|
(PJESA E TRETË)
Në 15 vjetorin e rënies së Zahir Pajazitit, Edmond Hoxhës dhe Hakif Zejnullahut
ASNJËRI NGA SHOKËT E “LINJËS SË LLAPIT” NUK E KA DITUR UDHËTIMIN E DREJTUESIT TË TYRE
I solla gjithë këta shembuj, për të arritur edhe një herë në të njëjtin konkluzion që arriti edhe komisioni i majit të vitit 1998, se pavarësisht gabimeve që ishin shfaqur, vija e ndjekur kishte qenë përgjithësisht e saktë dhe në kushtet e atëhershme, ndoshta, mundësia më e mirë. Nuk duhet përjashtuar se shumë nga anëtarët e Këshillit të Përgjithshëm të LPK-së, duke pasur lidhjet e tyre me ilegalët që vepronin në Kosovë, lidhje të hershme organizative, mund të kishin dijeni për ngjarjet që zhvilloheshin aty dhe të mbanin ende lidhje, por jo në rrugë organizimi politik. Lidhje të tilla, herë pas here, kanë pasur ndikimin e tyre, në të mirë ose në të pamirë të punës, por asnjëra prej këtyre lidhjeve nuk ishte në rrjedhën e veprimit, të ilegalitetit dhe të personalitetit të Zahirit. Fakt është se edhe drejtues të luftës brenda vendit, si për shembull Rexhep Selimi, deri në fund, e ka njohur Zahirin me emrin e luftës “Ismeti” dhe më pas ka mësuar për emrin e tij të vërtetë. Kështu që lidhjet vetjake, nganjëherë edhe të miratuara, të anëtarëve të Këshillit të Përgjithshëm të LPK-së, me pjesëtarë të njësiteve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, nuk të çonin drejt dekonspirimit individual. Nga ana tjetër, megjithëse thuajse të gjithë pjesëtarët e “linjës së Llapit” ishin anëtarë të LPK-së, ose qëndronin në lidhje të vazhdueshme me LPK-në, vetjake ose familjare, Zahiri nuk ishte anëtar i organizatës. Pra duhet përjashtuar mundësia e dekonspirimit nga jashtë, qoftë nga sektori i veçantë, qoftë nga anëtarët e Këshillit të Përgjithshëm të LPK-së, apo të kryesisë së Fondit të luftës “Vendlindja thërret”. Një mundësi tjetër dekonspirimi, e cila duhet përjashtuar pa mëdyshje, qëndron edhe në vetë “linjën e Llapit”, si thuhej fillimisht, dhe në Zonën Operative të Llapit, siç u bë e njohur më pas. “Linja e Llapit”, në fillimet e saj, kishte diçka më shumë se 30 anëtarë, të cilët ishin njerëz të besuar, përgjithësisht, të sprovuar për trimërinë e tyre ose që do të sprovoheshin më pas, dhe për mundësinë e qëndresës. Disa prej tyre kishin qenë të burgosur politikë, anëtarë të lëvizjeve ilegale, më pas do të bëheshin atentatorë të njohur për njësitet e tyre dhe shtrirja nuk do të ishte marramendëse, për të cilën edhe mund të ishte mundësia, por e kujdesshme, e menduar dhe e saktë. Vetë pranimi në radhët e UÇK-së ka qenë një proces në vete, i cili kalonte përmes një organizmi të posaçëm verifikimi dhe miratimi. Duhej kaluar nëpër disa “rrathë provash” për të arritur deri tek fakti se ishe tash e tutje pjesëtar i strukturave të luftës. Ky organizëm verifikimi dhe kujdesie ishte në të gjitha zonat e luftës, të paktën deri në fillimin e majit të vitit 1998, kur lufta mori karakter masiv dhe nuk mund të ishte e njëjta veti matëse. Por edhe në vitin 1995 dhe sidomos një vit më pas, edhe në Zonën e Llapit, verifikimi i anëtarëve të ardhshëm të UÇK-së, do të ishte shumë i kujdesshëm. Shokët dhe bashkëluftëtarët e Zahirit janë të njohur tashmë për të gjithë. Hakifi, Ilir Konushevci, Rrustem Mustafa dhe Selim Neziri përbënin shtabin e parë drejtues në Zonën Operative të Llapit. Avni Ajeti - “Sokoli” ka qenë njëri nga njerëzit më të afërm të tij, si dhe Latif Gashi, Muharrem Ismajli, Fahri Bala, Isak Shabani, Shaip Haziri, Sejdi Rama, Naim Hyseni, Beqir Beqiri e dhjetëra të tjerë. Asnjëherë, askush, për asnjë çast, nuk ka ngritur dyshimin se rrjedhja e informacionit ka ndodhur nga “linja e Llapit”.
RRJEDHJET NUK KANË NDODHUR NGA BRENDA, KANË ARDHUR NGA JASHTË ORGANIZMIT TË LUFTËS
Avni Ajeti kishte folur që në mëngjes herët me Zahirin, por as ai nuk e ka ditur qëllimin e udhëtimit të tyre. Nga ana tjetër, nëse do të kishte pasur rrjedhje në “linjën e Llapit”, arrestimet do të kishin ndodhur shumë më herët, para se të bëhej shtrirja dhe strukturimi i mëtejshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe, sidomos, para se të bëhej atentati ndaj rektorit Papoviq. Fakti se edhe pas vrasjes së Zahirit shumë nga shokët e tij e vazhduan luftën, në po të njëjtat struktura dhe me po të njëjtit njerëz, dëshmon se ndërsa ishin vrarë dy nga drejtuesit kryesorë të tyre, do të burgoseshin disa të tjerë, përsëri thelbi kishte mbetur pa u dëmtuar. Ky thelb çoi në riorganizimin e Zonës Operative të Llapit, duke e bërë atë njërën nga më të merituarat gjatë luftës. Duke përjashtuar nga denoncimi tri nga strukturat më të lidhura me luftën, drejtuesit e Shtabit, brenda e jashtë Kosovës, drejtuesit e strukturave të LPK-së, si dhe shokët e “linjës së Llapit”, këtë nuk e bëj as nga nostalgjia, pasi kam qenë drejtues i organizatës në vitet e luftës, dhe as nga mungesa e materialeve. Pikërisht sasia e materialeve që janë në arkivin e organizatës dhe të Shtabit të Përgjithshëm më kanë çuar drejt mendimit ose, më saktë, drejt pohimit, se rrjedhjet nuk kanë ndodhur nga brenda, por kanë ardhur nga jashtë organizmit të luftës. Se si ka ndodhur rënia e Zahirit, Edmondit, Hakifit dhe arrestimi i Naitit, para disa kohësh mund të flitej vetëm me hamendje. Mendoj se komunikimi me pejxherë e ka dëmtuar shumë luftën dhe njerëzit pjesëtarë të saj, telefonatat edhe ato kanë dëmtuar. Pastaj, daljet në disa atentate pa maska kanë ndikuar në dekonspirimin, edhe të Zahirit, edhe të shokëve të tij. Jo rrallë, punët e luftës janë bërë çështje e një bisede të lirë, ku, si pa të keq, janë përmendur emra të përveçëm, dhe në Zonën e Llapit, pa dyshim, emri i Zahirit ka qenë më i njohuri. Të bësh atentat në qendër të qytetit, mes një lokali, pa maskë, je vërtet një guerilas trim, do të thosha, tepër i vendosur, mirëpo gjithçka ndodh në një vend publik, ku janë të njohur e të panjohur, ku mund të të shohin dhjetë vetë që nuk flasin, por edhe vetëm një që flet. Mirëpo, asnjëra prej këtyre, ose të gjitha së bashku, nuk kanë çuar drejt dekonspirimit të madh. Të gjitha së bashku ose secila veç e veç, kanë qenë pjesë që kanë dëmtuar ose jo në momente të veçanta, por nuk kanë qenë pjesa kryesore e dekonspirimit. Gjurmimi dhe ndjekja e njerëzve të luftës ka ardhur nga dy palë njerëz: e natyrshme- nga pushtuesit, dhe e panatyrshme- nga ata që politikisht dhe jo vetëm politikisht, nuk ishin njerëz të luftës. Mes këtyre dy palëve, të interesuara për ndjekjen, përgjimin, zbulimin dhe vrasjen, më të mundshmit për të shkuar në afërsi të ngjarjeve kanë qenë njerëzit që thirreshin në “institucionet”, që ishin mësuar të shërbenin dhe po vazhdonin t’i shërbenin pushtuesit serb. E, të gjitha këto së bashku, do të çonin drejt 31 Janarit. Deri tani, vetëm Komisioni i ngritur më 10 maj 1998, ka bërë, për kushtet e kohës, një analizë të këtyre ngjarjeve. Për të shkuar më tej në një analizë të tillë, për të thelluar atë, asaj kohe nuk ishin në dispozicion të gjitha informatat. Duheshin pasur të gjitha, pra duhej pasur se cila kishte qenë dita e parafundit e Zahirit, çfarë kishte bërë dhe me kë ishte takuar dy ose tri ditë më parë, me cilët njerëz, çfarë kishte besuar dhe cili kishte qenë qëllimi i tij për ditët e ardhshme, kujt i besonte ai më shumë e kujt nuk i besonte edhe aq, përse kishte ndërruar drejtimi i rrugëtimit të tij dhe përse prita, që do të vriste në orën 16 e 22 minuta, ishte ngritur që një orë e gjysmë më parë… Pra, asaj kohe, duheshin ato të dhëna që pak a shumë i kemi sot, dhe që të gjitha ndihmojnë të qartësohet enigma e vrasjes dhe e gjithë asaj që ndodhi atë ditë të fundit të janarit të vitit 1997, e premte. Mirëpo, që kjo nuk kishte filluar më parë, tashmë është e qartë për të gjithë. Le t’i ndërtojmë së bashku ditët e fundit të tre dëshmorëve…
PSE UDHËTIMI I ZAHIRIT, EDMONDIT DHE HAKIFIT ISHTE SHTYRË PËR PASDITE?
Më 30 janar, në buzëmbrëmje, Zahiri dhe Edmondi janë takuar edhe një herë dhe kanë vendosur për udhëtimin e së nesërmes. Në takim ka qenë edhe Avni Ajeti. Është rënë dakord që udhëtimi do të bëhej vetëm me Hakifin, pasi rrugëtimi nuk ishte më i sigurt. Edmondi la më pas fjalën tek e motra se të nesërmen, më 31 janar, do të shkonte në Vushtrri. Bënte humor me të duke i thënë “a po vjen edhe ti me mua?”, sikur ky të ishte një udhëtim i zakonshëm. Takimi i tyre është lënë për në mesditë, por më pas është shtyrë për në fillimin e pasdites. Janari i vitit 1997 ishte një muaj i rëndë, ndoshta më i rëndi nga të gjithë janarët që kishin shkuar. Mbi peizazhin e ngrirë vareshin hejet e akullit të një dimri që sapo kishte filluar, dhe të cilit nuk i dihej nëse do të kishte pas pranverë të shkrirjes së akujve. Erërat frynin si të marra dhe rrugët e qeta, të pushtuara të Prishtinës, dukeshin edhe më të boshta. Megjithatë, të gjitha këto ishin thuajse të zakonshme, sikur në mesin e muajit janar, në një ditë krejt ndryshe, të mos ishte bërë atentati ndaj rektorit të dhunshëm të Universitetit të Prishtinës, Papoviq. Qe aksioni i parë i njësiteve guerile të Prishtinës, i ideuar nga Shtabi Qendror - Operativ i UÇK-së, i cili dëshmonte krahas të tjerave edhe veçantinë e organizimit, me shpërthimin në distancë. Për disa ditë me radhë ishte ndjekur rruga e zakonshme e rektorit të dhunshëm, rrugëtimi i tij nga shtëpia drejt vendpunimit, ndalesat që bënte, mundësia e qëndrimit në një vend ose në një tjetër, parkimi që bënte zakonisht, vendqëndrimi i tij në makinë, pas, majtas apo djathtas, ishin shikuar mundësitë se nga mund të devijonte rrugëtimin, oraret e lëvizjes, të kthimit dhe pasdite etj. Për të gjitha këto ishin organizuar një grup i posaçëm i njerëzve të besuar, mes të cilëve do të spikaste roli i Hakif Zejnullahut, Ilir Konushevcit, Edmond Hoxhës dhe pjesëtarëve të tij të “Linjës së Llapit”. Pikërisht në ditët kur po organizohej aksioni kundër rektorit të dhunshëm serb, Edmond Hoxha ka bërë një bisedë telefonike me Safete Hadërgjonajn. “Në bisedë e sipër, më kot u përpoqa ta dija përse ishte merakosur, nuk më tha asnjë fjalë lidhur me këtë. Pastaj e pyeta: “Është kohë pushimesh, pse nuk vjen në shtëpi, por rri kot atje në Prishtinë?”. “Ta dish se nuk po rri kot. Shpejt do ta marrësh vesh”, më është përgjigjur me një zë që ende më tingëllon në vesh. Kjo ishte biseda ime e fundit me Edin”, thotë Hadërgjonaj. Ashtu siç ishte menduar se mund të ndodhte, menjëherë pas aksionit filluan arrestimet masive, më masivet e viteve të fundit dhe njëkohësisht më të organizuarat. Pas dështimit të shërbimit të fshehtë serb (UDB-së) për arrestimin e Grupit të Drenicës, nuk mund t’u lejohej një dështim tjetër, prandaj gjithçka si duket është përgatitur me rreptësinë më të madhe dhe duke paraparë goditjet më të ashpra. Në fare pak ditë u bënë 107 arrestime, mes të cilave do të ishte edhe ajo e studentit të inxhinierisë Besnik Restelica, pjesëtar i grupit të Llapit dhe i lidhur me Zahir Pajazitin. Gjithçka u bë dyfish e dhunshme. Trokitje të pasmesnatshme, të akullta, të egra, gjuhë e huaj nëpër tokën e lashtë, krisma të vetmuara, arrestime në mesin e rrugës, kidnapime, njerëz që nuk dihej se ku kishin përfunduar, mbi të gjitha pikëpyetje rreth një njeriu të njohur, Nait Hasanit. Që natë-ditën e parë të arrestimeve kishin filluar torturimet e jashtëzakonshme, gjithçka bëhej me shpejtësi për të pasur një goditje të jashtëzakonshme, për t’i dhënë fund një ëndrre dhe një shprese, që kishte emrin UÇK.
PSE ISHIN NDËRPRERË LIDHJET E ZAHIR PAJAZITIT ME SHTABIN QENDROR?
Këto ditë të valës goditëse, Zahir Pajazitin, Edmond Hoxhën dhe Hakif Zejnullahun i gjejnë në Kosovë. Zahiri dhe Edmondi në Prishtinë, ndërsa Hakifi në shtëpinë e tij. Zahiri ishte tashmë plotësisht ilegal, dy të tjerët ende në fazën mes legalitetit dhe kalimit në ilegalitet. Arrestimet u bënë të njohura më 26 janar 1997, ndërsa kishin filluar që më 22 janar. Katër ditë kishte zgjatur heshtja mes arrestimeve të para dhe publikimit të tyre. Shumë nga emrat qarkullonin si të arrestuar, ata në një mënyrë ose në një tjetër ishin të lidhur me strukturat e luftës. Nga më shumë se 100 arrestime dhe më shumë se kaq të përndjekur, në gjyqin policor të pushtuesit dilnin më pas 17 prej tyre. Thuajse të gjithë kishin pasur dijeni ose kishin mbështetur lëvizjen çlirimtare. Ndryshe nga herë të tjera, këtë radhë goditja kishte qenë më e studiuar dhe më e qartë. Në mesditën e datës 27 janar, Zahiri mendon të organizojë në javën e parë të shkurtit disa aksione radhazi, për të tërhequr vëmendjen e pushtuesit dhe për t’iu dhënë zemër njerëzve që mund të mendonin se pas kësaj goditjeje tashmë gjithçka mund të ishte e humbur. Fillimisht ai mendon për ditën e diel të 2 shkurtit 1997, por meqenëse koha ishte fare e shkurtër dhe nuk dihej ende se deri ku ishte shtrirë vala e arrestimeve dhe se deri ku mund të shkonte më tej, u mendua që aksionet të bëheshin më 4 shkurt. Për këtë atij i duhej të bisedonte me shokët e tij në Shtabin Qendror Operativ, sidomos me Rexhep Selimin dhe Nait Hasanin, por lidhjet ishin ndërprerë, pasi Naiti tashmë ishte kidnapuar, ndërsa ai nuk kishte asnjë adresë të saktë të Rexhës. Ajo që kishte funksionuar deri më 26 janar, pra koordinimi i veprimeve dhe lidhjeve nëpërmjet Naitit, tashmë nuk ishte më. Por, edhe nëse do të ishte ndryshe, Zahir Pajaziti nuk e dinte faktin se Rexhep Selimi, i sëmurë, ndodhej në Shqipëri dhe se menjëherë pas lajmit për arrestimet që po bëheshin, mori rrugën për në Kosovë. Të dy, pa e ditur për njëri-tjetrin, kishin pasur mendimin e njëjtë. Rexhepi iu tha shokëve të tij në Sektorin e veçantë të LPK-së se “kthimi im është i domosdoshëm, se njerëzit do të mendojnë se kam ikur dhe u duhet dhënë shpresë”. Ndërsa Zahiri mendoi për organizimin e aksioneve. “Të martën, më 4 shkurt, kishim planifikuar një aksion në Besianë…”, kujton më pas njeriu i pandarë me Zahirin, Avni Ajeti. Por le të vijmë tek tri ditët e fundit të tyre, megjithëse për cilindo është e qartë se ajo që ndodhi më 31 janar nuk ka filluar në tri ditët e fundit të jetës së tyre. Më 29 janar 1997, siç kujton edhe Ilir Kastrati, njeri i afërt me Zahirin dhe Edin, ata janë takuar së bashku. Kjo ka qenë, si duket, dita kur është vendosur për të bërë bashkërisht aksionet e menduara nga Zahiri dhe që përfshinte edhe Edin. Ndryshe nga herët e tjera, kur biseda e Edit me Zahirin zhvillohej pa një të tretë mes tyre, këtë radhë për disa kohë ishte edhe Ilir Kastrati. Pastaj ata përsëri kanë biseduar veçmas. Ka tri mundësi të bisedës së tyre: e para dhe më e rëndësishmja- pjesëmarrja në aksion; e dyta, në paraditen e 29 janarit Ilir Konushevci ishte thirrur në polici dhe ishte pyetur rreth makinës që kishte shpërthyer në aksionin kundër rektorit serb Papoviq. Kjo kishte mundësinë e zbulimit të Ilirit, por edhe të tjerëve që kishin bashkëpunuar me të, mes tyre edhe të Edmondit. Dyshohej se makina autobombë kishte qenë e Ilirit dhe ai kishte lajmëruar, disa ditë para ngjarjes, se ia kishin “vjedhur”. Mundësia e tretë kishte lidhje me rrugëtimin e ardhshëm për sigurimin e mjeteve që Edmondi kishte sjellë nga kufiri me Shqipërinë në ditën e parë ose të dytë të janarit 1997. Këto janë tri mundësitë e bisedës së tyre, ose, çfarë është krejt e mundur, është biseduar për të tria, pasi të tria janë të lidhura me njëra- tjetrën. Mendimi i Zahirit ka qenë që pas aksioneve që do të organizoheshin më 4 shkurt, Edmondi të kalojë në pjesën e lirë të Drenicës, ku ishte Adem Jashari. Një mundësi e tillë ka qenë edhe më e madhe, ashtu si është krejt e mundshme që asaj nate ose të nesërmen në mëngjes ata rrugëtuan më tej për në Drenicë, për t’i bashkërenduar me Adem Jasharin aksionet e 4 shkurtit 1997.
KUJT I KISHTE TELEFONUAR ZAHIR PAJAZITI NË MËNGJESIN E 31 JANARIT?
Gazeta “Nedeljni Telegraf”, në numrin e saj të 37, datë 5 shkurt 1997, pra vetëm katër ditë pas ngjarjes, mbështetur në të dhënat e shërbimeve informative të Serbisë (UDB dhe KOS), me të cilat ishte e afërt, për herë të parë ngriti dyshimin se “…ky tresh terrorist, natën midis 31 janarit dhe 1 shkurtit kishte provuar që të hidhej në Drenicë, përkatësisht në territorin e komunës së Skenderajt, ku fshihet një numër i madh i bashkëmendimtarëve të tyre. Për këtë hap ata kishin vendosur si duket për faktin se pas arrestimeve të para nga 26 janari, kishin dyshuar se policia u kishte rënë edhe atyre në gjurmë”. Duke marrë parasysh se edhe më parë Zahiri kishte pasur mendimin për të dërguar Edmondin të stërvitej në Drenicë (deklaratë e Rrustem Mustafës - “Remit”), por edhe faktin tjetër, më të rëndësishëm në këtë rast, se gjithë atyre ditëve telefoni i Zahirit është përgjuar, mundësia më e madhe është në qëndrimin e tyre të përkohshëm në Drenicë, sidomos pas 4 shkurtit. Të dhënat e servirura nga shërbimet sekrete serbe, për gazetën e mësipërme, edhe në raste të tjera, s’do mend se kanë qenë të mbështetura në të dhënat e grumbulluara prej tyre, të cilat nuk ia kanë besuar të gjitha mediave të tjera në gjuhën serbe. Në takimin e 29 janarit mes Zahirit dhe Ilir Konushevcit dhe shokëve të tjerë, ai i kishte paralajmëruar se do të ndodheshin para aksioneve të reja. Shprehimisht ai i kishte thënë Ilirit se “këto ditë do të shkojmë bashkë në një aksion të veçantë. Atë duhet ta kryejmë unë, ti, Shaipi dhe një shok tjetër. Nëse nuk kemi veturë tjetër, vjen me ne edhe Hakifi”. Emrin e Edmondit nuk e ka përmendur, kjo qe e pazakontë për Zahirin, pasi ai gjithnjë kishte vepruar me shokët e njësiteve të tij, të cilët përgjithësisht e njihnin njëri-tjetrin. Meqenëse Edmondi nuk ishte i njohur me të gjithë, ai siç duket është mjaftuar vetëm me thënien “edhe një shok tjetër”. Edhe më parë është pyetur se “përse Zahiri e ka quajtur aksionin që përgatitej të ndërmerrte si një detyrë të veçantë?”, kur për më shumë ai kishte përgatitur dhe realizuar shumë aksione të tilla. E veçanta e udhëtimit dhe e aksionit të organizuar qe në lidhjen e drejtpërdrejtë të Zahirit me Adem Jasharin, lidhje të cilat më parë ishin realizuar nëpërmjet Naitit ose Rexhep Selimit. Ky do të ishte takimi i tyre i parë, megjithëse ata vazhdimisht e kishin mbështetur dhe ndihmuar njëri-tjetrin. Njëri ndër bashkëluftëtarët e Zahirit më tha se “e kemi pas ëndërr të takonim një ditë Adem Jasharin. Ishte mit i madh. Si e kishim pas ëndërr dikur të shihnim Enver Hoxhën, tash e kishim ëndërr të shihnim Ademin. Por ishte e vështirë, shpeshherë kërkonim, por nuk i lejohej gjithkujt të shkonte atje. Edhe Zahiri e donte Ademin më shumë se gjithçka tjetër dhe kur fliste për të, dorën e djathtë e lëvizte ngadalë, me pëllëmbën poshtë, si të donte të thoshte se ai burrë është si toka. Zahiri nuk i kishte qejf llafet e gjata, por për Ademin thoshte fjalën më të mirë”. (Qerim Kelmendi). Hakif Zejnullahu, në paraditen e 29 janarit kishte qenë po ashtu në Prishtinë dhe kishte marrë pjesë në takimin e organizuar mes Ilirit dhe Zahirit. Si duket ai kishte pasur dijeni më parë për aksionet që u organizuan, ndoshta edhe nga fakti se ishte zëvendësi i Zahirit. Meraku i tij, i asaj dite, ka qenë në moszbulimin nga policia serbe e njerëzve që kishin marrë pjesë në aksionin kundër rektorit serb Papoviq, por edhe në kujdesin për shokët e tjerë. Më 30 janar, në buzëmbrëmje, Zahiri dhe Edmondi janë takuar edhe një herë dhe kanë vendosur për udhëtimin e së nesërmes. Në takim ka qenë edhe Avni Ajeti. Është rënë dakord që udhëtimi do të bëhej vetëm me Hakifin, pasi rrugëtimi nuk ishte më i sigurt. Edmondi la më pas fjalën tek e motra se të nesërmen, më 31 janar, do të shkonte në Vushtrri. Bëri humor me të duke i thënë “a po vjen edhe ti me mua?”, sikur ky të ishte një udhëtim i zakonshëm. Takimi i tyre është lënë për në mesditë, por më pas është shtyrë për në fillimin e pasdites, pasi Zahirit, në mëngjesin e 31 janarit, i kishte telefonuar Bislim Zogaj, për të lënë takimin e njohur mes tyre, për në orën 16, në stacionin e autobusëve në Prishtinë. Takimi ka kushtëzuar edhe udhëtimin e vonë.
ME KËND U TAKUA ZAHIR PAJAZITI PARADITEN E 31 JANARIT 1997?
Nga ora 12.00, Zahiri telefonon tek Avni Ajeti. I thotë shkurt, duke përdorur kodin e zakonshëm ilegal, se “Sot po nxen dielli në Prishtinë”. Avniu i përgjigjet: “Mos po të djeg ty?”. “Jo, ia kthen Zahiri, unë sot nisem për tek Plisat”. Kështu e quanin Vushtrrinë. Kjo ishte telefonata e fundit mes tyre. Emërtimin e Vushtrrisë “Tek Plisat” e dinin vetëm shokët e “Linjës së Llapit”. Edhe nëse kjo bisedë është përgjuar, dhe duhet të jetë përgjuar, ka qenë e vështirë për shërbimin e fshehtë serb të zbulonte se pas fjalës “Plisat” është Vushtrria, kur, po të njëjtët, nëpërmjet bisedave, ende nuk e kishin zbuluar banesën e Zahirit në Prishtinë Më 31 janar, në mëngjes, kur po përgatitej të dilte nga banesa e tij, Zahiri vëren se blloku është i rrethuar me policë serbë. Kthehet pas, në banesën e tij, në Tophane. Siç duket rrethimi ka qenë i përgatitur për të, por adresa e dhënë kishte qenë e gabuar. Në banesën ku u bë kontrolli, gjithçka kishte përfunduar shpejt, çka nuk ishte e zakonshme për kontrollet serbe të 31 janarit 1997. Mjafton të kujtojmë se po atë ditë, në mëngjes herët, është arrestuar Besnik Restelica, i cili më pas u mbyt në torturat e burgjeve serbe. Kërkimi i Zahirit atë mëngjes, në një adresë të gabuar, jep një dëshmi tjetër se zbulimi i tij nuk është bërë nga shokët e “Linjës së Llapit”, të cilët e dinin mirë adresën e tij, por nga të tjerë, që kishin hyrë relativisht vonë në struktura, ose është dyshuar nga përgjimet e vazhdueshme telefonike. Më e mundshme është e para. Nga ora 12.00, Zahiri telefon tek Avni Ajeti. I thotë shkurt, duke përdorur kodin e zakonshëm ilegal, se “Sot po nxen dielli në Prishtinë”. Avniu i përgjigjet: “Mos po të djeg ty?”. “Jo, ia kthen Zahiri, unë sot nisem për tek Plisat”. Kështu e quanin Vushtrrinë. Kjo ishte telefonata e fundit mes tyre. Emërtimin e Vushtrrisë “Tek Plisat” e dinin vetëm shokët e “Linjës së Llapit”. Edhe nëse kjo bisedë është përgjuar, dhe duhet të jetë përgjuar, ka qenë e vështirë për shërbimin e fshehtë serb të zbulonte se pas fjalës “Plisat” është Vushtrria, kur, po të njëjtët, nëpërmjet bisedave, ende nuk e kishin zbuluar banesën e Zahirit në Prishtinë. Në paraditen e 31 janarit, kur ishte vendosur tashmë udhëtimi i Zahirit, Hakifit dhe Edmondit, ndodh edhe takimi i tij i fundit me shokët. Kjo ndodhi në një çajtore, afër derës së tregut të qytetit. Ishin Zahir Pajaziti, Ilir Konushevci, Shaip Haziri dhe Beqir Beqiri. Pak më vonë shkon edhe Isak Shabani. Ndërkohë Zahiri i kishte telefonuar Hakif Zejnullahut në Gurash, duke i lënë porosinë që rreth orës 12.00 të ishte në Prishtinë. Takimi do të bëhej në vendin e caktuar. Vendi ishte caktuar në paraditen e 29 janarit, por është krejt e mundshme që Hakifi, deri në atë telefonatë, të mos e kishte ditur rrugëtimin që do të kishin përpara, pasi ai nuk kishte qenë në takimin mes Edmondit dhe Zahirit më 29 janar. Në familjen e tij, atë mëngjes, Hakifi u kishte thënë se po shkonte në Prishtinë për të blerë disa pjesë rezervë për kamionin e tij. “Bile, kur është nisur, na ka lënë porosinë që unë dhe vëllai ynë më i ri të shkojmë sonte në Prishtinë, te motra, për të bërë iftar, ngase atje do të takoheshim së bashku” (Bajram Zejnullahu - vëllai i Hakifit). Ndërsa Zahiri, i cili ishte ilegal që nga fillimi i majit të vitit 1996, në shtëpinë e tij për herë të fundit kishte qenë më 26 janar, ditën e diel. Më 31 janar, për herë të parë, dhe jo sipas normalitetit të tij, Zahiri filloi të flasë në një grup më të gjerë se zakonisht dhe është kjo dita kur i informon shokët se “një shok i yni me rëndësi është arrestuar”. Në të njëjtën ditë ai porosit Ilir Konushevcin se “për disa ditë duhet të largohesh nga Prishtina”. Iliri dhe Shaip Haziri ndodheshin në takimin e sipërm, edhe ngase Zahiri më 29 janar u kishte thënë se do të shkonin së bashku në një detyrë të veçantë. Qartësisht është e ditur tashmë se udhëtimi i Zahirit, Edmondit dhe Hakifit nuk ka qenë diçka e rastësishme. Gjithçka ka qenë e përgatitur që më parë, ndoshta edhe më herët se më 29 janar të vitit 1997, por sidoqoftë, në dy ditët e fundit është vendosur për shumëçka. Do të kishte një rrugëtim të përbashkët, i cili do të merrte pas vetes edhe pyetjen: nga cila orë e ditës së premte, 31 janar 1997, ka filluar ndjekja e Zahir Pajazitit dhe e shokëve të tij? Sepse, atë ditë gjithçka e ka një fillim, i cili çoi drejt orës 16 e 22 minuta, kur toka përskuqet.
CILAT ISHIN DY ETAPAT E UDHËTIMIT TË ZAHIRIT, EDMONDIT DHE HAKIFIT?
Në mëngjesin e asaj dite, ndoshta si edhe shumë ditë të tjera, Zahir Pajaziti është kërkuar, por nuk është gjetur. Policia sekrete serbe ka pasur të dhënat rreth tij dhe aktivitetit të lëvizjes çlirimtare deri në atë pikë sa ka pasur njohuri denoncuesi i mundshëm, i cili nuk ka qenë i linjës së ngushtë rreth Zahirit. Duke u nisur nga të dhënat e sakta, por jo të plota, policia serbe ka kërkuar vendqëndrimin e tij, ka synuar të krijojë nëpërmjet gjurmimit të tij tablonë e plotë të njerëzve që e mbështetnin atë dhe ishin, si të thuash, mundësia e tij për shumëfishimin e vetvetes, dhe nëpërmjet kësaj linje ka menduar se do të bënte të mundur goditjen e përnjëhershme të të gjithë “Linjës së Llapit”. Nga përgjimi i bisedave telefonike shërbimi sekret serb (UDB) ka mësuar fare pak, ka mësuar për lëvizjet vetjake dhe takimet e tij të mundshme, por jo për rrjetin ose për shkallën e shtrirjes së aktivitetit të tij. Në asnjë rast nuk ka qenë e mundur që nëpërmjet bisedave telefonike të Zahirit të jetë kaluar në zbulime më të gjëra. Mundësia më e madhe e fillesës së gjurmimit dhe të ndjekjes së Zahirit ka qenë pak pas mesditës së 31 janarit 1997, pasi ai ishte ndarë nga shokët e tij. Në këtë kohë është ditur edhe fillesa e udhëtimit të tij dhe ndoshta edhe caku i përfundimit, përkatësisht dy etapat: tërheqja e armëve nga pika e takimit, që e dinte Edmondi, dhe, etapa tjetër, kalimi në zonën e lirë të Drenicës. Ndoshta edhe për këtë fakt prita është zënë në një vend të boshtë, e përgatitur me kujdes dhe e saktësuar, të paktën dy orë para ngjarjes. Fakti që pas orës 15 banorët e fshatit afër vendngjarjes kanë pasur ndoshta secili nga një njeri të armatosur tek pragu i shtëpisë dhe nuk është lejuar lëvizja e tyre, dëshmon se njohuria e shërbimit të fshehtë serb ka qenë të paktën dy orë më përpara. Që nga ora 15 dhe deri disa orë pas përfundimit të luftimeve, banorët e asaj zone kanë qenë në një gjendje moslëvizshmërie të detyrueshme. Vetëm në mëngjesin e së shtunës, kur ata kanë filluar lëvizjen drejt vendngjarjes, kanë arritur të shohin gjurmët e gjakut, që ende kishin mbetur mbi asfalt, mbi fillesat e borës dhe në dheun e fushës. Përmenda jo rastësisht tri vendpamje të përgjakura, sepse të tre kanë rënë në kahe të ndryshme. Por le të kthehemi edhe një herë tek ora 15 e 30 minuta e ditës së 31 janarit. Është momenti kur fillon udhëtimin edhe Edmond Hoxha. Ky është momenti kur ai ka dalë në rrugë, për të mos u kthyer më si njeri i zakonshëm. Takimi ishte lënë që më parë, në afërsi të banesës së tij, dhe në makinë ishin vetëm Zahiri dhe Hakifi. Në këtë kohë ata kanë pasur pas vetes të ashtuquajturën “ndjekje japoneze”, pra vënien nën përgjim dhe ndjekje nga shërbimi i fshehtë serb. Asnjëri prej tyre nuk ka mundur ta dinte se ky do të ishte udhëtimi i tyre i fundit. Për të qenë të saktë, ata e kishin menduar se do të mund të vinte një ditë ose një çast i fundmë, por gjithsesi kishte qenë diçka e largët, diçka që nuk duhet menduar dhe nuk kishte përse të mendohej. Për ta, vdekja, sa kishte qenë e afërt, diçka e zakonshme, po aq kishte qenë edhe e largët, e pazakontë, që mund të priste derisa ata të shkonin deri në fund të qëllimit të tyre. Jo rastësisht, Edmondi do t’iu thoshte motrave të tij se “pa e bërë veten të humbur, nuk mund të vijë ditë lirie për Kosovën”. Pra, gjithnjë kishin menduar se kishin para tyre një rrugë të gjatë dhe se vdekja mund të priste. Tani ajo pjesë e jetës që shtrihej para tyre ishte tepër e shkurtër, mjerisht shumë e shkurtër, e ndonëse ishte e tillë, ajo kishte para vetes një gjë tejet të veçantë dhe kjo do të lidhej me të ardhmen. Do të ishte njëri nga rastet e rralla, kur vdekja do të koritej. Megjithatë, nuk e kishin menduar se në ditën e fundit të muajit janar të vitit 1977, në pragun e thyerjes së pikut të dimrit dhe njëkohësisht në pragun e thyerjes së ditënatës, pati një muzg të dyfishtë: të natës që po binte mbi të gjitha konturet e qytetit kodrinor, fushat dhe rrafshinat përreth e deri atje tej, ku kufiri i ultësirës bashkohej me fillimin e vargmaleve dhe të jetës së tyre që sapo kishte nisur. Më “i vjetri” prej tyre, Hakif Zejnullahu, ende nuk i kishte mbushur 35 vite, pasi kishte lindur më 22 qershor të vitit 1962, dhe ishte i vetmi nga tre udhëtarët që ishte i martuar. Zahiri ishte po ashtu ende pa i mbushur 35 vite të jetës së tij, ndërsa më i riu, ai që po rrinte në ulëset e pasme të veturës, Edmond Hoxha, sapo i kishte mbushur 21 vite, pasi kishte lindur më 10 tetor 1975. Policia e fshehtë serbe e dinte mirëfilli, për dy nga luftëtarët, se cilët po ndiqte. Ndoshta ajo ka qenë në dijeni se lëvizja e tyre do të ishte edhe më e madhe, ndoshta me dy makina, pasi edhe prita e përgatitur për ta kishte qenë më shumë se e zakonshme.
Por, le të kthehemi tek dita e nisjes së tyre të fundit.
Prishtinë, 31 janar 1997.
Një gri i errët, çuditërisht pas një dite të veçantë me diell, po ulej mbi gjithçka që kishte rrethuar këtë peizazh, gjithsesi të thyer. Kishte disa ditë që grija e errët e fundjanarit kishte rënë mbi çatitë e ndërtesave, si një muzg i gjithëdijshëm. Erërat frynin dhe nuk kishin të ndalur, rrugët kryesore kishin mbetur bosh. Përballë “Grandit” dhe deri në vendin ku ishte kryer atentati i dy javëve më parë, kishte një boshllëk të çuditshëm. Vetëm herë pas here, së bashku me klithjen dhe krrokatjen e korbave, ngrihej edhe zëri i çartur i nacional-fashistëve serbë: “na vranë, bre, na vranë”. Mijëra e mijëra shqiptarë të vrarë, në pesë dekadat e fundit, nuk kishin asnjë lloj ndjesie tek serbët. Përgjunjur mbi veten, krejtësisht të deliruar, si në një makth të vazhdueshëm, ata kishin pritur rikthimin e kohës së rankoviqizmit, dhe, kur kjo kishte ardhur, ishin ndjerë të qetë, të sigurt dhe të bindur se dalëngadalë shqiptarët, mes dy rrugëve, vdekjes ose dëbimit, do të shtyheshin drejt Bjeshkëve të Nemuna.
ÇFARË THOSHTE SHËRBIMI INFORMATIV SERB PËR ATENTATIN NDAJ REKTORIT TË DHUNSHËM TË UNIVERSITETIT TË PRISHTINËS?
Shërbimi Informativ Serb, lidhur me atentatin ndaj rektorit Radivoje Papoviq, nënvizonte se “…megjithatë, këtë dyshohet se e ka kryer sektori më i fortë i UÇK-së, e ai është ai i Prishtinës, i cili si për mbrojtje shërbehet me rrjetin e fortë të bazave, por edhe me vendbanimet e dendura të disa pjesëve të Prishtinës, të cilat janë më parë labirinte dhe fortesa, në të cilat ndoshta mund të hyhet, por assesi edhe të dilet” këto lagje janë të paarritshme, posaçërisht për organet e ndjekjes”. Tre djemtë që po ndiqeshin kishin pasur një motiv thelbësor në jetën e tyre: mos-zbrazjen e Kosovës, mos-humbjen e shpirtit të saj, mostretjen e jetës dhe mosdëbimin. Të gjitha këto, së bashku, mund të përmblidheshin vetëm tek një fjalëzim i shkurtër, pavarësia e Kosovës. Ata që i ndiqnin kishin të kundërtën, vrasjen, dëbimin, lëçitjen. Në mes tyre qëndronin vetëm dhjetëra metra ndjekje dhe po ashtu disa metra parandjekje. Djemtë që shkonin drejt asaj që kishin dëshiruar, ndjekësit që donin të kryenin vrasjen rituale të shqiptarëve. E gjithë tragjedia që kishte ndodhur në shekuj e që do të ndodhte edhe më pas, duke pasur një fund në qershorin e vitit 1999, ishte e përmbledhur në këtë ndjekje: vrasësit që donin të bënin vrasjen e tyre, djemtë që donin të bënin Kosovën. Të gjitha të tjerat i kanë shërbyer këtij qëllimi. Askush nuk e di me siguri se kur e vunë re për herë të parë se po ndiqeshin. Zahir Pajaziti nuk e dinte, po ashtu, se njeriu me të cilin ishte takuar në orën 16, tani ishte i arrestuar e më pas do të dërgohej në burgun ferr të Dubravës, për t’i mbijetuar vdekjes. Nuk e dinte se ndjekja kishte filluar që më parë dhe se ajo që kishte filluar të vërente, ishte tashmë në të gjitha përmasat e saj.
ÇFARË SHKRUANTE “NEDELJNI TELEGRAF” MË 5 SHKURT 1997?
“Pasi që pjesëtarët e shërbimit të sigurimit i kishin rënë tashmë në gjurmë Zahir Pajazitit, për të cilin dyshohej se kishte marrë pjesë në realizimin e shumë aksioneve terroriste, atë ditë, pasi që ky i fundit ishte takuar me Hakif Zejnullahun dhe Edmond Hoxhën, në Prishtinë, të treve u ishte vënë prapa e ashtuquajtura “ndjekje japoneze”, ndërsa në hyrje të Vushtrrisë dhe në disa vende të tjera u ishin vënë pritat. Qëllimi ishte që të kapeshin në vepër, përkatësisht të arrestoheshin pasi që të arrinin në cak. Mirëpo, meqë ishte fjala për ilegalë me përvojë, ata, sipas të gjitha gjasave, kishin vënë re se po përcilleshin nga policia, prandaj te fshati Pestovë kishin provuar t’u shmangeshin duke anashkaluar makinën e parë të “ndjekjes japoneze” dhe duke hapur zjarr nga automatikët dhe pistoletat”. Rruga para tyre ishte e zënë, shtigjet ishin të mbyllura, në të gjitha anët kishte filluar të shtrihej prita e zezë. Asgjë nga këto nuk kishin mundur se si ta dinin. Rastësisht, njeriu tjetër që kishte pasur të udhëtonte me ta, në kohën kur po hipte në makinë dhe po hapte derën e pasme të saj, kishte marrë urdhër të qëndronte në Prishtinë. Ilir Konushevci - “Mërgimi”, që e kishte menduar rrugëtimin me Zahirin dhe Hakifin e një shok tjetër, për të cilin kishte menduar se ndoshta mund të ishte Edmond Hoxha, nuk kishte pyetur më shumë. Ai ishte përgjithësisht njeri i heshtur. Mbylli derën e makinës, uroi rrugë të mbarë dhe qëndroi me shokët që prisnin, pa e ditur se nuk do të shiheshin më. Ndryshimi i rrugëtimit e hoqi nga prita e asaj dite Ilir Konushevcin, por e gjithë kjo do të thoshte për të, vetëm 15 muaj e disa ditë më shumë jetë, pasi, pesëmbëdhjetë muaj e dhjetë ditë më pas, më 10 maj të vitit 1998, ai ra në një tjetër pritë, këtë radhë në një tjetër vend, disi larg Prishtinës, por që kishte qenë vendi i ëndrrave të tij, në Shqipëri. Edhe ai ishte atëherë drejtuesi kryesor i Zonës Operative të Llapit. Fillimisht Zahir Pajaziti kishte vërejtur se, që nga dalja e Prishtinës, pas tij ishin vazhdimisht dy makina dhe i dukej se, kur kishte kthyer kokën pas, kishte vërejtur se njëri prej atyre që rrinte para kishte mbështetur mes gjunjëve një armë. Kjo nuk kishte qenë e zakonshme. Kishin provuar t’u shmangeshin, por çuditërisht edhe makina që ishte para tyre, as nuk hapte rrugë dhe as nuk e shtonte shpejtësinë. Ai ishte bërë më i vëmendshëm. Nuk do të ishte e rastësishme që makina e tyre ishte mbyllur mes tri makinave të tjera dhe se po lëviznin njëtrajtshëm drejt një ndalese policore e cila kishte filluar të dukej. Mendoi se do të kishte qenë më e arsyeshme, nëse rrëmbimthi, ashtu duke u shmangur, të kalonin makinën që kishin para tyre dhe të mund të ecnin më tej. Ajo nuk bënte rrugë dhe ai përsëri dalloi tyta armësh. Katër njerëz të rinj, të shpërfytyruar, qëndronin para tyre dhe atij se pse iu duk se mund të ishin nga forcat speciale të policisë. Nuk do të kishte qenë i gabuar. Ishte pra 31 janar 1997. Kishte kaluar ora 16 e 15 minuta dhe ata e kishin vënë re se po ndiqeshin. Pak minuta më pas vunë re se edhe rrugët para tyre ishin të bllokuara. Ishte krijuar një rrethatore, nga e cila ishte tejet e vështirë të dilje. Njëra nga makinat e policisë kishte bllokuar të gjithë rrugën përpara, ndërsa nga makinat e tjera, në vend të kokave të njerëzve, dukeshin vetëm grykat e zeza të armëve. Ajo që nuk kishin arritur të vërenin ishte se disa agjentë ishin fshehur në dy krahët e rrugëve dhe më pas pikërisht nga këndej do të vinin disa nga plumbat goditës. Fillimi i natës së hershme e bënte edhe më ireale gjithçka, hijet e zeza kishin filluar të rriteshin, një fillesë fushe që shtrihej para tyre ishte po ashtu e mbuluar nga vëzhgimi i pushkës dhe ata kishin para tyre dy rrugë. Njëra prej tyre: të ndaleshin. Të qëndronin disa minuta në pritje, deri sa të vinte dikush nga ushtarakët përballë, të dilnin ngadalë prej makinës së tyre të vjetër, natyrisht me duart lart, ndërkohë do të kishin dorëzuar armët dhe do të prisnin të heshtur. Hapat e ushtarakëve, që do të afroheshin, do të tingëllonin të çuditshëm, si prangat e hekurta kur ecnin, sepse ata ishin njerëz-pranga, Gjithçka që kishin bërë deri atëherë ndjenin se si do të shkërmoqej dhe ditët që do të vinin do të ishin të pakuptimta, si netët e errëta të fundit të janarit. Kjo ishte njëra rrugë. Dhe ashtu si nuk kishte ndodhur për herë të parë, ashtu dhe nuk do të ishte e bërë edhe për herë të fundit. Ishte një rast i njohur, sa bota. Kishin edhe rrugën tjetër: të mos jepeshin, të thyenin natën pas shkëndijimit të pushkës dhe të kishin një mbyllje, krejtësisht të denjë për jetën e deriatëhershme. Kjo do të thoshte luftë dhe lufta do të kishte të rënët e saj. Ata ishin nisur kësaj rruge, nuk e kishin pasur ndërmend të ndaleshin dhe nëse deri atëherë gjithçka kishte qenë e dalë nga shpirti dhe mendimi vizionar, tani kishte ardhur koha që të viheshin në provë në momentin e tyre të mbramë. Kjo e dyta, rruga e qëndresës, ishte tejet e vështirë, ishte njëra nga rrugët që po ashtu nuk ishte e re, por që vazhdonte të ishte e rrallë. Duhej më shumë se guximi i zakonshëm, duhej shikuar përtej vetvetes dhe përtej së sotmes. Ata i kishin të dyja këto: kishin kohë që ishin përtej vetes, dhe po ashtu kishin kohë që qëndronin përtej së sotmes. Vendosën të luftonin. Helikopteri që sillej mbi ta kishte, po ashtu, diçka të përbashkët me krrokatjen e korbave.
ÇFARË DEKLAROI MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME SERBE MENJËHERË PAS VRASJES SË ZAHIRIT, EDMONDIT DHE HAKIFIT?
Si kishte ardhur deri tek rrethimi i tyre? Një enigmë, të cilën, ndoshta, deri në një farë shkalle, mund ta thyente edhe dëshmia e njërit nga pjesëmarrësit në rrethimin dhe në vrasjen e tre heronjve, dëshmi e cila është dhënë më 3 shkurt 1997, pra as tri ditë pas ngjarjes dhe që natyrisht kishte qenë shumë “e freskët” dhe autentike. “Nedeljni Telegraf”, në numrin e saj të datës 5 shkurt 1997, mes të tjerave shkruante, gjithnjë sipas rrëfimit të punonjësit të shërbimit të fshehtë serb, se “ekskluzivisht, nga njëri prej pjesëmarrësve në përcjelljen dhe arrestimin e këtij treshi terrorist, zbulon edhe detajet e këtij aksioni dramatik. Pasi që pjesëtarët e shërbimit të sigurimit i kishin rënë tashmë në gjurmë Zahir Pajazitit, për të cilin dyshohej se kishte marrë pjesë në realizimin e shumë aksioneve terroriste, atë ditë, pasi që ky i fundit ishte takuar me Hakif Zejnullahun dhe Edmond Hoxhën, në Prishtinë, të treve u ishte vënë prapa e ashtuquajtura “ndjekje japoneze”, ndërsa në hyrje të Vushtrrisë dhe në disa vende të tjera u ishin vënë pritat. Qëllimi ishte që të kapeshin në vepër, përkatësisht të arrestoheshin pasi që të arrinin në cak. Mirëpo, meqë ishte fjala për ilegalë me përvojë, ata, sipas të gjitha gjasave, kishin vënë re se po përcilleshin nga policia, prandaj te fshati Pestovë kishin provuar t’u shmangeshin duke anashkaluar makinën e parë të “ndjekjes japoneze” dhe duke hapur zjarr nga automatikët dhe pistoletat. Mirëpo, në këtë çast ishin përgjigjur forcat speciale nga makina e dytë dhe e tretë, dhe “rezultati” dihet…”. “Nedeljni Telegraf” shtonte më pas se “Ministria e Punëve të Brendshme, menjëherë pas vrasjes, deklaroi se Zahir Pajaziti ishte njëri nga “udhëheqësit” e të ashtuquajturës “Ushtri Çlirimtare e Kosovës”, gjersa për dy të tjerët nuk jep kualifikime. Pasi të tre lëviznin me dokumente të rreme, identifikimin e të tretit e deklaruan burime të afërta me qendrën informative shqiptare në Prishtinë, gjë të cilën e vërtetuan edhe familjarët e Edmond Hoxhës…”.
KUSH ISHTE QENDRA INFORMATIVE SHQIPTARE, E CILA KISHTE LIDHJE ME MINISTRINË E BRENDSHME SERBE?
Para se të ecim më tej, ndoshta do të ishte e vlefshme të ndalemi në dy momente. Së pari, gazeta e lartpërmendur për herë të parë bën dëshminë se Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë, të dhënën e parë për “identifikimin e të tretit”, pra për Edmond Hoxhën, e ka marrë nga Qendra Informative Shqiptare (e theksoj- shqiptare) në Prishtinë. Nuk duhet harruar se është një kohë “entuziaste” për forcat policore serbe, të cilat, dashje pa dashje, kanë lëshuar edhe informata të tilla, të cilat lidhen me Qendrën Informative Shqiptare në Prishtinë. Kush ishte kjo Qendër Informative Shqiptare, e cila kishte lidhje me Ministrinë e Brendshme serbe dhe që i jepte të dhëna, dhe këto të dhëna nuk ia jepte për çkamos, por për atë që kishte lidhje me çështje të rëndësishme, si vrasja e ushtarëve të UÇK-së. Kush qëndronte pas kësaj Qendre Informative Shqiptare, e cila, sigurisht, nuk ka qenë qendër informative lajmesh, si për shembull QIK, e cila, me gjithë gjynahet e saj të mëdha, në këtë rast, të paktën në këtë rast, nuk ka lidhje me Qendrën Informative Shqiptare në Prishtinë? Gjurmët e hershme e të mëpasshme të çojnë tek Shërbimi Informativ (sekret) i Lidhjes Demokratike të Kosovës, që ishte ngritur mbi bazën e lidhjeve të mëhershme udbashe dhe kosiste. Lajmi dhe informimi ka dalë pikërisht nga kjo Qendër, pasi jo pak nga anëtarët përbërës drejtues të saj, kishin qenë më parë dhe vazhdonin të ishin në lidhje strukturore me UDB-në, KOS-in dhe shërbime të tjera të inteligjencës serbe. Nga këtu është bërë edhe informimi se i vrari i tretë nuk është askush tjetër, veçse studenti militant Edmond Hoxha. Të dhënat e dërguara nga ky shërbim shqiptar informativ kanë dëshmuar se edhe Edmond Hoxha ishte pjesëtar aktiv i UÇK-së dhe jo një udhëtar i zakonshëm, gjë që ka bërë që edhe më pas, në të gjitha versionet zyrtare të saj, MPB e Serbisë t’i cilësojë ata si “tresh terroristë”. Fakti i dytë që “harron” burimi policor informativ i gazetës “Nedeljni Telegraf”, është se megjithëse “po lëviznin me dokumente të rreme”, identiteti i Hakif Zejnullahut është bërë i qartë që në deklarimin e parë zyrtar të Shërbimit Informativ të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë, dhe jo vetëm emri e mbiemri, por edhe ditëlindja e vendlindja e saktë, çka nuk mund të jetë në dokumentet e rreme. Në gjërat e rreme janë gjëra të rreme dhe jo ditëlindja e saktë, emri i të atit etj. Nëse dikush mund të thotë se në këtë rast janë nisur nga identifikimi i makinës, sepse ajo ka qenë pronë e familjes Zejnullahu, duhet të dihet se ajo ka qenë e regjistruar në emër të të zotit të shtëpisë, njeriut të mirë Sabit Zejnullahu. Ishin disa djem që mund të udhëtonin me atë veturë, dhe është, në pamjen e parë, disi e çuditshme që gjendet saktësisht se ishte pikërisht Hakifi. Nuk ka gjë të çuditshme këtu.
PËRSE AGJENTËT SERBË KISHIN FUTUR NË FUNKSION “NDJEKJEN JAPONEZE”?
Qëllimi i ndjekjes së Zahir Pajazitit dhe shokëve të tij nuk ka qenë thjesht arrestimi i tyre. Kjo mund të bëhej fare thjesht e shkurt në Prishtinë, në çastin kur ai do të takohej me Bislim Zogajn. Në një vend të tillë, si stacioni i autobusëve ose në një çajtore, arrestimi i dikujt, nëpërmjet agjentëve të fshehtë civilë, mund të ishte i përballueshëm, aq më tepër për një shërbim i cili ishte pushtues. Një gjë e tillë kishte ndodhur edhe me arrestimin e Besim Ramës. Një ditë më parë, më 30 janar, policia e fshehtë serbe arrestoi Asllan Selimin, i cili ishte po ashtu një nga njerëzit e organizuar në radhët e Ushtrisë Çlirimtare. Shërbimi sekret serb e ka ditur fare mirë se po ndiqte Zahir Pajazitin dhe Hakif Zejnullahun. Nuk e ka ditur për të tretin, sepse kishte qenë diçka që e kishte ditur vetëm Zahiri, por për udhëtarin e dytë kishte ditur gjithçka. Ata i kishin pritur vetëm që “të arrestoheshin pasi që të arrinin në cak”, pra duke e shtrirë shkallën e arrestimeve, duke zbuluar bazat e reja të luftës, në njërën prej të cilave ishin nisur për të tërhequr armët, dhe nëse kjo nuk kishte ndodhur, çdo gjë është në nderin e këtyre tre heronjve të kombit. Në shkrimin tim Memorial për të rënët, të 7 shkurtit 1997, me titullin “E përse u korit vdekja”, botuar në “Zëri i Kosovës”, mes të tjerave kam shkruar: “…Pas tyre, ashtu si njoftoi Ministria e Brendshme e Serbisë, ishin nisur edhe agjentët serbë, në të famshmen “ndjekje japoneze”. Me shpresën për të kapur jo vetëm tre veta, por edhe më shumë se aq. Ishte një nisje e dyfishtë. Njëra drejt pavdekësisë dhe tjetra drejt turpit dhe disfatës. Askush nuk kuptoi se për çfarë kanë biseduar për herë të fundit të tre shokët ilegalë. Askush nuk mund ta dijë më se cila mund të kishte qenë dëshira për të thënë diçka më shumë në adresën e të afërmve të tyre, të miqve dhe të shokëve, por në fund të fundit, kjo nuk është aspak e rëndësishme. Themelore është se ata morën një vendim të madh nga ata të cilët nuk mund të marrë gjithkush, e veçanërisht nuk mund të marrin ata që nuk mund të mbartin mbi vete ide të mëdha, si është ideja e lirisë….”. Mirëpo unë do t’i kthehem përsëri një detaji, ndoshta të parëndësishëm në dukje, por që dëshmon për qëllimin final të udhëtimit të tyre. Qëllimi i ndjekjes së Zahir Pajazitit dhe shokëve të tij nuk ka qenë thjesht arrestimi i tyre. Kjo mund të bëhej fare thjesht e shkurt në Prishtinë, në çastin kur ai do të takohej me Bislim Zogajn. Në një vend të tillë, si stacioni i autobusëve ose në një çajtore, arrestimi i dikujt, nëpërmjet agjentëve të fshehtë civilë, mund të ishte i përballueshëm, aq më tepër për një shërbim i cili ishte pushtues. Një gjë e tillë kishte ndodhur edhe me arrestimin e Besim Ramës. Një ditë më parë, më 30 janar, policia e fshehtë serbe kishte arrestuar Asllan Selimin, i cili ishte po ashtu një nga njerëzit e organizuar në radhët e Ushtrisë Çlirimtare. Pra, nuk ishte fjala thjeshtë për arrestimin e një “terroristi”. Ishte për më shumë se kaq. Ndjekja japoneze i duhej shërbimit serb për dy arsye: ose vënia në pritë dhe eliminimi i fundit, ose, dhe kjo është më e mundshmja, arritja e caqeve të tjera. Në dëshminë e dhënë nga shërbimi informativ i Ministrisë së Brendshme serbe, është thënë se “qëllimi ishte që të arrestoheshin në vepër, përkatësisht pasi të arrinin në cak”. Duhet naivitet të besosh se për shërbimin e fshehtë serb “caku i kapjes” do të ketë qenë thjeshtë një bazë e lëvizjes ilegale çlirimtare. Ajo ishte njëra nga hallkat, por nuk ishte e gjitha. Shërbimi serb nuk mund të rrezikonte jetën e njerëzve të tij (dhe sipas burimeve të mirinformuara nga ky luftim u vranë dy policë serbë, u plagos rëndë një tjetër dhe u lënduan të tjerë), por as nuk mund të rrezikonte që nga lëvizja e ilegalëve të mund t’i largoheshin.
A ISHTE QËLLIMI I NDJEKJES VËZHGIMI I LËVIZJES SË ZAHIRIT, HAKIFIT E EDMONDIT DREJT DRENICËS?
Ata, duke e ditur se Zahir Pajaziti ishte anëtar i Shtabit Qendror të UÇK-së, nuk mund t’i kenë lejuar vetes pakujdesinë, për ta ndjekur atë thjesht se donin të dinin për një bazë më shumë, apo për një cak të zakonshëm. Qëllimi i ndjekjes, fillimisht, ka qenë të merrej vesh itinerari i lëvizjes së Zahirit, Hakifit e Edmondit drejt Drenicës, ku tashmë ishte qendra më e fortë dhe më jetëdhënëse e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Ky ishte interesi i madh i tyre, pasi në Drenicë ishte thelbi i luftës. Aty ndodheshin disa nga njerëzit të cilët jo shumë kohë më parë ata i kishin dënuar në mungesë me nga 20 vite burgim, dhe arritja e këtij caku do të ishte për shërbimin informativ serb, shërbesa më e ndjeshme. Zahiri, Edmondi dhe Hakifi edhe në këtë çast të mbramë, kanë menduar përtej vetes. Nuk kanë pritur derisa të vijë çasti i pritës, por kanë menduar ta thyejnë atë, përpara se ajo të përmbyllet. Ndaj edhe kanë sulmuar me armët që kishin, me ato mundësi që ua jepte rrugëtimi. Breshëria e plumbave mbi ta ka qenë e gjithanshme. “Është e padyshimtë se në çastin kur është shtënë mbi ta, Hakifi do të ketë qenë duke e mbajtur timonin”, thoshte dy ditë pas ngjarjes i ati Sabiti. “Këtë e dëshmon edhe fakti se një gisht të dorës së djathtë e ka të këputur si dhe majat e dy gishtave të tjerë pranë. Kjo dëshmon se dora ka qenë e ngjitur për timon. Në fytyrën e tij kishte plot dromca xhami të makinës dhe kjo tregon se makina ka qenë duke ecur me shpejtësi dhe pas goditjes së plumbave në dritare, xhamat i janë përplasur Hakifit në fytyrë”. Fillimisht ata janë qëlluar nga makinat që vinin pas tyre dhe, thuajse në të njëjtën kohë, edhe nga prita që ishte vendosur përballë dhe në dy anët e rrugëve. Një breshëri plumbash në trupin e Hakifit kanë hyrë nga ana e djathtë dhe kanë kaluar në anën e epërme, të majtë, ndërsa plumbat me të cilët ai është qëlluar në kokë, kanë hyrë nga pjesa e përparme e kokës, në pjesën e ballit, në anën e djathtë. Si duket, plumbat në kokë ai i ka marrë pasi është ndaluar makina. Është e mundshme që deri atëherë, ai të ketë qenë i plagosur për vdekje, por goditja në ballë të ketë qenë përfundimtare. Në trupin e tij ka pasur 12 deri në 13 plumba, aq sa kanë mundur në prag të ndarjes të shohin të afërmit, çka nuk e përjashton mundësinë që të jetë goditur edhe më shumë. Ndërsa Zahirit, po ashtu rreth 15 plumba, me përjashtim të njërit, i cili i kishte kaluar nëpërmjet fytit, të gjithë të tjerët i kanë kaluar nga ana e majtë në të djathtën, ndërsa Hakifit i kishin kaluar nga e djathta në të majtë. Kjo tregon se janë qëlluar, të paktën, nga tri drejtime. Ballas, majtas dhe djathtas. Mirëpo, kishte edhe një drejtim tjetër, dhe ky ishte nga sipër. Edmond Hoxhës, i cili mori më shumë se 8 plumba, vdekja duket se i erdhi nga goditjet e bëra nga helikopteri ushtarak, i cili sillej mbi fushën e luftës. Ai pati mbi vete më shumë se 8 goditje, shumicën në shpinë, ndonjërën edhe nga e majta e tij, por plumbi i ardhur pas qafës, kur ai sapo kishte dalë nga makina dhe ishte në këmbë, i ka ardhur nga lart. Pas krimit, si për të dashur të fshehin gjurmët e tij, rruga është bllokuar tërësisht, që nga ora 17 e natës së 31 janarit dhe deri të nesërmen në mëngjes. Gjatë natës kanë lëvizur mjete policie, helikopterë, ambulanca. Tre heronjtë janë dërguar po atë natë në morgun e spitalit të Prishtinës. Mbi trupat e tre djemve ishin shenjat dhe gjurmët e më shumë se 36 plumbave. Breshëri vdekje. Megjithatë, ishte qëlluar mbi njerëz që kishin si mision të koritnin vdekjen. Të nesërmen, kur rruga është liruar, përreth vendit ku ishin vrarë djemtë ishin ende forca të mëdha policore dhe askush nuk lejohej të afrohej tek vendi i ngjarjes. Shenjat e gjakut dukeshin ende. Gjaku as nuk lahej e as nuk zbardhej. Kishte gëzhoja të shumta plumbash, që nuk kishin arritur t’i mblidhnin, xhama të thyer, prita të lëna përgjysmë, gjithçka si në një shesh lufte. Të rënët kishin filluar të ngjiteshin në kujtesën e kombit, vrasësit ishin ende në vendin e krimit. 31 Janari ishte dita kur u nda e vërteta nga dyshimi, kur mes hutisë së përgjithshme ishte shkreptima e ditës së fundit të muajit, kur, me gjithë dhimbjen dhe megjithëse ata po quheshin nga instanca zyrtare, qofshin serbe apo shqipfolëse, si terroristë dhe pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, varrimi i tyre ishte i madhërishëm. Shqiptarët, nëpërmjet aktit të pranisë së tyre, në momentin e fundit, sikur donin të kërkonin ndjesë që nuk u kishin besuar më parë. Akti i ndjesës është gjithnjë fisnik. Kur ishte në çastin e vdekjes, i plagosur rëndë, po ashtu në një natë janari, Martiri i madh i Kosovës dhe dalzotësi i saj, Jusuf Gërvalla, thoshte: “Nëse ai që ka qëlluar mbi mua është shqiptar, kurrë mos u zbuloftë emri i tij”. Andaj edhe unë, me këtë dhimbje të Jusuf Gërvallës, po e mbyll këtë fejton timin.
BEDRI ISLAMI
FUND
Marrë nga: pashtriku.org
|
