Ballina
Lajme
Opinion
Intervista
Histori
Kulturė
Tė ndryshme
English
Galeria
Libri i miqve
Dėrgo lajme
Kush jemi ne?
Kontakti
 
RSS Furnizuesi
RSS Furnizuesi
   
 
Ndre Mjeda, Hartuesi i rregullores sė Parlamentit tė parė shqiptar
Publikuar më 09 maj, 2009 nė orėn 10:33 ( ) Kulturė |
Rrit madhësinë e shkronjave
Mentor QUKU

Dokumenti ėshtė njė fletė e madhe format, shkruar me bojė e me pendė nga Ndre Mjeda, i cili ruhet nė AQSH. Nuk ka datė, por nė bazė tė dhėnave indirekte duhet tė jetė hartuar nga Mjeda nė vitin 1923. Dorėshkrimi autograf i Ndre Mjedės ėshtė pjesė e "Rregullores sė brendshme tė Parlamentit" (Kreu i dytė) qė u miratua nga Parlamenti shqiptar dhe mė vonė u botua si broshurė mė vete nė shtypshkronjėn Nikaj nė Tiranė, nė 1923. Nė kėtė broshurė punimi i Mjedės pėrfshihet nė faqet 3-4. Dorėshkrimi pėrmban 12 dispozita, emėrtue, duke zanė fill me nenin 40 e duke shkuar deri nė nenin 51. Ndėrsa nė broshurėn "Rregullore e Parlamentit", punimi i Mjedės pėrfshihet nė artikujt 4 deri nė 15, tė cilat pėrcaktojnė ligjin pėr formimin e komisionit pėr shqyrtimin e zgjedhjeve tė deputetėve si dhe funksionimin e tij.
Problemi i hartimit tė njė rregulloreje qė do tė mbarėshtronte punimet e parlamentit shqiptar kishte lindur qė nė ditėt e para tė ekzistencės sė tij. Mė 29 prill 1921 Fan Noli bisedon me Justin Godartin nė Tiranė lidhur me rregulloren e parlamentit shqiptar. Megjithate puna pėr hartimin e aprovimin e tij u zvarrit pėr rreth dy vjet.
Si lindi ideja qė Ndre Mjedės t'i ngarkohej detyra e hartimit tė kreut tė dytė tė rregullores sė brendshme tė parlamentit? Kreu i dytė pėrbėnte pjesėn mė tė debatueshme, qė solli mė shumė vonesa gjatė diskutimit tė rregullores sė brendshme tė parlamentit. Mė 13 mars 1923, duke marrė pjesė nė mbledhjen e shtatė tė sesionit, Ndre Mjeda debaton rreth procedurės sė votimit tė fshehtė nė mbledhjet e ardhshme tė parlamentit. Duke manifestuar bindjet e tij demokratike, ai ngul kėmbė qė tė miratohej njė nen i tillė, pėr t'i dhėnė shanse opozitės qė tė bėheshin votime tė fshehta. Ai ishte i mendimit qė votimet e fshehta tė bėhen, edhe po ta kėrkojnė njė gjė tė tillė 20 vetė. Mjeda shprehet: "Ky artikull asht marrė fjalė pėr fjalė nga rregullorja e parlamentit italjan. Si po e shihni, nga pikėpamja e logjikės dhe e arsyes kemi shembulla nė shtetet e mėdhenj". Mjedėn e pėrkrah Hilė Mosi i cili thotė: "Kolegu ynė Dom Ndre Mjeda na tregoi rregulloren e parlamentit tė Italisė, artikulli 97, kap. 16. Unė e kam kėtu dhe kjo thotė se po tė duan 20 veta, votimet bahen tė fshehta, ndonėse atje gjinden 506 deputetė". Nė botimet e bame fitoi propozimi i qeveritarėve qė votimet e fshehta tė bėhen kur tė kėrkojė shumica. Mesa duket kemi tė bėjmė me njė zakon tė vjetėr kėtu nė Shqipėri. Mė poshtė, kur diskutohen artikujt e tjerė tė rregullores sė brendshme tė parlamentit, Mjeda e merr pėsėri fjalėn duke thėnė: "Me kėtė kaptinė a krye duket se mbaron veprimi i deputetit. Tue kenė se mbas kėsaj nė kėtė rregullore vjen njė kaptinė veēantė, kėtu do shtue mėnyra se si do tė bajnė benė deputati si dhe shqyrtimi zgjedhjes sė tij". Zana: "pranohet". Kryetari: "Atėherė pra Zotni Dom Ndre Mjeda ka me na paraqitė njė shkresė nė tė cilėn ka me tregue mendimin e tij se si do ta bajnė benė deputati e si do tė shqyrtohen zgjedhjet".
Kėto tė dhėna qė dalin nga organi periodik i parlamentit, Bisedimet e Kuvendit Kombėtar, sqarojnė se si ndodhi qė Ndre Mjeda u angazhua nė kodifikimin e kreut tė dytė tė rregullores sė parlamentit. Puna filloi me hartimin e projekt-ligjės nė doėrshkrim, e cila pėrfundoi me dorėshkrimin autograf tė Ndre Mjedės qė ruhet nė AQSH, fondi 146, viti 1923, dosja 1, fleta 27. Dorėshkrimi i Mjedės, nė tė vėrtetė ėshtė projekti i kreut tė dytė tė rregullores sė parlamentit. Ky dokument e prezanton Ndre Mjedėn si njė demokrat me kulturė juridike tė shquar, gjė pėr tė cilėn nuk duhet tė ēuditemi. Ai kishte shetitė shumė qendra kulturale kryesore tė Evropės. Gjithashtu kishte mbledhur, studiuar dhe kodifikuar Kanunin e Lekė Dukagjinit, duke botuar nė Revistėn antropologjike tė Berlinit qė nė vitin 1901. Pra jo rastėsisht Mjeda ngarkohej, herė pas here, me detyrėn e ligjėgatitėsit. Kjo ishte dashuria e vjetėr e tij.


Ishte koha kur deputetėt dilnin nga zgjedhėsit e dytė e jo drejtpėrdrejtė, gjė qė linte shteg pėr shpėrdorime e shkelje tė rėnda, sidomos tė nxitura nga rrethet qeveritare, shkelje qė synonin tė pengonin zgjedhjen, pėr nė parlamentin e parė shqiptar, e elementėve demokratė dhe pėrparimtarė. Pėr tė penguar sa mė shumė shkeljet e kėsaj natyre, Mjeda parashikon qė nė katėr dispozitat e para krijimin e njė komisjoni pėr shqyrtimin e procesit tė zgjedhjeve. Deputetėt qė do tė zgjidheshin nė komisjonin e shqyrtimit tė mandateve tė deputetėve do tė betoheshin nė emėr tė Zotit dhe tė nderit personal. Nė gjashtė dispozitat e tjera Ndre Mjeda pėrcakton procedurėn qė duhet ndjekur pėr tė rrėzuar njė deputet tė zgjedhur jashtė ligjit, se si duhet vepruar pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve, si bėhen mbledhjet e komisjonit tė shqyrtimit tė mandateve tė deputetėve.
Punimi i Mjedės u shtrua pėr diskutim nė parlament pėr herė tė parė mė 19 mars 1923, nė mbledhjen e dhjetė. Nė kėtė mbledhje deputeti Bahri Omari do tė thotė: "Tė fillojmė nga Artikujt q'i dhamė zotni Mjedės pėr t'i formuluar se s'i kemi pranuar asnjėherė".
Mė 20 mars 1923 kryetari i Parlamentit Esheref Frashėri dhe ministri i Luftės Ismail Haki Tatazati, sė bashku me Godartin, bisedojnė pėr rregulloren e parlamentit, duke i kėrkuar njė kopje tė rregullores sė parlamentit francez. Diskutimi i projekt-rregullores sė Mjedės, Kreu i dytė, rifilloi mė 29 mars 1923, nė mbledhjen e 16-tė, ku me sa duket, deputetėt kishin ardhur tė pėrgatitur. Kryetari i Parlamentit Esheref Frashėri njofton nga posti i tij: "Bisedim mbi rregulloren e mbrendshme (Kreu II) pėr tė parėn herė". Ky diskutim fillon mbasi kanė pėrfunduar debatet pėr 99 nenet e projekt regullores, pra tė gjithė kapitujt, nga i pari deri tek i shtatėmbėdhjeti, dhe ishte lėnė pėr nė fund, mė problematiku, kapitulli (kreu) i dytė. Nė kėtė mbledhje kėndohen nenet 40, 41, dhe 42 tė kreut tė dytė tė rregullores sė parlamentit, tė hartuara nga Ndre Mjeda, i cili e mbrojti projektin e tij, duke marrė fjalėn disa herė. Duke folur pėr komisionin qė shqyrton zgjedhjen e deputetėve, ai tha: "Shtetet tjera kanė pa se gjithkush i priton kėsaj detyrė dhe mund t'i iki, prandaj e kanė vue q'i mund t'api dorhekjen, etj. Asht e dijtun se kur ka ndonji arsye, si smundje etj. lirohet prej kėsaj detyre, per ndryshe asht i detyruem t'a marrin ketė barrė". Kur kryetari i parlamentit mendon se hetimet mund tė pėrfundojnė me tre veta, Mjeda sqaron: "Jo, se ma poshtė thuhet, qi nė qoftė se mbrenda kėsaj kohe nuk mbrrijnė me ba numrin ligjuer, Parlamenti zgjedh nji komision tjetėr".

Debati mbi kreun e dytė tė rregullores sė parlamentit tė hartuar nga Mjeda vazhdon nė mbledhjen e 17-tė, mė 31 mars 1923, me artikullin 49. Kurse pėrfundon me mbledhjen e 19-tė, ku lexohen nenet 50, 51 dhe 52. Neni 53 sqaron se kjo rregullore hyn nė fuqi ditėn e shpalljes ndėr deputetėn.
Po japim mė poshtė pasqyrėn e dokumenteve qė ruhen nė dosjen 1, tė fondit 146 nė AQSH, lidhur me punimin e Mjedės.
Fleta 1-5. Gjėndet drafti i regullores sė Parlamentit. Mungon Kreu i Dytė.
Fleta 6-26. Draft i regullores sė Parlamentit, ku perfshihen kryet 1-16. Por mungon kreu i dyte.
Fleta 27. (Rekto, verso) gjėndet autograf me bojė i Ndre Mjedės, dorėshkrim i kreut tė dytė tė regullores sė parlamentit. Ka nė fund njė shtesė me laps. Nė faqen rekto ka shėnimin me laps: "tė shtypet".
Ka edhe shtesa me laps nga Mjeda
"Nen 51. Deputati i zgjedhun ban ben e dytė. Neni 52: Pėr shqyrtimin e letėrpėrfaqėsuesve tė deputetve qi zgjidhen nė Komisi shqyrtuese tė shqyrtueme kredencjalet. (Formohet nji komisi tjeter)"
Fleta 28. (Rekto) Kreu II, i shtypur nė tipografi. Ka shėnimin me dorė:
"Kejo rregullore hyn nė fuqi posa tė bėhet shpallet nder deputet. Pranue"
Fleta 29. janė nenet 91 dhe 94, me dorė, por jo nga Mjeda.
Fleta 30. Fletė e shtypur nė tipografi idem si fleta 28, Kreu II, ka shėnime me laps tė tjera nga ato qė ka fleta 28.
Fleta 32. Vazhdon drafti i rregullores, mbyllet me kreun XVII, me nenin 112. Ka shėnimet me laps. Pėrveē tyre ka edhe shėnimin "Shqyrtimi i zgjedhjeve do tė bahet mbasandej, do tė redaktohet nga Z. Mjeda."
Fleta 35-52. Gjėndet rregullorja e parlamentit, drafi pėrfundimtar, i redaktuar nga Mjeda, i daktilogrfauar. Ka 18 kapituj gjithsej. Nė fletėt 35-36 pėrfshihen kreu i parė dhe Kreu i dytė, vetėm nė rekto.
Fleta 53-67. Gjėndet rregullorja e parlamentit e shtypur nė shtypshkronjėn Nikaj, Tiranė, viti 1923. Fleta 54, rekto, verso ka kreun e parė dhe kreun e dytė tė regullores.
Duke parė kėto fakte, si dhe dorėshkrimin autograf tė Ndre Mjedės mund tė themi se Ndre Mjeda ėshtė hartuesi, tė paktėn, i kreut tė dytė tė rregullores sė parlamentit tė parė shqiptar nė mars tė vitit 1923. Kėrkesa pėr diskutimin e artikujve tė formuluar nga Mjeda, u pranua dhe mbas kėsaj filloi leximi i tyre. Pėr tė kuptuar se sa i debatuar ishte kreu i dytė i rregullores, kujtojmė se u vendos nga parlamenti qė leximi tė ndėrpritej dhe i gjithė drafti i hartuar nga Mjeda tė shtypej nė tipografi nė formė fletushke fluturake. Kjo qė t'i jepej mundėsia tė gjithė deputetėve tė parlamentit qė tė kishin kohė pėr ta lexuar, dhe qė pastaj, pėr t'u shprehur rreth saj. Duke kėrkuar nė AQSH gjetėm dy kopje tė kėsaj fletushke fluturake shtypur nė formė bocash tipografike tė dorėshkrimit tė Mjedės. Kjo fletė u ėshtė shpėrndarė deputetėve para se tė bėhej diskutimi nė parlament. Ndonjė shėnim me dorė qė mund tė ketė nė kėto fletė tipografike len tė kuptohet se kemi tė bėjmė pikėrisht me vėrejtje paraprake mbi punimin e shtypur tė Mjedės. Dorėshkrimi autograf i Dom Ndre Mjedės ėshtė njė fletė dyshe e bardhė e tipit format, shkruar me bojė tė zezė me penė me kaligrafinė karakteristike tė poetit.

gazetashqiptare
Vėrėjtje: Artikujt e botuar nė albaniapress.com nuk shprehin domosdoshmėrisht mendimet e stafit moderues!
 
 
Vlerësimi juaj për lajmin
I keq I dobët I mirë Shumë i mirë I mrekullueshëm
 
Vlerësimi:
Jep vlerësimin tënd
Është vlerësuar nga 31 vizitorë
Lexuar: 5,413 herė
Versioni për printim Dërgoje tek miku/mikja juaj Shtoje këtë artikull në listën e favoritëve
 
 
Xhevahiret e njė shpirti tė trazuar
E shtunė, 13 janar 2018 - 21:39
Pėrkitazi me librin poetik tė Kujtim Matelit, „Qetėsojmė shpirtin e trazuar“, EMAL, Tiranė 2017. Kujtim Matelin e kujtojmė qė moti, qoftė nga librat e ...
Dy poezi nga Xhevahir Cirongu
E merkurė, 10 janar 2018 - 00:25
.
Rrustem Geci - ANKTH PĖR ĒAMĖRINĖ
E hėnė, 08 janar 2018 - 22:17
.
TĖ FLASIM ME NJĖ ZĖ, TĖ KEMI VETĖM NJĖ ZĖ, AT...
E shtunė, 06 janar 2018 - 03:51
“Edhe dega, kur shkėputet nga trungu qan, bėrtet, bėn “ krrau” ... Po kėrcet edhe trungu, bir, qan bėrtet...” Drama: “ Gjaku i arbrit ” Fadil Kraja...
Magjia e vargjeve tė njė poeteshe “tė panjoh...
E premtė, 05 janar 2018 - 06:06
Para do kohėsh dhe pikėrisht mė 08 dhjetor 2017, poetesha e talentuar Armela Hysi, nė Portalin “Fjala e lirė”, kishte botuar njė artikull, me titull “Njė u...
më shumë nga - Kulturė »
 
 

© 2018 AlbaniaPress.com :: Agjensia Informative Shqiptare Ballina | Moti | RSS | Kontakti
Të gjitha të drejtat e rezervuara Programimi dhe dizajnimi i faqës: Arlind Nushi