në forcimin e lidhjeve. Ndërsa vendosmëria dhe shpirti i lartë praktik dhe organizativ i Zahirit ka ndikuar në besimin e dyfishtë. Pak kohë pas vendosjes së këtij kontakti, duke qenë se ndërkohë Zahiri kishte edhe lidhje të mëhershme në linjën e Dukagjinit, sidomos me Luan dhe Ramush Haradinajn, Adrian Krasniqin dhe Qerim Kelmendin, të cilët ishin së bashku me Ilir Konushevcin, bartësit kryesorë të logjistikës në atë kohë, u vendos që edhe një grup tjetër i kësaj zone, i cili deri atëherë kishte lidhje me struktura të tjera, të kalonte në linjën e Llapit. Në këtë grup prej tre anëtarësh ishte edhe Edmondi. Aq më shumë bëhej i domosdoshëm ky kalim strukturor, pasi Edmondi, në këtë kohë, ishte student në Prishtinë dhe kryeqendra e Kosovës ishte pikërisht nën strukturat organizative të linjës së Llapit. Dëshmia e Ali Ahmetit- “Abazit” për këtë kalim është bërë që në vitin 1998, kur ishte ngritur grupi i punës për hulumtimin e ngjarjes dhe në një mbledhje të Këshillit të Përgjithshëm të LPK-së. Pra, në linjë strukturore të UÇK-së është bërë i mundur kalimi i Edmondit në linjën e Llapit, në fillimin e vitit 1996. Por, pjesëmarrja e tij në radhët e UÇK-së është më e hershme, pasi në linjën e Llapit ai hyri si pjesëtar i saj dhe jo si rishtar. Megjithatë, kjo nuk është e tëra. Në atë kohë në Prishtinë një numër i madh studentësh, sidomos nga zona e Llapit, por jo vetëm nga ajo, të cilët kishin si figurë kryesore Rrustem Mustafën- “Remi”, pasuesin e mëvonshëm të denjë të punës së Zahirit dhe të Ilir Konushevcit, ishin në strukturat e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Ja një dëshmi e komandant Remit: “Si student i Fakultetit Juridik, Edin e kam njohur nga afër që prej vitit 1995. Meqenëse personalisht isha i organizuar në UÇK, nuk më lejohej të bisedoj me të drejtpërdrejtë, por kam mbledhur informata se kush është dhe prej çfarë familje rrjedh. Informatat i kam dorëzuar tek komandanti Zahir Pajaziti dhe kam insistuar se Edmondi mund të jetë një ushtar i mirë dhe se mund të rekrutojë edhe të tjerë. Komandanti ka marrë informata edhe nga njerëz të tjerë dhe e pranoi angazhimin e tij në UÇK. Komandant Zahir Pajaziti fliste për Edin si për ushtarin më të dalluar dhe të sprovuar të asaj kohe…”.
PSE ZAHIR PAJAZITI DHE SHOKËT E TIJ TË LUFTËS U DREJTUAN QË NË FILLIM TEK EDMOND HOXHA?
Takimet e para të Edmond Hoxhës me Zahir Pajazitin, sipas informacioneve që ndodhen në arkiv, janë bërë në pranverën e vitit 1996. Fillimisht ato kanë qenë takime të tyre individuale dhe pastaj janë shtrirë më tej, nëpërmjet Adrian Krasniqit dhe Ilir Konushevcit. Lidhjet e tjera, për organizimin e tij në struktura, Edmond Hoxha i kishte me “Mërgimin”, por, edhe më tej, takimet mes tij dhe Zahirit kanë qenë, ndonëse jo të shpeshta, të domosdoshme. Siç kujton komandant Remi, mendimi i Zahirit fillimisht ka qenë që të dërgojë Edmondin në Prekaz, të ushtrohet, pasi po vinin kohëra që duheshin më shumë atentatorë në Prishtinë, mirëpo, për shkaqe që nuk lidheshin me dëshirën e tij, pra të Zahirit, nuk u bë e mundur një gjë e tillë. Në fakt, me gjithë lidhjet dytësore që kishin, sidomos nëpërmjet Nait Hasanit dhe Rexhep Selimit, takimi mes Zahirit dhe njeriut – legjendë, Adem Jasharit, nuk u realizua. Pra, fakti që njohja e tyre është bërë që në pranverë të vitit 1996, dëshmon se nuk ka qenë një udhëtim i zakonshëm dhe se ai, Edmondi, nuk është gjetur aty rastësisht. Përgjithësisht Zahiri ishte një njeri i qetë, flegmatik, që nuk i shprehte edhe aq kollaj ndjenjat e tij, për më tepër ai nuk ishte njeri i fjalëve të tepërta. Megjithatë, në këtë rast, pas njohjes së parë, atij i kishte bërë përshtypje diçka e veçantë tek Edmondi, dhe u kishte thënë shokëve se “ishte njohur me një student të fortë dhe shpejt do të kishin një krah të mirë ndihme. Ai vjen nga një familje e të burgosurve politikë dhe është shok i Adit (Adrian Krasniqit)”. Pas njohjes së tyre vjen një periudhë e shkurtër heshtjeje, kjo për dy arsye. Zahiri kishte në atë kohë shumë objektiva të rëndësishme dhe është koha kur ai organizon, për pak muaj, 11 aksione në gjithë territorin e Kosovës, dhe së dyti, ai, si zakonisht, i lë kohë për t’u provuar dhe për t’u menduar mirë nëse mund të hynte përfundimisht në një rrugë që nuk kishte kthim. Edmondi e pranoi sfidën. Pastaj do të vijnë takimet tjera, herë të drejtpërdrejta dhe herë nëpërmjet të tretëve. Avni Ajetit, njeriu më i lidhur se kushdo me Zahirin, i kujtohej më vonë se “Edmond Hoxhën e kam parë për herë të parë në vjeshtën e vitit 1996, në prezencë të Zahirit, Hakifit, Ilirit dhe Hasan Zenelit nga Ballabani. Ishte kohë pasdreke, në lokalin “Xhixhi”, që gjendej në Qafë. Të gjithë ishim ulur në një tavolinë. Edi ishte pranë Zahirit dhe gjatë tërë kohës biseduan së bashku. Bisedonin lehtas, ne të tjerët po ashtu bisedonim, sa nuk mund të them se çfarë teme rrahën Zahiri me Edin. Hera e dytë, prapë vjeshtë, në të njëjtin muaj, gjethet ishin ende në drunj, por nuk bënte ftohtë. U takuam në të njëjtin lokal, por këtë herë ishim më shumë, dy tavolina. Edi ishte ndërmjet Zahirit dhe një njeriu të moshuar, që as sot nuk e di se kush ka qenë. Zahiri më thoshte gjithnjë: “Harro çdo gjë që sheh, mos mbaj mend njerëzit, që edhe nëse burgosesh, të mos dish se me kënd ke pasur kontakt. Natën e fundit të tyre kam qenë me ta…”. Pranvera e vitit 1996 është fillesa e punës së tyre të përbashkët. Kjo e fisnikëron edhe më tej Edin, saqë vërehet edhe tek shoku i tij i dhomës për dy vite radhazi, Nexhat Xhafa, të cilit më pas i kujtohej se “…sidomos nga fillimi i vitit 1996 Edmondi ndryshoi edhe në sjellje. Nuk sillej kot rrugëve, si bënte një pjesë e rinisë. Edi në këtë vit ishte inkuadruar drejtpërdrejt në radhët e UÇK-së”. Shoku i tij nuk kishte gabuar, ai vetëm nuk e dinte se Edmond Hoxha do të kishte tash e tutje një mësues të madh të luftës, Zahir Pajazitin. A ka qenë e rastësishme shkuarja e Edmondit në radhët e UÇK-së? A ka qenë e rastësishme që këtë e pranoi dhe e bëri pjesë të luftës Zahir Pajaziti? Përse Zahir Pajaziti dhe shokët e tij të luftës, pra, përse strukturat e luftës “trokitën” që në fillim tek Edmond Hoxha?
PSE ZAHIRI, EDMONDI DHE HAKIFI KISHIN VENDOSUR TË BËNIN UDHËTIMIN DREJT VUSHTRRISË?
Është krejt normale të besohet se nuk ka qenë e rastësishme. Zakonisht, kalimi nëpërmjet “filtrit” të njohjeve ka qenë shumë më i gjerë sesa e zakonshmja. Në fillimin e vitit 1996, kur u bë njohja e Zahirit me Edmondin, nuk ishte e lehtë të ishe pjesëtar i UÇK-së, jo vetëm nga fakti se shndërrimi i strukturave të LPK-së drejt strukturave ushtarake ishte në një fazë domethënëse, por edhe sepse shumë nga ata që u pagëzuan në orët e para të luftës, më pas u bënë drejtuesit e saj. Pra, njohja u bë kur duhej të ishe njëkohësisht prijës i njerëzve dhe luftëtar i thjeshtë, kur duhej të ishe përgatitës i aksioneve dhe atentator. Shembulli i Zahirit është, pa dyshim, njëri ndër më domethënësit. Në të vërtetë, në vitet e para të krijimit të saj Ushtria Çlirimtare e Kosovës do të kishte një strukturë të ngritur jo rrëmbimthi, ashtu shpejt e shpejt. Gjërat janë shoshitur e sqaruar bukur mirë, nga njëri takim në tjetrin, nga njëra strukturë në tjetrën. Nuk ka qenë rastësi që UÇK shkoi tek Edmondi, jo vetëm se ai ishte vëllai i Xhavit Hoxhës dhe ky ishte i njohur si ish i burgosur politik, por edhe më shumë se aq. Po të shikosh me vëmendje, thuajse të gjithë studentët e Universitetit të Prishtinës që kanë qenë pjesë e strukturave të luftës apo që u bënë më vonë, do të ishin djem të rregullt, do të them ndoshta edhe me tipare të jashtëzakonshme virtytesh, shembulli që duhej të ndiqej. Zahiri dhe Edmondi janë takuar me njëri-tjetrin edhe më 29 janar 1997, dhe si duket, në këtë takim, kanë vendosur udhëtimin drejt Vushtrrisë. Si del nga të dhënat e bashkëkohësve, por edhe nga Xhavit Haliti- “Zeka”, qëllimi i udhëtimit të tyre ka qenë tërheqja e një sasie armatimi që gjendej në një bazë që e dinte Edmond Hoxha. Një ditë para vitit të ri, më 30 dhjetor 1996, Edmond Hoxha së bashku me Nexhat Xhafën shkuan së bashku në një fshat afër kufirit me Shqipërinë, për të marrë armë dhe municion. Udhëtuan me veturën e pronarit të banesës ku jetonin, por nuk i kishin thënë qëllimin e udhëtimit. Pasi arritën në Botushë, i thanë shoferit t’i presë, morën dy çantat me armë dhe u kthyen. Këto mjete ishin vendosur në ditën e dytë të janarit, në një bazë, në drejtimin e ushtrisë, të cilën e dinte Edmondi. Është i saktë mendimi se ata ishin nisur për t’i tërhequr këto armë, të cilat ishin në një bazë të pazbuluar dhe që do të shërbenin për aksionin që ishte menduar të bëhej në shkurt 1997. “Të mërkurën, më 29 janar, në orën 12, u nisa për provimin e patentës së shoferit. E takova Edin pas qendrës sportive, ishte me një shok. Edi u nda dhe erdhi tek unë, ndërsa ai tjetri, si duket ngaqë nuk më njohu se isha motra e Edit, ktheu shpinën dhe u largua. Ky gjest më bëri përshtypje. Nuk e njoha se ishte nga shokët e Edit që kisha parë ndonjëherë. Ai reagoi shpejt, nuk ia pashë mirë fytyrën, andaj i them Edit, se kush është ai. Një shok, më tha, nuk ka rëndësi emri. E pashë edhe një herë shokun e Edit, më vonë nga fotografia më është dukur si Zahiri” – kujton motra e Edmond Hoxhës. Ky, si duket, ka qenë edhe takimi në të cilin është vendosur udhëtimi i tyre.
KUSH U ARRESTUA DHE KUSH IA DOLI TË KALOJË NË ILEGALITET?
Xhavit Haziri, i burgosur, nëpërmjet anëtarëve të familjes së tij kishte çuar fjalë se “Shtëpinë që kemi filluar ta ndërtojmë, ta lëmë krejt, se tullat i ka të dobëta dhe u rrënohet menjëherë, prandaj shokët le të kthehen e të studiojnë aty ku kanë qenë”. Ky ishte lajmërimi i parë dhe nga ajo që ka treguar më pas Xhavit Haziri, në periudhën e shkurtër të lirimit nga burgu dhe zhdukjes së tij pas kidnapimit serb në pranverën e vitit 1999, faktet dhe pyetjet që i kishin bërë hetuesit serbë dhe shqiptaro-serbë, dëshmonin se ata kishin filluar të binin në gjurmët e strukturave të para të armatosura. Ka qenë e pamundur të mendohet se duke dashur të organizojnë një strukturë të armatosur, do të kishin qenë edhe jashtë çdo përgjimi të njësive të specializuara të sigurimit të fshehtë serb. Lëvizja Popullore e Kosovës, në vitet e saj të ekzistencës, e kishte pasur një përvojë të tillë të hidhur, pasi disa herë, që nga ditët e para të krijimit të saj, ajo kishte pësuar goditje të ndryshme, njëra nga të cilat do të ishte për shumë e shumë vite, e ndoshta është edhe tash, enigma më e madhe e saj, vrasja e Jusuf Gërvallës, Kadri Zekës dhe Bardhosh Gërvallës. Gjithsesi, përgjigjja e një enigme të tillë ka gjithnjë vështirësitë e veta, pasi në jo pak raste ato që mungojnë janë më të shumta se ato që kemi. Në këtë enigmë, si në çdo enigmë tjetër të vrasjeve të atdhetarëve shqiptarë në Kosovë, mungojnë faktet, që do të thotë se janë të fshehura thellë në dosjet sekrete serbe. Por edhe ajo që dihet ose që mendohet se është e saktë, është përsëri një rrugë në të cilën mund të guxohet të hyhet. Frika për goditjen që mund t’i jepej Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ka qenë e pranishme që në ditët e para të saj dhe kjo është bërë më e madhe pas arrestimeve që ndodhën ne përfundimin e Mbledhjes së IV-të të Përgjithshme të LPK-së. Njëri ndër konkluzionet më të rëndësishme të kësaj mbledhjeje ka qenë edhe ai i përgatitjeve serioze për luftën e armatosur, e cila kishte nisur, por që duhej bërë shumë më mirë e shumë më gjerësisht. Dyshimi i parë erdhi andej edhe nga nuk pritej, ai erdhi nga qelitë e burgut. Në mbledhjen e përbashkët që kanë bërë përfaqësuesit e LPK-së brenda vendit dhe të kryesisë së Këshillit të Degës së saj Jashtë Vendit, nga data 23 deri më 25 dhjetor 1993, është thënë shprehimisht se, Xhavit Haziri, i burgosur, nëpërmjet anëtarëve të familjes së tij kishte çuar fjalë se “Shtëpinë që kemi filluar ta ndërtojmë, ta lëmë krejt, se tullat i ka të dobëta dhe u rrënohet menjëherë, prandaj shokët le të kthehen e të studiojnë aty ku kanë qenë”. Ky ishte lajmërimi i parë dhe, nga ajo që ka treguar më pas Xhavit Haziri, në periudhën e shkurtër të lirimit nga burgu dhe zhdukjes së tij pas kidnapimit serb në pranverën e vitit 1999, faktet dhe pyetjet që i kishin bërë hetuesit serbë dhe shqiptaro-serbë, dëshmonin se ata kishin filluar të binin në gjurmët e strukturave të para të armatosura. Në takimin e mësipërm, sipas procesverbalit të mbajtur, merrnin pjesë Besimi (Kadri Veseli), Daja (Azem Syla), Bashkimi (Adnan Asllani), Qamili (Halil Selimi), Selimi (Hashim Thaçi), Abazi (Ali Ahmeti), Muhameti (Emrush Xhemajli) dhe Zeka (Xhavit Haliti). Nuk i solla rastësisht emrat e pjesëmarrësve në këtë takim të përbashkët. Po të shikosh me vëmendje, pesë prej tyre do të jenë anëtarë të Shtabit Qendror të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (më pas Shtabi i Përgjithshëm): Xhavit Haliti, Ali Ahmeti, Azem Syla, Kadri Veseli dhe Hashim Thaçi. Halil Selimi do të jetë më pas, së bashku me Ramiz Lladrovcin, përfaqësues i organizatës dhe i Fondit “Vendlindja thërret” në Shqipëri, Adnan Asllani, kryeredaktor i gazetës “Zëri i Kosovës”, ndërsa Emrush Xhemajli do të jetë në detyrë në Zonën Operative të Dukagjinit. Në fakt, në këtë periudhë, pas arrestimeve që kishin ndodhur në Kosovë, më 2 gusht 1993, ku në të njëjtën orë ishin arrestuar anëtarët e sapozgjedhur të Këshillit të Përgjithshëm të LPK-së, Bajrush Xhemajli dhe Xhavit Haziri, Ahmet Haxhiu dhe Nehat Selimi në Prishtinë, Hysen Gega dhe Ilaz Kadolli në Therandë, Behajdin Hallaqi në Prizren, janë kërkuar që të arrestohen Ramadan Avdiu, Kadri Veseli, Ramiz Lladrovci, Ramadan Pllana, Ibish Neziri, kurse kaluan në ilegalitet Hashim Thaçi, Adnan Asllani, Halil Selimi dhe Azem Syla. Njerëzit që u takuan në Mbledhjen e Përbashkët, ishin drejtuesit kryesorë të organizatës dhe të ngarkuar për ngritjen e strukturave të armatosura.
ZBULIMI I FSHEHTË SERB KA DYSHUAR GJITHNJË TEK FIGURA E ZAHIR PAJAZITIT
Interesant është fakti se në disa nga organizmat bazë të Lëvizjes Popullore të Kosovës, Këshillat Popullorë, si quheshin atëherë, kishte një ngrirje të veprimtarive, për dy arsye themelore: kërkohej analizimi i shkaqeve që kishin çuar deri tek arrestimet dhe, më e rëndësishmja, kërkohej një mënyrë e re pune. Është pikërisht koha kur ato, nga një organizim i thjeshtë politik, kalojnë në struktura luftarake. Këmbëngulja më e madhe bëhet sidomos nga këshillat e rretheve Skenderaj dhe Drenas (Gllogoc), por edhe në Mitrovicë, Pejë, Klinë, Kumanovë, Rugovë etj. E përmenda këtë takim, në të cilin, për herë të parë është dyshuar seriozisht dhe është analizuar konkretisht se në hapat themeltarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ka qenë shumë e mundur që të ndodhin zbulime masive dhe dëmtime të ndjeshme. Po ashtu, për herë të parë ngrihet një grup për të analizuar shkaqet e arrestimeve dhe sqarimin e gjendjes. Materiali, i cili është punuar nga Halil Selimi dhe Adnan Asllani, gjendet në arkivin e organizatës. Po ashtu, për herë të parë, grupi udhëheqës i kohës i Lëvizjes Popullore të Kosovës, saktëson se në radhët e organizuara ka pas infiltrim të agjentëve të UDB-së, të cilët edhe janë njohur më pas. Saktësimi i gjërave dhe sqarimi i ngjarjeve bëri po ashtu të mundur ringritjen e strukturave të luftës, dhe për një kohë të gjatë, mosdëmtimin e tyre. Sepse, në një mënyrë ose në një tjetër, ishte bërë mbyllja e rrugëve që çonin në dekonspirimin e radhëve. Interesant është po ashtu se në këtë material për herë të parë jepen emrat e strukturave të para ilegale, të cilat janë të gatshme të kthehen në struktura të armatosura. Për një kohë të gjatë, që nga fillimet e aksioneve të armatosura, lëvizja guerile në Kosovë, me gjithë kërkimet e sforcuara të shërbimeve të fshehta të sigurimit serb, UDB dhe KOS, e po ashtu, me gjithë rrjetin jo të paktë të bashkëpunëtorëve të tyre shqiptarë, nuk kishte dëmtime në radhët e saj. Arrestimi i parë, i Besim Ramës, ndodhi më 16 shtator 1996. Pastaj erdhi një periudhë kur, në një mënyrë ose në një tjetër, megjithëse aksionet po bëheshin gjithherë e më të shpeshta, nuk kishte arrestime të tjera. Mirëpo kjo nuk do të thotë se gjithçka u zbulua brenda një dite ose se gjithçka filloi pas atentatit ndaj rektorit të dhunshëm të Universitetit të Prishtinës, ultranacionalistit Papoviq. Vazhdoj të mendoj se goditjet që iu dhanë lëvizjes ilegale çlirimtare në Kosovë, në janarin e vitit 1997, nuk lidhen edhe aq shumë me faktin se u godit ish-rektori i dhunshëm i Universitetit të Prishtinës, apo se Rugova kërkoi Interpolin për të zbuluar atentatorët. Beogradi, kur erdhi puna, dëshmoi se nuk i vinte keq për një rektor universiteti. Zbulimi i fshehtë serb ka dyshuar gjithnjë tek figura e Zahir Pajazitit, por dyshimet më të shpeshta dhe më të sforcuara për të dhe lëvizjet e tij, janë sidomos pas muajve të parë të vitit 1996, sidomos në pranverën e këtij viti. Kjo është periudhë kur shërbimi i fshehtë serb është në kërkimin e vazhdueshëm të Zahirit, kur shtëpia e tij kontrollohet disa herë, bëhen kërkesa për dorëzimin e armëve dhe në një rast edhe për një armë-snajper. Fillon keqtrajtimi i familjes së tij, sidomos i të atit dhe vëllezërve, kurse Zahiri, në një mënyrë ose në një tjetër, kalon në gjysmë-ilegalitet dhe në disa momente edhe në ilegalitet të thellë. Takimet e tij me familjen bëhen gjithnjë e më të rralla, sepse, si një ilegal i lindur si i tillë, ai e ndjen se është nën vëzhgimin e përhershëm. Nuk duhet harruar po ashtu se emri i Zahirit duhej të kishte qenë prej kohe në listat serbe të zbulimit, sepse për një kohë, në fillimet e viteve ‘90, ai ishte në grupin e njerëzve që stërviteshin për disa kohë në Shqipëri, grup i cili ishte krejtësisht i zbuluar dhe i ditur nga sigurimi serb. Listat që ishin hartuar në zyrat e ndryshme të LDK-së kishin qenë prej kohe të njohura për strukturat policore serbe dhe në këto lista emri i Zahirit ishte nga më të njohurit.
DISA NUK I SHKËPUTËN LIDHJET ME STRUKTURAT E LDK-SË OSE TË BUKOSHIT
Por pranvera e vitit 1996, në një mënyrë ose në një tjetër, ka treguar se ‘linja e Llapit’, duke qenë shumë shqetësuese për pushtetin e dhunshëm serb, do të ishte edhe në pritjen e një goditjeje. Ka qenë një periudhë kur shërbimi i fshehtë serb po kalonte nga e njohura, pra nga fakti se në Kosovë vepronte Ushtria Çlirimtare e Kosovës, tek e panjohura, tek strukturat e saj përbërëse, kalim i cili asnjëherë nuk u shtri në të gjitha qelizat e luftës. Afërsisht në majin e vitit 1996, një pjesë e anëtarëve të dikurshëm të atij që ishte quajtur ‘Grupi i Deçanit’ dhe që përbëhej nga njerëz që kishin qenë në lidhje me Sali Çekun ose me të tjerë, kaluan në strukturat e ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, pikërisht në zonën e cila lidhet me ‘linjën e Llapit’, si quhej atëherë. Duke kaluar këtu, shumë prej tyre me qëllimin e mirë për të vazhduar luftën dhe disa të tjerë për të vëzhguar luftën, ata nuk i kishin shkëputur lidhjet e dikurshme, fije të cilat, në një mënyrë ose në një tjetër do të çonin edhe tek strukturat e sigurimit të fshehtë që ishte ngritur pranë Lidhjes Demokratike të Kosovës. Shpeshherë, pa ndonjë qëllim të keq, e ndonjëherë edhe me qëllimin e mbrapshtë, informacionet që kanë kaluar nga strukturat e luftës tek strukturat e fshehta të Lidhjes Demokratike, kanë pasur të bëjnë jo vetëm me aksionet, por edhe me bartësit, jo vetëm me shokët e aksionit, por edhe me organizatorët e tyre. Është fakt se disa prej atyre që nuk i shkëputën lidhjet me strukturat e LDK-së ose të Bukoshit, në një mënyrë ose në një tjetër, ishin më shumë sesa të dekonspiruar, të njohur për shumëkënd, spekulohej me emrin e punën e tyre dhe përfitohej nga besimi ose nga vështirësitë që kishin. Njeriu që Zahir Pajaziti kishte lënë për lidhje të mëtejshme, jashtë Kosovës, kishte njëkohësisht lidhje si me Shtabin Qendror të UÇK-së, po ashtu edhe me strukturat e Lidhjes Demokratike ose të ‘qeverisë’ Bukoshi. Asnjëherë nuk është menduar se ai po bën lojë të dyfishtë, por sinqeriteti ose dëshira e mirë e tij është keqpërdorur. Duke qenë se emri i Zahirit kishte filluar të bëhej, vesh pas veshi, i njohur edhe për strukturat e LDK-së (si e pranon në intervistën e saj edhe zonja Edita Tahiri), drejtuesit e sektorit të veçantë të LPK-së, anëtarë të Shtabit Qendror të UÇK-së, ishin të pakënaqur dhe iu propozuan shokëve të Llapit krijimin e lidhjeve të tjera. Disa nga anëtarët e këtij sektori ishin tejet të pakënaqur me punën e njeriut të ngarkuar nga Zahiri për lidhjembajtje, dhe kjo jo vetëm për shkak të raporteve të tij me organizatën, por shumë më tepër për lidhjet e dyfishta. Është fakt, se me përjashtim të anëtarëve të Sektorit të Veçantë, askush tjetër në Kryesinë e LPK-së nuk e ka ditur se kush po merret me problemet e luftës, se kush është në drejtim në shtab, në organizim etj. Ata kanë ditur vetëm aq sa u është dashur të dinë dhe ka qenë njëra ndër kërkesat themelore të sektorit të veçantë, ruajtja e fshehtësisë së veprimit.
KALIMET NGA “GRUPI I DEÇANIT” TE “LINJA E LLAPIT” DHE PËRGJIMET E SHËRBIMIT SERB
Muhamet Kelmendi: ‘Dua të deklaroj dhe atë me përgjegjësi të plotë, se Kryesia e LPK-së, dega jashtë vendit, nuk i ka njohur shokët e asnjë organi të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Këtë e them dhe mbaj përgjegjësi në emër të organit që i kam takuar’. Në sektorët e posaçëm të shërbimit të fshehtë të Lidhjes Demokratike të Kosovës, kishin hyrë me shumicë jo pak nga njerëzit e organizuar deri pak kohë më parë në shërbimin e fshehtë të sigurimit serb (UDB) dhe që nuk i kishin humbur lidhjet e vjetra. Në Materialin dërguar grupit të punës, për analizimin e shkaqeve që çuan në arrestimet e janarit 1997 dhe vrasjen e trefishtë më 31 janar të po këtij viti, Muhamet Kelmendi, i cili në këtë periudhë kishte qenë nënkryetar i LPK-së, shkruante: ‘Dua të deklaroj dhe atë me përgjegjësi të plotë, se Kryesia e LPK-së, dega jashtë vendit, nuk i ka njohur shokët e asnjë organi të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Këtë e them dhe mbaj përgjegjësi në emër të organit që i kam takuar. Por nuk e përjashtoj mundësinë që shokët e sektorit të veçantë t’i kenë njohur. Kënd e kanë njohur dhe në cilin organ kanë qenë ata shokë, nuk kemi qenë të informuar dhe nuk kemi kërkuar të informohemi. Për ta ne jemi informuar nga sektori i veçantë pas vrasjes së shokëve në Vushtrri dhe burgosjeve dhe mbi informatat e tyre është analizuar gjendja e krijuar, arsyet a faktet që kanë çuar deri tek rënia dhe burgosjet…’ (maj 1998). Krejt e kundërta ka ndodhur në sektorët e posaçëm të shërbimit të fshehtë të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në përbërjen e tyre kishin hyrë me shumicë jo pak nga njerëzit e organizuar deri pak kohë më parë në shërbimin e fshehtë të sigurimit serb (UDB) dhe që nuk i kishin humbur lidhjet e vjetra. Faktet janë të shumta, por nuk janë patjetër analizë e kësaj enigme. Mjafton të përmendet fakti se kur filloi ekzekutimi i agjentëve të fshehtë, të cilët ishin deri në fyt të përlyer me gjakun e shqiptarëve, njeriu i parë i LDK-së, Ibrahim Rugova, i mori publikisht në mbrojtje. Kjo ndodhi për herë të parë në zhvillimin e një lufte çlirimtare, nëse nuk e përmendim si fakt qeverinë e Petenit në Francë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Disa nga ata që kishin hyrë në prill-qershorin e vitit 1996 në strukturat e organizuara të luftës, u arrestuan më pas dhe njëri u dënua në të njëjtin grup me Nait Hasanin. Deponimet e tyre në hetuesi, shumë prej të cilave, pas aksioneve të organizuara fillimisht nën drejtimin e Sali Çekajt, thuajse të gjitha deri në vitin 1992, kishin një shkëputje të ndjeshme, deri në vitin 1996, jo vetëm sepse nuk kishin vazhduar më tej, me gjithë dëshirën e mirë, por edhe sepse nuk kishin dijeni se çfarë kishte bërë ndërkohë Grupi i Llapit ose njerëzit në Prishtinë. Njerëzit, të quajtur më pas në hetuesi si “Grupi i Deçanit”, në mesin e vitit 1995, jo nëpërmjet strukturave të organizuara me Shtabin e Përgjithshëm, në tri shtëpi të refugjatëve në Junik kishin vendosur eksploziv, i cili eksplodoi në dy prej tyre, aksion i cili u përsërit edhe më 8 gusht të vitit 1996, por tashmë tek lagjja e refugjatëve në Baballoq. Në të gjithë aktakuzën e ngritur kundër 16 të pandehurve, më 18 shkurt 1997 nga Danica Marinkoviq në Gjykatën e Qarkut të Prishtinës, të akuzuar si pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, mund të vëresh një fakt i cili nëse më parë nuk ishte i dukshëm, tani, kur gjërat dihen, ndikon në formësimin e një mendimi të qëndrueshëm për përgjimin dhe gjurmimin e Zahir Pajazitit.
CILI ËSHTË KY FAKT?
Në vendimin e gjykatëses serbe për zbatimin e hetimeve, në arsyetimin që lidhet me Bislim Zogajn, thuhet vetëm se ‘ka marrë pjesë në mbledhjet e UÇK-së dhe ka mbajtur lidhje dhe ka bartur porositë midis anëtarëve të organizatës’. Vetëm kaq. Pra, nuk thuhet se Bislim Zogaj është anëtar i Shtabit Qendror të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Kjo do të thotë se ata nuk e kanë ditur këtë fakt, pra nuk e kanë ditur detyrën e Bislim Zogajt në strukturat e luftës. Megjithëse ai është arrestuar më 31 janar 1997, në orën 16, sapo ishte ndarë nga Zahiri.
Një fakt tjetër:
Në mesditën e 26 janarit 1997, koordinatori i veprimtarisë çlirimtare në Kosovë, Nait Hasani, kishte drekuar me njërin nga anëtarët e Shtabit të Përgjithshëm, Xheladin Gashi- ‘Plaku’. Ata kishin ecur së bashku deri në banesën e Naitit dhe ‘Plaku’ kishte hyrë aty për të pritur Naitin, derisa të kthehej nga përcjellja që po i bënte të fejuarës së tij. Është e sigurt se në këtë kohë Naiti ka qenë i ndjekur rreptësisht dhe se ishte planifikuar arrestimi dhe kidnapimi i tij në fshehtësi të madhe. Kjo edhe ndodhi. Mirëpo, deri para pak kohësh ai kishte qenë me një tjetër anëtar të Shtabit të Përgjithshëm, siç ishte edhe Zahiri. Arrestimi i “Plakut” nuk ndodhi, dhe kjo, si duket, sepse organet e shërbimit të fshehtë serb ende nuk kishin siguri për veprimet e tij, pra ende ai, Xheladin Gashi, nuk ishte në listën e të përgjuarve, apo edhe nëse ishte, nuk dihej nëse ky ishte “Plaku”. Pak kohë më vonë, po për të njëjtin njeri, pra për Xheladin Gashin, shkruhej në të gjitha aktakuzat e regjimit serb si për njërin ndër organizatorët e luftës, çka do të thotë se dekonspirimi i tij ishte bërë më vonë se data e 26 janarit. Në të kundërtën, ai u arrestua sapo ishte ndarë nga Naiti, ashtu siç u arrestua një javë më vonë Bislim Zogaj, i cili sapo ishte ndarë nga Zahiri. Nuk duhet harruar se ‘Plaku’ i takonte përgjithësisht grupit të njohur si ‘Grupi i Drenicës’ dhe lidhjet e tij me Zahirin kishin qenë të pakta, më shumë organizative, në takimet e Shtabit Operativ Qendror apo të Shtabit Qendror të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, shumica e të cilave mbaheshin në shtëpinë e Nait Hasanit, në Prishtinë. Nga ana tjetër, siç u dëshmua pas arrestimit të Naitit, lidhjet mes Zahirit dhe ‘Plakut’ u shkëputën, për t’u rilidhur përsëri më 30 janar, një ditë para vrasjes së trefishtë. Pra, në fundin e janarit, por edhe disa javë më pas, shërbimi i fshehtë serb nuk ka ditur për rolin dhe funksionin e Bislim Zogajt, por as të Xheladin Gashit.
PËRGJIMI DHE RËNIA NËN PËRGJIM E “LINJËS SË LLAPIT”
Ndërsa, po atë natë, kur Bislimi ishte arrestuar dhe diçka më shumë se një gjysmë ore më pas, Zahiri, së bashku me Hakifin dhe Edmondin, u vranë në pritën e ngritur në Pestovë. Shërbimi informativ i Ministrisë së Brendshme të Serbisë bëri të njohur se ishte vrarë njëri nga drejtuesit e Shtabit Qendror, si dhe të dhëna të tjera, të cilat, siç u bënë të njohura më pas, kishin qenë të vërteta. Kjo do të thotë se përgjimi kishte qenë ndaj Zahirit, se i përgjuari kishte qenë ai, se për atë kishte të dhëna të skeduara, se njihej se kush ishte ai dhe se atë natë, njëri ndër dy qëllimet e shërbimit të fshehtë serb, ka qenë vrasja e tij. Qëllimi tjetër ka qenë zënia si rob e tij, mirëpo përgatitja e madhe që është bërë, ka më shumë dëshminë se kanë ditur se do të kishte luftë. Nëse nga dy anëtarë të të njëjtit Shtab Qendror dhe me lidhje të përbashkëta, njëri është i njohur, nganjëherë deri në detaje, kjo do të thotë se ai ka qenë i ndjekur. Nuk ka se si të jetë ndryshe. Kjo ndoshta mbështet edhe më shumë mendimin e shfaqur më parë, të dekonspirimeve që kanë ardhur nga depërtimi në strukturat e luftës të njerëzve që ishin të lidhur me shërbimin e fshehtë informativ të LDK-së, njerëz të të cilit, siç u dëshmua edhe më pas, ishin të lidhur me shërbimin e fshehtë serb. A ka qenë e rastësishme që arrestimet ndodhën disa kohë pasi ishin përfshirë në strukturat e UÇK-së edhe disa pjesë grupimi që kishte ngritur kohë më parë Sali Çekaj dhe njerëzit rreth tij? Mendoj se jo. LDK ka pasur të ngritur, që nga fillimi i veprimtarisë së saj, strukturat e fshehta, gjysmëmafioze dhe gjysmë të lidhura me pushtetin serb, të cilat u drejtuan në fillim nga Anton Kolaj dhe Rexhep Gjergji. Qëllimi dominues i tyre ishte goditja e lëvizjes ilegale në Kosovë. Jo rastësisht, i gjithë tehu i goditjeve lëdëkëiste u përqendrua tek ish të burgosurit politikë, të cilët deri atëherë ishin quajtur nacionalistë, irredentistë, armiq të bashkim - vëllazërimit etj. etj., ndërsa tani po quheshin si marksistë, enveristë. Jo rastësisht, pas vitit 1990, e gjithë periudha e përgjakshme e terrorit serb në Kosovë, u injorua, u hesht, dhe gjithçka u përqendrua tek çmitizimi i Shqipërisë. Në shtypin shqiptar, të ashtuquajtur nacionalist, që botohej në Prishtinë dhe në Tiranë, asnjëherë, as në fillimet e pluralizmit dhe as më vonë, nuk është shkruar për masakrat rankoviqiane në Kosovë, për dhunën e ushtruar, gjakosjen, lëçitjen, dëbimet, masakrat, vrasjet. Arrestimet erdhën se në fundin e dhjetorit, në UDB kishin shkuar të dhënat e grumbulluara mjeshtërisht nga strukturat e fshehta udbashe në Kosovë dhe ishte menduar se mund të bëhej një goditje e fuqishme në strukturat drejtuese të luftës, për t’i dhënë fund asaj. Fakti tjetër se arrestimet ndodhën në ato linja të luftës, të cilat ishin të lidhura me persona të veçantë që erdhën nga grupimet e fshehta të LDK-së, e bën disi më të ndjeshme të vërtetën e goditjes. Mund të pyetet: përse nuk ndodhën arrestime masive në Zonën e Drenicës, kur dihej fare mirë se ajo ishte jo vetëm gurëkyçi i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, por edhe mbijetesa e saj? Adem Jashari ishte një njeri që besonte tek njerëzit, që duke pasur një zemër të madhe, kishte edhe kujdesin e madh për të ngritur një ngrehinë të fuqishme, pa plasaritje të brendshme dhe këtë ia arriti mrekullisht. As gjatë luftës dhe as më pas, nga Grupi i Drenicës, i cili ishte më i madhi dhe më i shtrirë në të gjithë zonat e saj, nuk kanë dalë denoncues, përgjues, lajmës udbashë apo dëshmues të gjyqeve të rreme. Kjo ndodhi se me gjithë përpjekjet, udbashët nuk arritën të depërtojnë dhe të bëhen pjesë e lëvizjes çlirimtare në Drenicë. Ata edhe nuk mundën, por edhe nuk guxuan të shkonin më tej.
NGA KUSH ISHTE FILLUAR TË FLITEJ HAPUR PËR PUNËT E LUFTËS?
Sidoqoftë, përgjimi, ose më saktë rënia nën përgjim e ‘Linjës së Llapit’ ka edhe shkaqe të tjera dytësore, të cilat kanë pasur një ndikim në të gjithë atë që është zhvilluar. Është e ditur tashmë se telefoni i Zahirit është përgjuar. Një shembull: më 31 janar 1997, në orën 9 të paradites, Bislim Zogaj thërret në telefonin e Zahirit dhe së bashku kanë lënë takimin e njohur të orës 16, në stacionin e autobusëve në Prishtinë. Kjo telefonatë është përgjuar dhe mbi bazën e këtij përgjimi ka vazhduar edhe ndjekja e mëtejshme e asaj dite, që çoi në vrasjen e trefishtë. Jo në pak raste, ilegalë, gjysmë-ilegalë apo njerëz të angazhuar në luftë, por që ende bënin jetë legale, në rrethana të ndryshme, janë ekspozuar, dashje ose pa dashje. Është e vërtetë se disa muaj para vrasjeve, por edhe pak javë përpara, njerëz të angazhuar në luftë që ndodheshin në Tiranë, bënin fotografi edhe me njerëz që nuk i takonin rrethit të tyre ilegal ose të luftës. Kishte filluar të flitej hapur për punët e luftës, kjo edhe nga fakti se ende nuk kishte pasur ndonjë goditje të ndjeshme ndaj radhëve të organizuara. Në njërën nga bisedat e tij, Hamzë Jashari thoshte se njerëzit po flitnin se çfarë po bëhet, se çfarë po mbarohet, dhe shtonte se po të ishte ndryshe, punët do të ishin më mirë’ dhe këtë aludim nuk e kishte për rrethin e tij. Fotografitë e ilegalëve ose të luftëtarëve, jo vetëm nga ‘Linja e Llapit’, kanë qenë të njohura për shumë vetë, dhe jo rrallë në këto fotografi janë parë njerëz të armatosur. Njëri nga anëtarët e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, në një bisedë të zhvilluar në Tiranë, duke folur për njërin ndër ilegalët e njohur, thoshte se ‘ishte trim i madh, por ishte edhe dekonspirues i madh’. E thoshte këtë, sepse me gjithë lidhjet që ishin krijuar me strukturat e luftës, ai kishte trokitur në disa dyer njëherësh, për sigurimin e shpejtë të logjistikës luftarake. Shërbimi i fshehtë i sigurimit serb sigurisht që ka bërë jo vetëm përgjimin, por edhe përzgjedhjen. Ai ka arritur në konkluzionet se kush duhej të ndiqej dhe kush jo dhe të dhënat e tij, pas ngjarjeve të njohura, i ka dhënë shtypit beogradas të lidhur ngushtë me të. Dhe nuk ka qenë e rastit, se disa nga aktakuzat e ngritura kundër pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të jenë botuar më parë në shtypin beogradas dhe më pas të kenë dalë në cilësinë e aktakuzës. Zahir Pajaziti dhe Hakif Zejnullahu kishin qenë dy nga më të ndjekurit e shërbimit të fshehtë të sigurimit serb. Problemi shtrohet se prej kur dhe deri në çfarë mase e dinin organet e dhunshme serbe në Kosovë ekzistencën e UÇK-së, prej kur dhe si e ndiqnin aktivitetin e njërit nga drejtuesit kryesorë të luftës, Zahir Pajazitit?
CILAT KANË QENË TAKIMET E FUNDIT TË ZAHIRIT ME ANËTARËT E SHTABIT QËNDROR?
Sokol Bashota, Xheladin Gashi dhe Bislim Zogaj takohen më 30 janar 1997. Janë të njohur me faktin se Nait Hasani është zhdukur, pra kidnapuar, gjë të cilën ‘Plaku’ e kishte ditur pak çaste më pas. Në takimin e kësaj pjese të shtabit, nuk merr pjesë Rexhep Selimi, i cili ishte i sëmurë, gjendej në Tiranë dhe sapo merr vesh për arrestimet dhe ngjarjet e fundjanarit 1997, kthehet në Kosovë, për të ringritur edhe një herë strukturat e dëmtuara. Tashmë është krejtësisht e sigurt se Zahir Pajaziti ishte një emër i njohur për shërbimin e fshehtë të sigurimit serb dhe për strukturat e tij. Njëkohësisht ata kishin informacion jo të paktë se Ushtria Çlirimtare e Kosovës ishte e pranishme dhe reale. Në një intervistë të tij, dhënë pas lirimit nga burgu, Nait Hasani, koordinatori kryesor i UÇK-së, kishte deklaruar se ‘Shërbimet e fshehta serbe kanë pasur njohuri se kush po i kryen aksionet, sepse ata e kanë ditur se UÇK-ja ekziston dhe nuk ishte pjellë e tyre, siç thoshin politikanët tanë. Mendoj se UDB-ja kishte informata për njerëzit që i përbënin bërthamat e UÇK-së…’. Një thënie e tillë, pas kaq kohësh dhe se si kanë rrjedhur ngjarjet është plotësisht e saktë, jo vetëm në pjesën e parë të saj, pra në njohurinë e shërbimit të fshehtë serb se UÇK ekzistonte, por edhe për disa nga njerëzit që përbënin bërthamat e para të saj. Njëri prej tyre ishte Zahir Pajaziti. Duke qenë ndër organizatorët kryesorë të luftës, fillimisht në zonën e Llapit dhe pastaj me një shtrirje më të gjerë, në të gjithë Kosovën, ai jo shumë vonë skedohej dhe bëheshin të gjitha përpjekjet për të rënë në gjurmët e tij. Kjo është ditur në një shkallë të ndjeshme nga Zahiri, por edhe nga shokët e tij, Hakifi dhe Edmondi. Faktet që Zahiri, relativisht shumë shpejt, kaloi në ilegalitet ose gjysmë ilegalitet, dëshmojnë për këtë. Vendqëndrimin e tij e kanë ditur fare pak njerëz, zakonisht më të besuarit e tij, si Ilir Konushevci, Avni Ajeti, Hakif Zejnullahu, Rrustem Mustafa, Isak Shabani e pak të tjerë, përgjithësisht djemtë më të besuar të ‘linjës së Llapit’. Që banesa nuk është ditur nga sigurimi i fshehtë serb dëshmon fakti se ai asnjëherë nuk është bastisur, megjithëse kërkohej, e për më tepër, atë ditë që është vrarë, më 31 janar 1997, policia serbe bëri kontroll në një banesë më të afërt, ku si duket kishin marrë informatën e parë se mund të ndodhej Zahiri. Sidoqoftë, kërkimi i Zahirit është bërë shumë më përpara, sepse policia serbe nuk i ka marrë vesh të gjitha për të vetëm në paraditen e 31 janarit. Kërkimi dhe gjurmimi i tij ka filluar që nga ditëkthimi i tij nga Shqipëria, në fillimet e viteve 90, për vetë faktin se lista e plotë e njerëzve që po stërviteshin në Shqipëri, në të njëjtën kopje që gjendej në zyrat e përfaqësisë së Kosovës në Tiranë, ndodhej edhe në strukturat e fshehta të shërbimit informativ serb. Shumë prej atyre që ndodheshin në këtë listë u arrestuan, u detyruan të iknin jashtë Kosovës dhe tepër të paktë ishin ata që arritën të shpëtonin e mes të paktëve, për fatin e bardhë të Kosovës, ishin edhe dy nga mitet e ardhshme të Kosovës, Adem Jashari dhe Zahir Pajaziti. Pra kërkimi për Zahirin e ka një fillesë, e ka fillimisht një dekonspirim: listën e dërguar nga zyra e përfaqësisë së ‘qeverisë’ së Kosovës në Tiranë, por ka edhe një mundësi shumë më të madhe se kjo. Në fillimet e viteve 90 në Shqipëri po vendosej një regjim i rreptë kërkimi ndaj të gjithë atyre shqiptarëve të Kosovës që mendonin të kishin një rrugë tjetër, krejt të ndryshme nga ajo që po ndiqej ‘institucionalisht’ në Kosovë. Shërbimi Informativ Shtetëror i Shqipërisë dhe kryetari i këtij shërbimi, Bashkim Gazidede, jo vetëm e dinin që kryeqendra shqiptare gëlonte nga shërbimi i fshehtë serb, i cili kishte tani një fushëveprim të jashtëzakonshëm, por nëpërmjet njerëzve të tyre në LDK, kishin vendosur, ndoshta pa dijeninë e shtetit shqiptar, lidhje të dyanshme. Në Shërbimin Informativ Shtetëror të Shqipërisë, nga ana e përfaqësisë së Kosovës kishte shkuar një kërkesë për survejimin ose ndalimin e veprimtarisë së 36 personave, që cilësoheshin si eksponentë të lëvizjeve ilegale, listë, të cilën, nëpërmjet kanaleve të tjera, mund ta kishte edhe shërbimi i fshehtë serb.
ARRESTIMI I ZAHIRIT NGA POLICIA SHQIPTARE DHE MUNGESA E LIDHJEVE TË DREJTPËRDREJTA
Fakt është se në vitin 1994, Zahiri është arrestuar nga policia e shtetit shqiptar, sepse i ishin gjetur armatime të ndryshme, kryesisht bomba dore, dhe ishte burgosur për 5 javë. Qëndrimi i tij në burg, megjithëse i shkurtër, ka bërë të mundur rizbulimin e identitetit të tij, por edhe të veprimtarisë së tij. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se gjithçka ka qenë e panjohur. ‘Problemi tjetër është se nga informacionet që kemi pasur, ata (grupi i Zahirit) kanë qenë në përcjellje, Zahiri vetë ka qenë në përcjellje rregullisht, pa ndërprerje, ai e ka ditur këtë dhe ne ia kemi thënë këtë’, do të pohonte më pas, në majin e vitit 1998, drejtuesi i sektorit të veçantë pranë LPK-së, Xhavit Haliti. Pra gjurmimi dhe ndjekja është ditur edhe nga organet e strukturat drejtuese të luftës, por edhe nga vetë Zahiri. Ndërsa Hakif Zejnullahu, duke bërë një jetë në dukje normale, për mjaft kohë ka qenë jashtë përgjimit, kjo edhe nga fakti tjetër se marrëdhëniet e tij me Zahirin, ndonëse të afërta, ndoshta më të afërtat në këtë periudhë, janë më së shumti në komunikimet direkte ose me anë të shifrave të caktuara. Hakifi, edhe natën e 30 janarit e ka kaluar në shtëpinë e tij. Edmond Hoxha, dyshimin për përgjimin dhe ndjekjen e tij e ka pasur vetëm në ditët e fundit të jetës, saktësisht në dy ose tri javët e fundit, pasi pjesëmarrja e tij në atentatin ndaj rektorit Papoviq, megjithëse jo primare, ka pasur të mundur identifikimin e tij. Pas arrestimeve të para, droja e tij se ka filluar përgjimi i aktivitetit ka qenë edhe më e madhe, por jo e frikshme. Ai ka pasur shqetësimin se mos kanë filluar bastisjet ose përgjimet edhe në shtëpinë e tij në Junik, por edhe aty ku banonte në Prishtinë. Më përpara ai nuk e ka pasur një shqetësim të tillë, megjithëse ka pasur ndjenjën se në një aksion ose në një tjetër, edhe mund të vritej. Pikërisht për këtë shkak ai iu ka kërkuar motrave se, nëse ndodh një gjë e tillë, ai nuk do vajtime në ditëvarrimin e tij e as më pas. Është periudha kur fillon shndërrimi i tij, nga jeta romantike ilegale në veprimtarinë konkrete të rrezikshme, e cila mund të sillte pasoja, ashtu si edhe ndodhi. Është thuajse kurdoherë një ngjarje e fshehtë që tërheq ngjarjen e njohur dhe të dukshme. Tek ne, ngjarja e njohur dhe e dukshme është vrasja e trefishtë e natës së 31 janarit. Ajo ka pasur një paraprirje, një ngjarje të fshehtë, që e ka tërhequr atë. Ka pasur disa mundësi për zbulimin, përgjimin, gjurmimin dhe ndjekjen e Zahir Pajazitit. Mirë është që të analizohen të gjitha qetësisht, sepse anashkalimi i secilës hallkë prej tyre, mund të sjellë në mangësi që janë të dëmshme. Le të nisim nga institucionet e luftës dhe të ecim deri në hallkat e saj. Që nga janari i vitit 1996, Zahiri është zgjedhur anëtar i Shtabit Qendror të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe njëri nga drejtuesit kryesorë të Shtabit Qendror Operativ të saj. Ai është njëri nga planifikuesit kryesorë të aksioneve të vitit 1996, në kuadër të strukturave të luftës, (sepse aksione të tilla në kuadër të “linjës së Llapit” ai kishte bërë shumë më herët) dhe njeriu i cili kishte autoritet të fuqishëm në radhët e bashkëluftëtarëve të tij. Siç dihet tashmë, në këtë periudhë, brenda vendit, bënin pjesë në Shtabin Qendror Nait Hasani, Rexhep Selimi, Xheladin Gashi, Sokol Bashota, Bislim Zogaj, Adem Jashari (i cili nuk merrte pjesë në mbledhjet e Shtabit Qendror Operativ për arsye sigurie dhe lidhjet mes tij dhe shtabit mbaheshin nëpërmjet Nait Hasanit), Lahi Ibrahimaj. Nga strukturat jashtë vendit ishin të përfshirë Xhavit Haliti - ‘Zeka’, drejtuesi i sektorit të veçantë dhe Ali Ahmeti – ‘Abazi’, më pas Jashar Salihu dhe Azem Syla. Koordinatorë të veprimeve jashtë- brenda ishin Hashim Thaçi (i cili kishte mandatin e organizatës për krijimin e strukturave të luftës) dhe Kadri Veseli. Azem Syla ishte njëkohësisht njeriu kryesor në krijimin e lidhjeve mes shtabeve dhe përçuesi i lidhjeve dhe direktivave. Në Kosovë më 26 janar arrestohet Nait Hasani dhe detyrohet të kalojë menjëherë në ilegalitet Xheladin Gashi. Adem Jashari ndodhej në Drenicë, dhe me përjashtim të lidhjeve nëpërmjet të dytëve ose të tretëve, ai nuk kishte lidhje të drejtpërdrejta me Zahir Pajazitin. Mungesa e lidhjeve të drejtpërdrejta ka ndikuar jashtëzakonisht shumë në krijimin e një strukture më të fuqishme, sidomos pas 31 janarit, pasi dy zonat kryesore të luftës mbetën për disa kohë të shkëputura nga njëra-tjetra. Sokol Bashota, Xheladin Gashi dhe Bislim Zogaj takohen më 30 janar 1997. Janë të njohur me faktin se Nait Hasani është zhdukur, pra kidnapuar, gjë të cilën ‘Plaku’ e kishte ditur pak çaste pas arrestimit. Në takimin e kësaj pjese të shtabit, nuk merr pjesë Rexhep Selimi, i cili ishte i sëmurë, gjendej në Tiranë dhe sapo merr vesh për arrestimet dhe ngjarjet e fundjanarit 1997, kthehet në Kosovë, për të ringritur edhe njëherë strukturat e dëmtuara. Asnjëri prej tyre nuk mund të kishte ditur udhëtimin e fundit të Zahirit, sepse asnjëri nuk kishte pasur takim me të. Nga ana tjetër, të gjithë ata ishin prej shumë kohe anëtarë të të njëjtit shtab dhe, deri atëherë, nuk kishte pasur asnjë dëmtim të radhëve. Kështu që, në një mënyrë ose në një tjetër, dyshimi se mos kishte pasur rrjedhje nga strukturat e larta të luftës, brenda në Kosovë, ishte lehtësisht i verifikueshëm. Nuk kishte pasur.
BISLIM ZOGAJ, NJERIU I DYTË QË ËSHTË TAKUAR ME ZAHIRIN
Në muajin janar 1997, janë vetëm dy anëtarë të Shtabit të Përgjithshëm që janë takuar me Zahirin. I pari takohet Nait Hasani, që sapo ishte kthyer nga Shqipëria. Ishte një takim i shkurtër, për marrje e dhënie detyrash, të cilin, as njëri e as tjetri, nuk e kanë menduar se do të ishte i fundmi mes tyre. Njeriu i dytë që është takuar me Zahirin nga ana e Shtabit Qendror është Bislim Zogaj. Takimi, siç e kemi thënë dhe do e përsërisim, ka zgjatur jo më shumë se dy minuta, dhe ka qenë vetëm përcjellja e mesazhit të shtabit, pra e asaj që ishte vendosur në takimin e së enjtes, 30 janar 1997, mes Sokol Bashotës, Xheladin Gashit dhe Bislim Zogajt, se ‘duhej ndryshuar krejtësisht metoda e punës’. Askush tjetër nuk është takuar me të në Kosovë. Kanë qenë dy takimet e tij të fundit me shokët e shtabit. Në Tiranë, siç e kemi thënë edhe më parë, ai ishte takuar me Azem Sylën, por këtu është diskutuar për probleme të strukturimit të luftës. Interesant është fakti se, megjithëse bëjnë pjesë të dy në të njëjtin shtab, ata do të takohen për herë të parë dhe ky do të ishte edhe takimi i tyre i fundit. Deri në atë kohë, në linjën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Zahiri kishte një lidhje të dyfishtë: në Kosovë me Nait Hasanin, ndërsa jashtë saj me Ali Ahmetin. Zakonisht nuk tejkaloheshin këto lidhje, për vetë ndërtimin e strukturave të luftës dhe rregullave që ishin vendosur më parë. ‘E di që, në dhjetor 1996, Zahiri ka qenë në Shqipëri, …unë personalisht nuk jam takuar me të… E kam ditur që ishte në Tiranë, por nuk ka qenë punë e imja të takohesha me të… E ka takuar Azem Syla’ (Xhavit Haliti, qershor 1998). Lidhja tjetër e Zahirit jashtë Kosovës ishte Ismet Abdullahu, me të cilin, gjithashtu, ishte dyfish i lidhur: edhe në linjën e luftës, por edhe në linjën familjare, pasi i vëllai i Zahirit, Agimi, është i martuar me mbesën e Ismetit. Sidoqoftë kjo ishte një lidhje jashtë strukturave të drejtpërdrejta të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, për më tepër një linjë e cila kishte në vete rrezikun e dekonspirimit. Është një kohë kur disa vetë fillojnë të kërkojnë ndihma të ndryshme për ‘linjën e Llapit’ dhe kjo shpeshherë është bërë pa miratimin e Zahirit. Në fakt, në dhjetor 1996 dhe fillimin e janarit 1997, ai është takuar në Tiranë me shumë njerëz, të cilët kanë qenë të njohur e të panjohur për të.
CILAT ISHIN PALËT QË MERRESHIN ME GJURMIMIN DHE NDJEKJEN E NJERËZVE TË LUFTËS?
Fakti se edhe pas vrasjes së Zahirit shumë nga shokët e tij e vazhduan luftën, në po të njëjtat struktura dhe me po të njëjtit njerëz, dëshmon se ndërsa ishin vrarë dy nga drejtuesit kryesorë të tyre, u burgosën disa të tjerë, përsëri thelbi kishte mbetur pa u dëmtuar. Ky thelb çoi në riorganizimin e Zonës Operative të Llapit, duke e bërë atë njërën nga më të merituarat gjatë luftës. Komisioni i Veçantë i Këshillit të Përgjithshëm të LPK-së, dega jashtë vendit, për verifikimin e arrestimeve dhe vrasjen e 31 janarit 1997, është ngritur mbi bazën e një vendimi të veçantë të Mbledhjes së VI-të të Përgjithshme të majit 1998 dhe ka filluar nga aktiviteti i tij që nga data 20 maj. Përreth dy muaj e gjysmë, duke verifikuar të gjitha problemet e shtruara nga të deleguarit e LPK-së dhe të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, ka dalë me konkluzionin se “megjithëse janë marrë të gjitha masat për t’u lajmëruar shokët e “linjës së Llapit” nëpërmjet kanaleve të tyre jashtë Kosovës, për arrestimet që kanë ndodhur dhe sidomos të NH, përgjegjësia e njeriut të caktuar posaçërisht me këtë detyrë, është se nuk i është shkuar deri në fund verifikimit dhe saktësimit të ngjarjes. Shokët që janë vrarë në Pestovë kanë qenë nën përgjimin e vazhdueshëm të policisë serbe dhe nuk përjashtohet mundësia e vëzhgimit të mëhershëm të grupit të tyre”. Thelbësore ishte se “në sektorin e veçantë nuk ka pasur rrjedhje të informacionit”. Mundësia tjetër e rrugës së strukturave të lidhura me luftën për dekonspirimin e tyre mund të ishte Këshilli i Përgjithshëm i LPK-së, pasi, si organ drejtues, mund të kishte pasur dijeni për ngjarjen. Duke e sjellë në mend, edhe një herë, thënien e ish-nënkryetarit të kryesisë së LPK-së, Muhamet Kelmendi, e cituar në këtë fejton, është ndoshta me interes të sjellim edhe fragmentin e një bisede, mes Grupit të punës së ngritur për këtë qëllim nga LPK-ja dhe drejtuesit të Sektorit të Veçantë, Xhavit Haliti.
KOMISIONI: ÇFARË ISHIN LIDHJET MES KËSHILLIT TË PËRGJITHSHËM TË LPK-SË, SEKTORIT TË VEÇANTË DHE STRUKTURAVE TË LUFTËS?
Xh. Haliti: “Këshilli i Përgjithshëm nuk ka qenë absolutisht kompetent që të merret me çështjet e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe strukturat e saj. Sepse kompetencat për UÇK-në i ka pasur vetëm kryesia, në bazë të marrëveshjes që është bërë, me idenë që të mbahen gjërat sekrete, veprimet të kryhen perfekt dhe vendimet politike që merren në kryesi të mos dalin në Këshillin e Përgjithshëm”. Një ide e tillë është hedhur për herë të parë në Mbledhjen e Përbashkët të drejtuesve të LPK-së në Kosovë dhe kryesisë së LPK-së jashtë vendit, në dhjetorin e vitit 1993, nga Hashim Thaçi dhe Xhavit Haliti. Duke parë arrestimet që kishin ndodhur dhe goditjet që mund të ndodhnin edhe në të ardhmen, është kërkuar, me të drejtë, që problemet e luftës dhe ngritja e bazave të saj të mos bëhen temë në rreth të gjerë, pra të dinë për të sa më pak njerëz që të jetë e mundur. Në takimet e bëra në dhjetorin e vitin 2003 (23 deri më 25 dhjetor) dhe më pas në prillin e vitit 1994, është shtruar mendimi dhe është paraqitur skema e re organizative, se si duhet të funksiononte LPK-ja, si duhet bërë riorganizimi i saj mbi bazën e strukturave ushtarake që do të krijoheshin në Kosovë dhe raportet e përbashkëta me to. Propozimi ka qenë që të krijohej Sektori Ushtarak, i cili, në kuadër të LPK-së, do të merrej me problemet ushtarake, në kuadër të Kryesisë së LPK-së dhe do i jepte llogari vetëm kryesisë. Përqendrimi i problemeve tek sektori i veçantë, brenda LPK-së, si pjesë e Shtabit Qendror të UÇK-së, nuk ka qenë i detajuar. “Për sa i përket çështjes se kush merrte pjesë në njësitë e UÇK-së, se kush ishte në krye të detyrës, çfarë detyrash kishte në Kosovë, kush merrej me atë punë ose me këtë punë, jo vetëm që nuk e kemi diskutuar, por as nuk do të pranonim kurrsesi të diskutonim”.
BEDRI ISLAMI
Vijon...
|
Vërëjtje: Artikujt e botuar në albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmërisht mendimet e stafit moderues! |
| Vlerësimi juaj për lajmin |
 |
|
|
|
|
| I keq |
I dobët |
I mirë |
Shumë i mirë |
I mrekullueshëm |
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Është vlerësuar nga 50 vizitorë |
| Lexuar:
1,822 herë
|
|
|
|
|
|
|
